📖 Uzay Sözlüğü
Uzay ve astronomi terimleri, sade Türkçe tanımlarıyla · 162 kayıt
A 18
Aktif galaksi çekirdeğiActive galactic nucleusBir galaksinin merkezinde, madde yutan süper kütleli kara deliğin tüm galaksiden fazla ışık yaydığı çok parlak bölgedir.AstrofizikAlbedoAlbedoAlbedo, bir yüzeyin üzerine düşen ışığın ne kadarını geri yansıttığını gösteren 0 ile 1 arasındaki orandır.Gezegen bilimiAlçak Dünya YörüngesiLow Earth orbit (LEO)Dünya yüzeyinden yaklaşık 160 ile 2.000 km yukarıdaki yörünge bölgesi. Uzay istasyonları ve çok sayıda uydu burada dolanır.Roket bilimiAlt yörünge uçuşuSub-orbital spaceflightAracın uzaya ulaştığı ama yörünge hızına erişmediği için tam bir tur atmadan Dünya'ya geri düştüğü uzay uçuşu. Yolculara birkaç dakikalık ağırlıksızlık yaşatır.Roket bilimiAmatör astronomiAmateur astronomyGökyüzünü çıplak göz, dürbün ya da teleskopla hobi olarak gözlemleme ve görüntüleme etkinliği; meraklılar değişen yıldız ve kuyruklu yıldız gözlemleriyle bilime de katkı verir.GözlemAna kol yıldızıMain-sequence starÇekirdeğinde hidrojeni helyuma dönüştürerek enerji üreten, ömrünün en uzun dönemindeki yıldızdır; Güneş de bir ana kol yıldızıdır.AstrofizikAsteroitAsteroidAsteroit, Güneş'in çevresinde dolanan, gezegenden küçük ve çoğunlukla kayalık ya da metalik yapıdaki küçük gök cismidir.Gezegen bilimiAsteroit kuşağıAsteroid beltAsteroit kuşağı, Mars ve Jüpiter yörüngeleri arasında uzanan ve milyonlarca asteroidin bulunduğu halka biçimli bölgedir.Gezegen bilimiAstrobiyolojiAstrobiologyYaşamın evrendeki kökenini, dağılımını ve evrimini; Dünya dışında yaşam olup olmadığını araştıran disiplinlerarası bilim alanı.AstrofizikAstrofizikAstrophysicsGök cisimlerinin ve evrenin fiziksel doğasını, yani ne olduklarını, nasıl ışıdıklarını ve nasıl evrildiklerini fizik ve kimya yöntemleriyle inceleyen bilim dalı.AstrofizikAstroloji (astronomiden farkı)AstrologyGök cisimlerinin görünür konumlarından insan yaşamı ve dünyadaki olaylar hakkında bilgi edinilebileceğini öne süren, bilimsel testlerde doğrulanamamış kehanet geleneği.AstronomiAstronomiAstronomyGezegenleri, yıldızları, galaksileri ve Dünya atmosferinin ötesinden gelen her türlü olguyu matematik, fizik ve kimya yardımıyla inceleyen doğa bilimi.AstronomiAstronomik birimAstronomical unit (AU)Dünya ile Güneş arasındaki ortalama uzaklığa dayanan uzunluk birimi; tam olarak 149.597.870.700 metre, yani yaklaşık 150 milyon kilometre.AstronomiAstronot ve kozmonotAstronaut / CosmonautBir insanlı uzay uçuşu programınca eğitilip uzay aracında komutan ya da mürettebat olarak görev yapan kişi. Rusya'nınkilere kozmonot, Çin'inkilere gayriresmî olarak taykonot denir.Uzay görevleriAşama (roket)Rocket stageBir roketin, yakıtı bitince atılan ve böylece kütlesi hafifleyen bağımsız bölümlerinden her biri. Çok aşamalı roketler yörüngeye ancak bu yolla ulaşabilir.Roket bilimiAtarca (pulsar)PulsarHızla dönerken ışıma demetleri Dünya'yı her taradığında düzenli atımlar olarak gözlenen nötron yıldızıdır.AstrofizikAtmosfere girişAtmospheric entryBir uzay aracının, göktaşının veya sondanın bir gezegenin atmosferine büyük hızla dalıp sürtünme ve sıkışma nedeniyle aşırı ısınarak yavaşlaması.Roket bilimiAy evreleriLunar phasesAy evreleri, Ay'ın Dünya çevresindeki dolanımı sırasında Güneş tarafından aydınlatılan yüzünün Dünya'dan farklı oranlarda görünmesidir.Astronomi
B 5
Beyaz cüceWhite dwarfGüneş benzeri bir yıldızın yakıtı bitince geride kalan, Dünya büyüklüğünde ama Güneş kütlesinde sıcak ve yoğun çekirdektir.AstrofizikBiyoimzaBiosignatureBiyoimza, bir gezegende ya da uzay cisminde geçmişte ya da şimdi yaşamın var olduğuna işaret edebilecek maddeler, desenler veya ölçülebilir izlerdir.AstrofizikBulutsuNebulaYıldızlar arasındaki uzayda bulunan gaz ve toz bulutudur; yıldızların doğduğu ya da öldüğü yerlerde parlak ya da karanlık görünür.AstronomiBurçlar kuşağı (zodyak)ZodiacGüneş'in yıllık görünür yolu olan ekliptiğin iki yanında yaklaşık 8 derece uzanan, Ay'ın ve parlak gezegenlerin içinde dolaştığı gökyüzü kuşağı.AstronomiBüyük PatlamaBig BangEvrenin yaklaşık 13,8 milyar yıl önce son derece sıcak ve yoğun bir hâlden başlayıp genişleyerek bugünkü hâline geldiğini anlatan kozmoloji kuramı.Kozmoloji
C 2
Ç 1
D 8
Değişen yıldızVariable starParlaklığı zamanla değişen yıldızdır; değişim yıldızın kendisinden veya bir eşin önünden geçmesinden kaynaklanabilir.AstronomiDelta-vDelta-vBir uzay aracının yörüngesini değiştirmek için motorlarıyla sağlaması gereken toplam hız değişimi. Uzay görevlerinin yakıt bütçesinin ölçüsüdür.Roket bilimiDerin Uzay AğıDeep Space NetworkNASA'nın, dünyanın üç noktasındaki dev antenlerle Ay ötesindeki uzay araçlarıyla haberleşmesini sağlayan ağ.Uzay görevleriDış gezegenExoplanetGüneş dışındaki bir yıldızın (ya da bir yıldız kalıntısının) çevresinde dolanan, Güneş Sistemi'nin dışındaki gezegen. Ötegezegen olarak da adlandırılır.Gezegen bilimiDikine hız yöntemiRadial velocity methodDikine hız yöntemi, gezegenin çekimiyle yıldızın hafifçe sallanmasını Doppler kayması ile ölçerek ötegezegen bulma yöntemidir.GözlemDoğal uyduNatural satelliteBir gezegenin, cüce gezegenin ya da küçük bir gök cisminin çevresinde dolanan doğal gök cismi; gündelik dilde 'ay' da denir.Gezegen bilimiDrake denklemiDrake equationSamanyolu'nda iletişim kurulabilecek uygarlık sayısını tahmin etmek için yedi çarpanı bir araya getiren olasılık denklemi; Frank Drake 1961'de bir tartışma gündemi olarak yazdı.AstronomiDünya dışı yaşamExtraterrestrial lifeDünya dışında bir gök cisminde ortaya çıkmış yaşam; mikroplardan akıllı uygarlıklara kadar her biçimi kapsar. Henüz hiçbir dünya dışı yaşam bulunamamıştır.Gezegen bilimi
E 4
EkinoksEquinoxEkinoks, Güneş'in gök ekvatorunu geçtiği ve gece ile gündüzün yaklaşık eşit olduğu, yılda iki kez yaşanan andır.AstronomiEkliptikEclipticEkliptik, Güneş'in bir yıl boyunca gök küresinde izlediği görünür yoldur; Dünya'nın yörünge düzleminin gök küresiyle kesişimidir.AstronomiEliptik galaksiElliptical galaxyBelirgin kolları ve diski olmayan, küre ya da yumurta biçiminde, çoğunlukla yaşlı yıldızlardan oluşan galaksidir.AstronomiEvrenUniverseUzay ve zamanın, içindeki tüm madde ve enerjinin ve bunların oluşturduğu yapıların bütünü. Yaklaşık 13,8 milyar yıl önce Büyük Patlama ile genişlemeye başladı.Kozmoloji
F 2
Fermi paradoksuFermi paradoxGalakside milyarlarca yıldız ve olası yaşanabilir gezegen varken, dünya dışı uygarlıklara dair hiçbir açık kanıt bulunamaması arasındaki çelişki: 'Herkes nerede?'AstronomiFırlatma penceresiLaunch windowBir uzay aracının hedefine ulaşabilmesi için fırlatmanın yapılması gereken zaman aralığı. Gezegenlerin ve Dünya'nın konumuna bağlıdır.Uzay görevleri
G 22
GalaksiGalaxyYıldızlar, gaz, toz ve karanlık maddenin çekimle bir arada tutulduğu dev sistemdir; Samanyolu bizim galaksimizdir.AstronomiGalaksi kümesiGalaxy clusterGalaksi kümesi, kütleçekimiyle birbirine bağlı yüzlerce ya da binlerce galaksiden ve aralarındaki çok sıcak gazdan oluşan, evrendeki en büyük bağlı yapılardandır.KozmolojiGama ışını patlamasıGamma-ray burst (GRB)Uzak galaksilerde, dev bir yıldızın çökmesi ya da iki nötron yıldızının birleşmesiyle oluşan, evrende bilinen en parlak ve en güçlü patlama türü. Milisaniyelerden saatlere kadar sürebilir.AstrofizikGeçiş yöntemiTransit methodGeçiş yöntemi, bir gezegen yıldızının önünden geçerken yıldız ışığındaki küçük düşüşü ölçerek ötegezegen bulma yöntemidir.GözlemGelgit kilidiTidal lockingGelgit kilidi, bir cismin kendi ekseni etrafındaki dönüş süresinin yörünge süresine eşitlenmesi ve hep aynı yüzünü eşine dönmesidir.AstrofizikGezegenPlanetGezegen, bir yıldızın çevresinde dolanan, kendi kütleçekimiyle küre biçimini almış ve yörüngesinin çevresini temizlemiş büyük gök cismidir.Gezegen bilimiGezegenimsi bulutsuPlanetary nebulaGüneş benzeri bir yıldızın ömrünün sonunda dışarı attığı gazın, sıcak çekirdeği tarafından ışıldatılmasıyla oluşan parlak bulut kabuğudur.AstronomiGezegenler arası sondaInterplanetary probeDünya'dan ayrılıp başka gezegenleri ve küçük cisimleri incelemek için gönderilen insansız uzay aracı.Uzay görevleriGezegen bilimiPlanetary scienceGezegenleri, uyduları, asteroitleri, kuyruklu yıldızları ve gezegen sistemlerini; bunların yapısını, oluşumunu ve tarihini inceleyen bilim dalı.Gezegen bilimiGezegen halkalarıPlanetary ringBir gezegenin ya da küçük gök cisminin çevresinde, ekvator düzleminde dolanan toz, buz ve kaya parçacıklarından oluşan ince disk.Gezegen bilimiGezgin (rover)Planetary roverBaşka bir gök cisminin yüzeyinde tekerleklerle gezen, bilimsel aletler taşıyan robotik araç.Gezegen bilimiGöktaşı ve meteorMeteoroid, meteor and meteoriteMeteoroid uzaydaki küçük kaya parçasıdır; atmosferde yanarken çizdiği ışıklı iz meteordur; yere ulaşan parçaya göktaşı denir.Gezegen bilimiGök küresiCelestial sphereGökyüzündeki tüm cisimlerin iç yüzeyine yansıtılmış gibi düşünüldüğü, Dünya merkezli ve çok büyük yarıçaplı hayalî küre; gök koordinatlarının temelidir.AstronomiGörünür parlaklık (kadir)Apparent magnitudeBir gök cisminin Dünya'dan bakıldığında ne kadar parlak göründüğünü gösteren ölçek. Sayı küçüldükçe cisim parlaklaşır; eksi değerler çok parlak cisimlere aittir.GözlemGözlemevi (rasathane)ObservatoryGök cisimlerini ve olaylarını gözlemlemek için teleskop ve ölçüm aletleriyle donatılmış yer; yerde, havada ya da uzayda bulunabilir.GözlemGündönümüSolsticeGündönümü, Güneş'in gök ekvatorundan en uzak olduğu andır; yılın en uzun ya da en kısa gündüzünü doğurur.AstronomiGüneş döngüsüSolar cycleGüneş döngüsü, Güneş'in manyetik etkinliğinin yaklaşık on bir yıllık aralıklarla artıp azalması ve manyetik kutupların yer değiştirmesi olayıdır.AstrofizikGüneş eşzamanlı yörüngeSun-synchronous orbitUydunun yeryüzünde bir noktanın üzerinden her seferinde aynı yerel güneş saatinde geçtiği, yaklaşık 98° eğimli kutba yakın yörünge.Uydu teknolojisiGüneş lekesiSunspotGüneş lekesi, güçlü manyetik alanlar yüzünden çevresinden daha soğuk kalan ve bu yüzden koyu görünen Güneş yüzeyi bölgesidir.AstronomiGüneş patlamasıSolar flareGüneş patlaması, Güneş atmosferinde manyetik enerjinin aniden boşalmasıyla çok kısa sürede tüm dalga boylarında parlaklığın arttığı olaydır.AstrofizikGüneş rüzgârıSolar windGüneş rüzgârı, Güneş'in dış atmosferinden uzaya sürekli akan, yüklü parçacıklardan oluşan ve gezegenler arası ortamı dolduran plazma akışıdır.AstrofizikGüneş SistemiSolar SystemGüneş ile onun çevresinde dolanan sekiz gezegen, cüce gezegenler, uydular, asteroitler ve kuyruklu yıldızlardan oluşan, kütleçekimiyle bağlı sistem.Gezegen bilimi
H 5
HeliosferHeliosphereHeliosfer, Güneş rüzgârının yıldızlararası ortama karşı oluşturduğu, güneş sistemini saran dev bir plazma kabarcığıdır.AstrofizikHertzsprung–Russell diyagramıHertzsprung–Russell diagramYıldızların parlaklığını yüzey sıcaklıklarına göre gösteren, yıldız evriminin anahtarı olan grafiktir.AstrofizikHiper yeni (kilonova)Hypernova and kilonovaHiper yeni sıradan bir süpernovadan çok daha enerjili yıldız patlamasıdır; kilonova ise nötron yıldızlarının birleşmesiyle doğan ağır element fabrikasıdır.AstrofizikHohmann transferiHohmann transfer orbitİki dairesel yörünge arasında en az yakıtla geçmeyi sağlayan, iki motor ateşlemesine dayanan eliptik geçiş yörüngesi.Uzay görevleriHubble sabitiHubble constantEvrenin genişleme hızını gösteren sayı: galaksilerin uzaklaşma hızının uzaklıkla orantı katsayısı. Değeri yaklaşık 67-73 km/s/Mpc'dir.Kozmoloji
I 3
Isı kalkanıHeat shieldAtmosfere giren bir uzay aracını aşırı ısıdan koruyan, ablatif veya yalıtkan malzemeden yapılmış koruyucu katman.Roket bilimiIşık kirliliğiLight pollutionYapay aydınlatmanın gereğinden fazla, yanlış yöne ya da yanlış zamanda kullanılmasıyla gece gökyüzünün parlaması ve yıldızların silikleşmesi.GözlemIşık yılıLight-yearIşığın boşlukta bir yılda aldığı yol; yaklaşık 9,46 trilyon kilometre. Bir zaman değil, yıldızlararası uzaklık birimidir.Astronomi
İ 2
İnterferometriInterferometryBirden çok teleskobun ya da antenin aldığı dalgaları birleştirerek tek bir çok büyük teleskop gibi keskin görüntü elde etme yöntemi.GözlemİtkiThrustRoket motorunun egzoz gazını geriye fırlatarak roketi ileri iten kuvveti. Newton cinsinden ölçülür ve kalkış için roketin ağırlığını aşmalıdır.Roket bilimi
J 1
K 26
Kaçış hızıEscape velocityBir cismin, sonradan ek itki olmadan bir gök cisminin kütleçekiminden kurtulması için o cismin yüzeyinde ulaşması gereken en küçük hız.AstrofizikKahverengi cüceBrown dwarfÇekirdeğinde sıradan hidrojen füzyonunu sürdürecek kadar kütlesi olmayan, yıldızla gezegen arasında kalan cisimdir.AstrofizikKaranlık enerjiDark energyEvrenin genişlemesini hızlandıran ve toplam enerji içeriğinin yaklaşık %68'ini oluşturduğu düşünülen, doğası bilinmeyen enerji biçimi.KozmolojiKaranlık maddeDark matterIşık yaymayan ve soğurmayan, varlığı yalnızca kütleçekimsel etkilerinden bilinen, evrendeki maddenin yaklaşık %85'ini oluşturan gizemli madde.KozmolojiKara delikBlack holeKütleçekimi o kadar güçlü olan bir uzay-zaman bölgesi ki ışık dahil hiçbir şey, olay ufku denen sınırdan geri dönemez.AstrofizikKarşı konum (opozisyon)OppositionKarşı konum, bir dış gezegenin gökyüzünde Güneş'in tam karşısında, Dünya'ya en yakın ve en parlak konumda bulunmasıdır.AstronomiKatı yakıtlı roketSolid rocketYakıt ve yükseltgenin katı bir karışım olarak motor gövdesine dökülü olduğu roket. Basit, güçlü ve uzun süre saklanabilir, ama durdurulamaz.Roket bilimiKavuşumConjunctionKavuşum, iki gök cisminin gökyüzünde aynı doğrultuya gelerek birbirine çok yakın görünmesidir.AstronomiKenetlenmeDockingİki uzay aracının yörüngede buluşup birbirine mekanik olarak bağlanması; bağlantı sonrası araçlar tek yapı gibi davranır, mürettebat ve yük geçişi yapılabilir.Uzay görevleriKessler sendromuKessler syndromeAlçak yörüngedeki çarpışmaların yeni enkaz doğurup yeni çarpışmalara yol açtığı ve yörüngeyi kullanılamaz hale getirebilecek zincirleme süreç.Uydu teknolojisiKırıcı ve yansıtıcı teleskopRefracting and reflecting telescopeKırıcı teleskop ışığı mercekle, yansıtıcı teleskop ayna ile toplar. Bugün büyük araştırma teleskoplarının hemen hepsi yansıtıcıdır.GözlemKırmızıya kaymaRedshiftBir gök cisminden gelen ışığın dalga boyunun uzun (kırmızı) uçlara kayması. Cismin uzaklaştığını ya da uzayın genişlediğini gösterir.KozmolojiKırmızı devRed giantÇekirdeğindeki hidrojeni tüketmiş, dış katmanları şişip soğuyarak kırmızımsı parlayan, çapı Güneş'in onlarca katı olabilen yıldızdır.AstrofizikKızılötesi astronomiInfrared astronomyGök cisimlerini kızılötesi ışıkla inceleyen gökbilim dalı. Toz bulutlarının ardını ve çok uzak, soğuk cisimleri görmeyi sağlar.GözlemKoronal kütle atımıCoronal mass ejectionKoronal kütle atımı, Güneş koronasından milyarlarca ton plazma ve manyetik alanın uzaya fırlatılmasıdır.AstrofizikKozmik ışınCosmic rayUzaydan gelen, çoğunlukla protonlardan ve atom çekirdeklerinden oluşan, ışık hızına yakın hızlarda ilerleyen yüklü parçacıklar.AstrofizikKozmik mikrodalga arka plan ışımasıCosmic microwave background (CMB)Büyük Patlama'dan yaklaşık 380.000 yıl sonra serbest kalan ve bugün tüm gökyüzünden 2,725 K sıcaklığında gelen mikrodalga ışıması.KozmolojiKozmik şişme (enflasyon)Cosmic inflationEvrenin ilk anlarında, saniyenin çok küçük bir kesrinde uzayın üstel hızla büyüdüğünü öne süren kuram. Evrenin neden düz ve her yönde aynı göründüğünü açıklar.KozmolojiKozmolojiCosmologyEvrenin bütününü, yani kökenini, büyük ölçekli yapısını, evrimini ve olası sonunu fizik yasalarıyla inceleyen bilim dalı.KozmolojiKuasarQuasarKuasar, devasa bir kara deliğin çevresindeki maddeyi yutarken saçtığı muazzam ışınımla parlayan, çok uzaktaki bir galaksi çekirdeğidir.AstrofizikKuiper kuşağıKuiper beltKuiper kuşağı, Neptün yörüngesinin ötesinde uzanan, buzlu cisimler ve cüce gezegenlerle dolu halka biçimli bölgedir.Gezegen bilimiKutup ışıklarıAuroraKutup ışıkları, Güneş'ten gelen yüklü parçacıkların Dünya'nın manyetik alanı boyunca inip üst atmosferdeki gazları uyarmasıyla oluşan renkli gökyüzü ışımasıdır.Gezegen bilimiKuyruklu yıldızCometKuyruklu yıldız, Güneş'e yaklaştıkça ısınıp gaz ve toz salan, buz ile kayaçtan oluşan küçük bir gök cismidir.Gezegen bilimiKütleçekimsel merceklenmeGravitational lensingKütleçekimsel merceklenme, büyük bir kütlenin uzay-zamanı bükerek arkasındaki uzak cisimden gelen ışığın yolunu eğmesi ve görüntüyü büyütüp çarpıtması olayıdır.AstrofizikKütleçekimsel sapanGravity assistBir uzay aracının, bir gezegenin kütleçekimi ve hareketinden yararlanarak yakıt harcamadan hız ve yön değiştirmesi.Uzay görevleriKütleçekim dalgasıGravitational waveKütleçekim dalgası, kütleli cisimlerin hızlanması sırasında uzay-zamanda oluşup ışık hızıyla yayılan, uzayı çok hafifçe geren ve sıkıştıran dalgalanmadır.Astrofizik
L 1
M 5
MagnetarMagnetarManyetik alanı bilinen en güçlü değerlere ulaşan, ara sıra X ve gama ışını patlamaları yapan nötron yıldızıdır.AstrofizikManyetosferMagnetosphereManyetosfer, bir gezegenin manyetik alanının etkin olduğu ve güneş rüzgârı gibi yüklü parçacıkları saptırdığı uzay bölgesidir.Gezegen bilimiMavikaymaBlueshiftBir kaynaktan gelen ışığın dalga boyunun kısalıp spektrumun mavi ucuna kayması. Kaynak gözlemciye yaklaşırken ya da ışık çekim kuyusuna düşerken görülür.GözlemMeteor yağmuruMeteor showerMeteor yağmuru, Dünya'nın bir kuyruklu yıldızın ya da asteroitin bıraktığı toz akıntısından geçmesiyle gökte aynı noktadan saçılıyormuş gibi görülen meteorlar topluluğudur.AstronomiMikro yerçekimiMicrogravityCisimlerin çok küçük bir ağırlık hissettiği, serbest düşüş içindeki ortam; uzay istasyonundaki astronotlar bu yüzden süzülür.Gezegen bilimi
N 2
NovaNovaYakın bir çift yıldız sistemindeki beyaz cücenin yüzeyinde biriken hidrojenin aniden tutuşmasıyla yıldızın kısa sürede binlerce kat parlaması olayı.AstrofizikNötron yıldızıNeutron starKütlesi Güneş'in bir buçuk katı kadar olduğu hâlde yalnızca yaklaşık yirmi kilometre genişliğinde olan, büyük yıldızların çöken çekirdeğidir.Astrofizik
O 3
Okültasyon (örtülme)OccultationOkültasyon, daha yakındaki bir gök cisminin, uzaktaki bir cismin önünden geçerek onu geçici olarak gözden gizlemesidir.GözlemOlay ufkuEvent horizonBir kara deliği çevreleyen, içinden hiçbir şeyin (ışık dahil) dışarı kaçamadığı kuramsal sınır yüzeyi.AstrofizikOort bulutuOort cloudOort bulutu, güneş sistemini çok uzaktan küre biçiminde saran ve uzun dönemli kuyruklu yıldızların kaynağı sayılan varsayımsal buzlu cisim topluluğudur.Gezegen bilimi
Ö 2
Örnek getirme göreviSample-return missionBaşka bir gökcisminden toplanan örneklerin Yer'e getirilip laboratuvarlarda incelenmesini amaçlayan uzay görevi.Uzay görevleriÖzgül itkiSpecific impulseBir roket motorunun yakıtı ne kadar verimli kullandığının ölçüsü. Saniye cinsinden verilir; ne kadar büyükse motor o kadar verimlidir.Roket bilimi
P 4
PanspermiPanspermiaYaşamın ya da yaşam tohumlarının evrende toz, göktaşı ve kuyruklu yıldızlarla taşınarak Dünya'ya başka bir yerden gelmiş olabileceğini öne süren hipotez. Bilim dünyasında desteği sınırlıdır.Gezegen bilimiParsekParsecYıllık paralaksı bir yay saniyesi olan yıldızın uzaklığı; yaklaşık 3,26 ışık yılı ya da 30,86 trilyon kilometre. Gökbilimcilerin standart uzaklık birimidir.AstronomiPerigee ve apogeePerigee and apogeeYer çevresinde dolanan bir cismin yörüngesinde Yer'e en yakın noktaya perigee, en uzak noktaya apogee denir.AstronomiPlanetaryumPlanetariumKubbe biçimli bir perdeye yıldızları, gezegenleri ve gök olaylarını yansıtarak gece gökyüzünü canlandıran, eğitim ve gösteri amaçlı salon.Gözlem
R 3
Radyo teleskobuRadio telescopeGök cisimlerinin yaydığı radyo dalgalarını toplayan büyük bir anten ve alıcı sistemi. Görünür ışıkta saklı kalan olayları ortaya çıkarır.GözlemRoche sınırıRoche limitRoche sınırı, bir uydunun ana gezegenine bu mesafeden daha fazla yaklaşması durumunda gelgit kuvvetleriyle parçalanacağı en küçük uzaklıktır.AstrofizikRoket denklemiTsiolkovsky rocket equationBir roketin hız kazancını, egzoz hızı ile yakıtlı ve yakıtsız kütle oranına bağlayan temel denklem: Δv = ve · ln(m0/mf).Roket bilimi
S 8
Sağ açıklık ve dik açıklıkRight ascension and declinationSağ açıklık ve dik açıklık, gök cisimlerinin gök küresindeki yerini belirten ekvator koordinat sisteminin iki bileşenidir.AstronomiSamanyoluMilky WaySamanyolu, Güneş sisteminin de içinde bulunduğu, yüz milyarlarca yıldız barındıran çubuklu sarmal galaksidir.AstronomiSarmal galaksiSpiral galaxyMerkezdeki çıkıntıdan dışarı doğru kıvrılan parlak kollara sahip, düz disk biçimli galaksidir.AstronomiSefe değişeniCepheid variablePeriyodu ile gerçek parlaklığı arasında düzenli bir ilişki bulunan, titreşen dev yıldızdır; evrendeki uzaklıkları ölçmekte kullanılır.AstrofizikSETISearch for extraterrestrial intelligence (SETI)Dünya dışı akıllı yaşamın izlerini, özellikle radyo ve ışık sinyallerini arayan bilimsel çalışmaların ortak adı. 1960'tan beri sürer; doğrulanmış bir sinyal henüz bulunmadı.AstronomiSıvı yakıtlı roket motoruLiquid-propellant rocket engineYakıt ve yükseltgeni sıvı hâlde taşıyıp yanma odasında birleştiren roket motoru. Kısılabilir, durdurulabilir ve yeniden çalıştırılabilir.Roket bilimiSüpernovaSupernovaBir yıldızın yaşamının sonunda patlayarak haftalarca bütün bir galaksi kadar parlayabilmesine yol açan olağanüstü enerjili olaydır.AstrofizikSüper kütleli kara delikSupermassive black holeKütlesi Güneş'in milyonlarca ila milyarlarca katı olan, hemen her büyük galaksinin merkezinde bulunan kara delik türüdür.Astrofizik
T 7
Takımuydu (konstelasyon)Satellite constellationBirlikte çalışmak üzere tasarlanmış, düzenli yörüngelere yerleştirilmiş uydu grubu.Uydu teknolojisiTakımyıldızConstellationTakımyıldız, gök küresinin Uluslararası Astronomi Birliği'nce sınırları belirlenmiş 88 bölgesinden her biridir ve içindeki yıldız örüntüsüyle adlandırılır.AstronomiTayfölçüm (spektroskopi)SpectroscopyIşığı dalga boylarına ayırıp inceleyerek bir cismin bileşimini, sıcaklığını ve hareketini öğrenme yöntemi. Astronominin en güçlü aracıdır.AstrofizikTeknoimzaTechnosignatureGeçmişte ya da bugün var olan bir teknolojinin uzaktan ölçülebilen izi: dar bantlı radyo sinyali, lazer atımı, atmosfer kirliliği ya da dev yapıların ısı izi gibi.AstronomiTelemetriTelemetryUzay aracının sağlık ve bilim verilerinin uzaktan ölçülüp radyo ile Yer'e iletilmesi.Uzay görevleriTeleskopTelescopeUzaktaki cisimlerden gelen ışığı toplayıp odaklayarak onları daha parlak ve ayrıntılı gösteren alet. Gökbilimin temel gözlem aracıdır.GözlemTutulmaEclipseTutulma, bir gök cisminin başka bir cismin gölgesine girmesi ya da başka bir cisim tarafından örtülmesiyle ışığının geçici olarak azalmasıdır.Astronomi
U 10
UFO ve UAP (tanımlanamayan hava olayları)Unidentified flying object (UFO) / Unidentified anomalous phenomena (UAP)Gökyüzünde görülen ama gözlem anında ne olduğu belirlenemeyen cisim ya da olay. UAP, ABD resmî kurumlarının bugün kullandığı daha yansız terimdir; 'tanımlanamayan', 'dünya dışı' demek değildir.GözlemUyarlanabilir optikAdaptive opticsAtmosferin görüntüyü bulandırmasını, şekli saniyede yüzlerce kez değişen esnek bir aynayla anlık düzelterek yer teleskoplarını keskinleştiren teknik.GözlemUydu yörünge bozulmasıOrbital decayBir uydunun atmosfer sürtünmesi gibi etkilerle yavaş yavaş irtifa kaybetmesi ve sonunda atmosfere düşmesi.Uydu teknolojisiUzay ajansıSpace agencyBir devletin ya da devletler topluluğunun uzay araştırmaları, uydu işletimi ve uzay keşfi gibi faaliyetlerini yürütmek için kurduğu kurum. NASA, ESA, Roskosmos ve TUA örnektir.Uzay görevleriUzay enkazıSpace debrisYer çevresinde dolanan, artık işe yaramayan insan yapımı cisimler: bitmiş uydular, roket gövdeleri ve çarpışma parçaları.Uydu teknolojisiUzay havasıSpace weatherUzay havası, Güneş'in etkinliğinin Dünya çevresindeki uzayda, uydularda, haberleşmede ve elektrik şebekelerinde yarattığı değişkenlik ve etkiler bütünüdür.Gezegen bilimiUzay istasyonuSpace stationYörüngede kalan ve insanları uzun süre barındıran yapay uydu. İlki 1971'deki Salyut 1'dir; bugün Uluslararası Uzay İstasyonu ve Çin'in Tiangong istasyonu çalışır.Uzay görevleriUzay teleskobuSpace telescopeDünya atmosferinin dışında, yörüngede çalışan teleskop. Atmosferin bulanıklığı ve soğurması olmadan her dalga boyunda net gözlem yapar.Uzay görevleriUzay turizmiSpace tourismİnsanların eğlence, deneyim ya da merak için para ödeyerek uzaya yolculuk etmesi. 2001'de Dennis Tito'nun Uluslararası Uzay İstasyonu yolculuğuyla başladı; alt yörünge ve yörünge türleri vardır.Uzay görevleriUzay yürüyüşü (EVA)Extravehicular activity (spacewalk)Astronotun uzay aracının dışına çıkıp koruyucu uzay giysisiyle uzayda çalışması.Uzay görevleri
V 1
Y 14
Yakın Dünya cismiNear-Earth objectYakın Dünya cismi, yörüngesi Güneş'e en yakın noktasında 1,3 astronomik birimden daha yakın olan asteroit ya da kuyruklu yıldızdır.Gezegen bilimiYaşam destek sistemiLife support systemUzay aracında hava, su, sıcaklık ve atık yönetimini sağlayarak mürettebatın hayatta kalmasını mümkün kılan sistemler bütünü.Uzay görevleriYaşanabilir bölgeHabitable zoneYaşanabilir bölge, bir yıldızın çevresinde gezegen yüzeyinde sıvı suyun bulunabileceği uzaklık aralığıdır.AstrofizikYeniden kullanılabilir roketReusable launch vehicleKullanıldıktan sonra yeryüzüne sağ salim dönüp tekrar fırlatılabilen roket veya roket kademesi. Fırlatma maliyetini düşürmeyi hedefler.Roket bilimiYerdurağan yörüngeGeostationary orbitYerin ekvatoru üzerinde, yaklaşık 35.786 km yükseklikte, uydunun Yer'in dönüşüyle aynı hızda dolandığı ve gökyüzünde sabit görünen dairesel yörünge.Uydu teknolojisiYerel GrupLocal GroupYerel Grup, Samanyolu, Andromeda ve Üçgen galaksilerinin başı çektiği, kütleçekimiyle bağlı yüzü aşkın (yaklaşık 130 bilinen üyeli) galaksiden oluşan topluluktur.KozmolojiYer gözlem uydusuEarth observation satelliteDünya'nın yüzeyini, atmosferini ve okyanuslarını uzaydan görüntüleyen ya da ölçen uydu. Hava tahmini, haritacılık ve afet izleme için kullanılır.Uydu teknolojisiYer istasyonuGround stationUydu ve uzay araçlarıyla haberleşmek için kullanılan, antenlerden ve alıcı-verici cihazlardan oluşan yer tesisi.Uydu teknolojisiYıldızStarKendi kütleçekimiyle bir arada duran ve çekirdeğindeki nükleer füzyonla ışık saçan dev plazma küresi; Dünya'ya en yakın yıldız Güneş'tir.AstrofizikYıldız kümesiStar clusterAynı gaz bulutundan doğmuş, çekimle birbirine bağlı yıldızlardan oluşan topluluktur.AstronomiYıldız oluşum bölgesiStar-forming regionSoğuk ve yoğun moleküler gaz bulutlarının çökerek yeni yıldızlar doğurduğu galaktik bölgelerdir.AstronomiYörüngeOrbitBir cismin, başka bir cismin kütleçekimi etkisiyle onun çevresinde izlediği kapalı yol. Genellikle bir elips biçimindedir.AstronomiYörüngeye oturma (insertion)Orbit insertionBir uzay aracının hedef gökcisminin çekimine yakalanmak için motorunu ateşleyerek hızını kesmesi ve kararlı bir yörüngeye girmesi.Roket bilimiYörünge eğimiOrbital inclinationBir yörüngenin düzlemi ile merkez cismin ekvator düzlemi arasındaki açı. Uydunun Dünya'nın hangi enlemlerinin üzerinden geçeceğini belirler.Uydu teknolojisi
Z 1
W 1
X 1
KimdirTümü →
Görev dosyalarıTümü →
Son haberler
NASA ve Enerji Bakanlığı, Nükleer Güçlü Keşif Çağını Başlatıyor1 saat önce
NASA, LISA Misyonu İçin Yeni Test Teleskobunu Geliştiriyor2 saat önce
NASA'nın sonbahar balon kampanyası son bilim uçuşuyla tamamlandı2 saat önce
NASA ve ABD Enerji Bakanlığı'ndan uzayda nükleer güç mutabakatı2 saat önce
Yerçekimi dalgası avcısı LISA'nın uçuş öncesi son teleskobu sipariş edildi2 saat önce
Reklam