Alan Bean
Apollo 12 ile Ay'da yürüyen dördüncü insan olan Alan Bean, Skylab 3'ün komutanlığını yaptı, ardından Ay'ın renklerini ve izlerini tuvallere aktaran bir ressam oldu.
- Doğum tarihi
- 15 Mart 1932
- Ülke
- ABD
- Görevi
- NASA astronotu, ressam
- Kurum
- NASA
- Rolü
- Astronot
- Ölüm tarihi
- 26 Mayıs 2018
Alan Bean, Apollo 12 görevinde Ay'a inen ve Ay'da yürüyen dördüncü insandı. Ardından Skylab 3'ün komutanı olarak yaklaşık iki ay uzay istasyonunda kaldı; astronotluktan ayrıldıktan sonra ise Ay deneyimini tuvallere döken bir ressam oldu. Bilim tarihinde nadiren görülen bir yolu izledi: önce Ay yüzeyinde çalışan bir mühendis-pilot, sonra o yüzeyin renklerini ve izlerini resmeden bir sanatçı.
Teksas'tan Donanma'ya
Alan LaVern Bean 15 Mart 1932'de Teksas'ın Wheeler kasabasında doğdu. Fort Worth'taki R. L. Paschal Lisesi'ni 1949'da bitirdi ve Deniz Yedek Kuvvetleri'ne yazıldı. Donanma yedek subay eğitim bursuyla Austin'deki Texas Üniversitesi'nde okudu ve 1955'te havacılık mühendisliği lisansını aldı. Uçuş eğitimini 1956'da tamamladı; donanma filolarında A4D Skyhawk gibi uçaklar uçurdu. Kasım 1960'ta Patuxent River'daki Donanma Test Pilotu Okulu'ndan mezun oldu; eğitmenlerinden biri, sonradan Apollo 12'nin komutanı olacak Pete Conrad'dı.
NASA ve Apollo 12
1962'de NASA'nın “New Nine” astronot grubuna finalist olarak girdi ama seçilemedi. 1963'te seçilen “The Fourteen” grubunun içinde yer aldı. Gemini 10'da yedek pilottu; Apollo Uygulamaları Programı'nda çalıştı ve ağırsızlık simülasyonu için kullanılan su havuzunda dalan ilk astronot oldu. Ekim 1967'de Clifton Williams'ın bir T-38 kazasında ölmesi üzerine Conrad, Bean'i Apollo 12 ekibine istedi.
Apollo 12, 14 Kasım 1969'da fırlatıldı. Fırlatmadan yaklaşık 36 saniye sonra roketi yıldırım vurdu; Bean, yer kontrolünden gelen “Flight, try SCE to Aux” talimatı üzerine ilgili anahtarı çevirerek telemetriyi geri getirdi. Ay modülü Intrepid, 19 Kasım 1969'da Fırtınalar Okyanusu'na indi. Bean, Ay modülü pilotu olarak Conrad'la birlikte yüzeyde 31 saat 31 dakika kaldı ve iki Ay yürüyüşü yaptı; yürüyüşlerin toplam süresi 7 saat 45 dakikaydı (3 saat 56 dakika ve 3 saat 49 dakika). Ekip birkaç yüzey deneyi kurdu, Ay'daki ilk nükleer güçlü jeneratör istasyonunu çalıştırdı ve yaklaşık 34 kilogram kaya ve toprak topladı.
İkinci yürüyüşte iki astronot, Intrepid'in yaklaşık 180 metre yakınına inmiş olan Surveyor 3 uzay aracına yürüdü ve parçalarını Dünya'ya getirdi. Bu hassas iniş, sonraki görevlerin bilimsel ilgi çeken noktalara yakın planlanabileceğinin kanıtı sayıldı. Görevin aksilikleri de vardı: Bean renkli televizyon kamerasını yanlışlıkla Güneş'e çevirdi ve kameranın sensörü yandı, yayın kesildi.

Skylab 3
Bean ikinci uçuşunda, Skylab 3 (SL-3) görevinin komutanı oldu. Ekibinde Owen Garriott ve Jack Lousma vardı. Görev 28 Temmuz 1973'te başladı ve 25 Eylül 1973'te sona erdi; 59 gün 11 saat 9 dakika sürdü, 858 yörünge turu atıldı ve yaklaşık 39,4 milyon kilometre yol alındı. Ekip, yaklaşık 1.085 astronot-saati bilimsel deney yaptı; ayrıca Dünya kaynaklarını tarayan verilerle yaklaşık 76.000 Güneş fotoğrafı üretti. Yaklaşan istasyonda bir itici bloğunda sızıntı çıktı, altı gün sonra ikincisi de sızdırdı; bir kurtarma aracı fırlatmaya hazırlandı, ancak servis modülünün iki sağlam blokla güvenle yönlendirilebileceği anlaşılınca fırlatılmadı. Bean 22 Eylül 1973'te Garriott'la birlikte üçüncü dış yürüyüşü yaptı (2 saat 45 dakika).
Bean'in iki uçuşta toplam uzay süresi 69 gün 15 saat 45 dakikaydı. Bean Ekim 1975'te Donanma'dan emekli oldu ve bir süre astronot adaylarının eğitimini yönetti; Haziran 1981'de NASA'dan ayrılarak tam zamanlı ressam oldu.

Verileri göster
| Ay yüzeyinde kalış | 31 saat 31 dakika |
|---|---|
| Ay yürüyüşü toplamı | 7 saat 45 dakika |
| Skylab 3 süresi | 59 gün 11 saat |
| Skylab 3 yörünge turu | 858 |
| Toplam uzay süresi | 69 gün 15 saat |
Ay'ı resmeden astronot
Bean'in resimleri, “Ay botu izleriyle dokulandırılmış” tuvaller üzerine akrilik boyayla yapıldı. NASA'nın ölümünden sonra yayımladığı anma duyurusuna göre boyanın içine Ay tozuna bulanmış görev yama parçaları gömüldü. Kaynaklara göre Bean, yamaların Ay tozuyla kirlendiğini fark edince küçük parçalarını tablolara ekledi; bayrak direğini çakmakta kullanılan çekiç ve bronzlaştırılmış bir Ay botu, tuvale doku vermek için kullanıldı. Ay'ın gri olduğunu bilen bir bilim insanı olarak değil, bir sanatçı olarak ona renk vermeyi tercih ettiğini söyledi. Temmuz 2009'da, Apollo 11'in 40. yıl dönümünde, resimleri Washington'daki Ulusal Hava ve Uzay Müzesi'nde sergilendi. Aynı yıl Painting Apollo: First Artist on Another World (Apollo'yu Resmetmek: Başka Bir Dünyadaki İlk Sanatçı) adlı kitabı yayımlandı. Harrison Schmitt, Bean'in resimlerindeki Ay toprağı, renk ve donanım ayrıntıları için kendisine danıştığını belirtir.
Bean 26 Mayıs 2018'de, 86 yaşında Houston'da öldü. O sırada Apollo 12 ekibinin son hayatta kalan üyesiydi. Kasım 2018'de Arlington Ulusal Mezarlığı'na defnedildi.
Neden önemli?
Bean'in hikâyesi, uzay deneyiminin yalnızca teknik rakamlarla anlatılmayacağını gösterir. Apollo 12, yıldırım çarpmasına rağmen hedefe hassas inen, Surveyor 3'e yürüyerek ulaşan bir görevdi; Skylab 3 ise insanın uzay istasyonunda uzun süre çalışabileceğinin kanıtlarından biriydi. Sonrasında Bean, bu deneyimi görsel sanata aktaran ender astronotlardan biri olarak, Ay'ın bilim ve estetik taraflarını birleştirdi.






















