23 Kasım 2026, PazartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

📖 Kozmoloji · Uzay Sözlüğü

Büyük Patlama, kozmik mikrodalga arka plan, karanlık enerji ve şişme kuramı… Evrenin bütününü inceleyen kozmolojinin temel kavramları burada.

Kozmoloji maddeleri evrenin kökenini, yapısını ve geleceğini konu alan terimleri bir araya getiriyor. Hubble sabiti, karanlık madde, kozmik şişme, gözlemlenebilir evren ve büyük ölçekli yapı gibi kavramlar bu bölümde açıklanıyor.

Edwin Hubble'ın 1929'da galaksilerin uzaklaştığını göstermesi, genişleyen evren fikrinin kabulünde dönüm noktası oldu. Sözlükteki tanımlar, bu fikirden doğan kavramları teknik ayrıntıya boğmadan anlamak için hazırlandı. Birbirine yakın ama farklı anlamlar taşıyan terimler, örneğin karanlık madde ile karanlık enerji, ayrı ayrı açıklanarak karışıklık önleniyor.

B

E

G

H

K

Karanlık enerjiDark energyEvrenin genişlemesini hızlandıran ve toplam enerji içeriğinin yaklaşık %68'ini oluşturduğu düşünülen, doğası bilinmeyen enerji biçimi.KozmolojiKaranlık maddeDark matterIşık yaymayan ve soğurmayan, varlığı yalnızca kütleçekimsel etkilerinden bilinen, evrendeki maddenin yaklaşık %85'ini oluşturan gizemli madde.KozmolojiKırmızıya kaymaRedshiftBir gök cisminden gelen ışığın dalga boyunun uzun (kırmızı) uçlara kayması. Cismin uzaklaştığını ya da uzayın genişlediğini gösterir.KozmolojiKozmik ağCosmic webKozmik ağ, gökadaların ve karanlık maddenin evrende oluşturduğu dev ölçekli yapıdır: iplikler ve duvarlar boyunca dizilen gökadalar, aralarında ise neredeyse boş devasa boşluklar.KozmolojiKozmik mikrodalga arka plan ışımasıCosmic microwave background (CMB)Büyük Patlama'dan yaklaşık 380.000 yıl sonra serbest kalan ve bugün tüm gökyüzünden 2,725 K sıcaklığında gelen mikrodalga ışıması.KozmolojiKozmik şişme (enflasyon)Cosmic inflationEvrenin ilk anlarında, saniyenin çok küçük bir kesrinde uzayın üstel hızla büyüdüğünü öne süren kuram. Evrenin neden düz ve her yönde aynı göründüğünü açıklar.KozmolojiKozmik uzaklık merdiveniCosmic distance ladderKozmik uzaklık merdiveni, paralaksla başlayıp Sefe değişenleri, Ia süpernovaları ve Hubble yasasıyla ilerleyerek uzak cisimlerin mesafesini birbirine bağlı basamaklarla ölçme zinciridir.KozmolojiKozmolojiCosmologyEvrenin bütününü, yani kökenini, büyük ölçekli yapısını, evrimini ve olası sonunu fizik yasalarıyla inceleyen bilim dalı.KozmolojiKozmolojik sabitCosmological constantEinstein'ın genel görelilik denklemlerine 1917'de eklediği, Yunan harfi Λ ile gösterilen terim. Bugün evrenin hızlanarak genişlemesini açıklayan karanlık enerjinin en yalın modelidir.KozmolojiKuarkQuarkProton ve nötronu oluşturan temel parçacık. Altı çeşidi vardır, renk yükü taşır ve tek başına bulunmaz; evrenin ilk mikrosaniyelerinde serbest kuark-gluon plazması hâlindeydi.Kozmoloji

N

S

T

Y

KimdirTümü →

  1. Scott CarpenterScott CarpenterABD
  2. Ronald McNairRonald McNairABD
  3. Antony HewishAntony HewishBirleşik Krallık
  4. Max FagetMax FagetABD
  5. Alan BeanAlan BeanABD

✨ Günün seçkisi23 Kasım

The Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)📚 Günün kitabıThe Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)Joanna Cole · 1990

Görev dosyalarıTümü →

  1. Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)NASA, ESA, JAXA, CSA, MBRSC
  2. Artemis MutabakatıArtemis MutabakatıNASA ve ABD Dışişleri Bakanlığı
  3. Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon
  4. Sovyet Uzay ProgramıSovyet Uzay ProgramıSSCB (OKB-1 ve diğer tasarım büroları)

Son haberler

  1. Işık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyorIşık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyor1 saat önce
  2. NASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'neNASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'ne3 saat önce
  3. Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)6 saat önce
  4. Dragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndüDragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndü6 saat önce
  5. Samanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdiSamanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdi8 saat önce

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar