23 Kasım 2026, PazartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Bugün uzayda, Sıradaki fırlatma: Ariane 64 Block 2 fırlatması: Amazon Leo (LE-04)23 Kasım 2026, 14:09

Burçlar kuşağı (zodyak)

Güneş'in yıllık görünür yolu olan ekliptiğin iki yanında yaklaşık 8 derece uzanan, Ay'ın ve parlak gezegenlerin içinde dolaştığı gökyüzü kuşağı.

İngilizce karşılığı
Zodiac
İlgili alan
Astronomi

Burçlar kuşağı ya da zodyak, Güneş'in bir yıl boyunca yıldızların önünde izlediği görünür yol olan ekliptiğin kuzeyine ve güneyine yaklaşık 8 derece uzanan gökyüzü kuşağıdır. Ay ve parlak gezegenler bu kuşağın içinde hareket eder. Gelenekte kuşak, her biri 30 derecelik on iki eşit parçaya, yani burçlara bölünür ve bu burçlar adlarını yakınlarındaki takımyıldızlardan alır.

Nasıl işler?

Burada iki ayrı kavramı ayırmak gerekir. Burç, ekliptiğin 30 derecelik eşit bir dilimidir; takımyıldız ise gökyüzünde sınırları çizilmiş, düzensiz biçimli bir bölgedir. Uluslararası Astronomi Birliği gökyüzünü 88 takımyıldıza bölen sınırları 1928'de kabul etti ve 1930'da yayımladı. Bu sınırlarla çizilen takımyıldızların ekliptik üzerinde kapladığı yer birbirine hiç benzemez: örneğin Başak, Akrep'in yaklaşık beş katı genişlik kaplar.

Burçlarla takımyıldızların birbirinden kopmasının asıl nedeni presesyondur. Dünya'nın dönme ekseni bir topaç gibi yavaşça yalpalar ve bugünkü hızla yaklaşık 25.772 yılda bir tam tur atar. Bunun sonucunda ilkbahar ekinoksu noktası yıldızlara göre yılda yaklaşık 50 yay saniyesi geriye kayar. Batı astrolojisinin kullandığı tropikal kuşak, burçları bu ekinoks noktasına sabitler; bu yüzden "Koç burcunun başlangıcı" artık Koç takımyıldızında değildir. İlkbahar noktası 2. yüzyıldan beri Balıklar takımyıldızının içindedir. Hint astrolojisi ise burçları yıldızlara sabitleyen yıldızıl (sidereal) sistemi kullanır; iki sistem yüzyılda yaklaşık 1,4 derece birbirinden uzaklaşır.

Her burç tam 30 derece olsa da Güneş'in burçlarda geçirdiği süre eşit değildir. Dünya'nın yörüngesi tam daire olmadığı için bu süre Oğlak'ta yaklaşık 29,4 günden Yengeç'te yaklaşık 31,4 güne kadar değişir; ortalama 30,43 gündür. "Zodyak" sözcüğü Yunanca "küçük hayvanlarla ilgili" anlamına gelen zōdiakos'tan türemiştir ve burçlar arasında hayvan figürlerinin çokluğunu yansıtır.

13. takımyıldız: Yılancı

Ekliptik, Batlamyus'un listesinde de bugünkü resmî sınırlarda da 13 takımyıldızdan geçer. On iki burç takımyıldızına ek olarak Güneş, Akrep ile Yay arasında Yılancı (Ophiuchus) takımyıldızının alt kısmından da geçer. Yılancı, elinde yılan tutan bir adam olarak resmedilen büyük bir takımyıldızdır ve Batlamyus'un 48 takımyıldızından biridir. Güneş bugün yaklaşık 29 Kasım ile 18 Aralık arasında Yılancı'dadır; bu aralık, tropikal kuşaktaki Yay burcunun (23 Kasım - 21 Aralık) büyük bölümüne denk gelir.

Zaman zaman basında Yılancı'nın "13. burç olarak eklendiği" ya da burç tarihlerinin bir bilim kuruluşu tarafından "değiştirildiği" haberleri çıkar; 1995'te BBC'de ve 2011 ile 2016'da çeşitli yayın organlarında böyle haberler yer aldı. Oysa değişen bir şey yoktur: astronomlar burçları tanımlamaz, burçlar da hiçbir zaman takımyıldız sınırlarını belirlemek için kullanılmamıştır. Haberler, iki farklı kavramın karıştırılmasından doğar.

Tarihçe

Burçlar kuşağı Babil astronomisinden doğdu. Kuşağın dayandığı yıldızlar, yaklaşık MÖ 1000'de derlenen MUL.APIN gibi Babil yıldız kataloglarında yer alır. MÖ 5. yüzyılın sonlarında Babil gökbilimcileri ekliptiği, 30 günlük on iki şematik aya benzeterek on iki eşit parçaya böldü; bu, bilinen ilk gök koordinat sistemidir. Sistem Yunan astronomisine, oradan da Hint astronomisine geçti. Ekinoksların kaydığını ilk fark eden kişi olarak MÖ 2. yüzyılda Hipparkus kabul edilir. Bugün astronomlar burç adlarını kullanmasa da ekliptik koordinat sistemi, Güneş Sistemi cisimlerinin konumlarını izlemek için hâlâ kullanılır.

İlgili terimler

  • Ekliptik
  • Presesyon
  • Takımyıldız
  • Ekinoks
  • Gök küresi
  • Astroloji

Güneş'in, Ay'ın ve gezegenlerin bugün hangi burçta ve gerçekte hangi takımyıldızda olduğunu, Merkür retrosu tarihlerini Burçların gökyüzü sayfasında görebilirsiniz.

Doğduğunuz gün Güneş'in, Ay'ın ve gezegenlerin hangi burçta ve gerçekte hangi takımyıldızda olduğunu Doğduğun gün gökyüzü aracıyla öğrenebilirsiniz.

İlgili terimlerTümü →

Yerel güneş zamanıLocal solar timeYerel güneş zamanı, Güneş'in bulunduğunuz yerin meridyeninden geçişine göre tutulan zamandır; saat dilimleri yüzünden duvar saatiyle arasında boylama bağlı bir fark doğar.DönenceTropic (Tropic of Cancer / Tropic of Capricorn)Dönence, Güneş'in yılda bir kez tam tepede görülebildiği en kuzey (Yengeç) ve en güney (Oğlak) enlemdir; ekvatora uzaklıkları Dünya'nın yaklaşık 23,4° eksen eğikliğine eşittir.AstrometriAstrometryAstrometri, yıldızların konumunu, uzaklığını ve gökteki hareketini çok hassas ölçen bilim dalıdır; Hipparcos ve Gaia uyduları bu ölçümleri yüz binlerce yıldızdan yaklaşık iki milyar kaynağa taşıdı.Işığın aberasyonuAberration of light (stellar aberration)Işığın aberasyonu, Dünya'nın yörünge hızı yüzünden yıldızların yılda bir tur yaparak yaklaşık 20,5 yay saniyesi kadar kaymış görünmesidir; James Bradley 1728-1729'da açıkladı.Gök ekvatoruCelestial equatorGök ekvatoru, Dünya ekvatorunun gök küresine yansıyan izdüşümüdür; dik açıklığı 0° olan büyük daire olarak ekvatoral koordinat sisteminin temel düzlemini oluşturur.MüvakkitMuwaqqitMüvakkit, cami ya da medresede astronomi bilgisiyle namaz vakitlerini hesaplayan, saati tutan ve takvimi gözeten görevlidir; Osmanlı'da camilerin yanında müvakkithaneleri vardı.Işık eğrisiLight curveIşık eğrisi, bir yıldızın ya da başka bir gök cisminin parlaklığının zamana göre çizilmiş grafiğidir; gezegen geçişlerini, değişen yıldızları ve süpernovaları bu eğrilerden okuruz.Sinodik dönemSynodic periodSinodik dönem, bir gök cisminin Dünya'dan görülen aynı dizilişe dönmesi için geçen ortalama süredir; yıldız döneminden farklıdır ve Ay için sinodik ay olarak bilinir.

Bu konudaki haberler

  1. Hayabusa2 iyon motoru arızası yüzünden hedef değiştirdi: 2028'de 2015 BM510'un yanından geçecekHayabusa2 iyon motoru arızası yüzünden hedef değiştirdi: 2028'de 2015 BM510'un yanından geçecek17 Kasım 2026, 17:33
  2. Burçlar nereden geldi? Babil'den bugüne zodyak ve astronomiBurçlar nereden geldi? Babil'den bugüne zodyak ve astronomi7 Ekim 2026, 23:21
  3. Hanle'nin karanlık göğünde zodyak ışığı ve Mars'tan gelen tozHanle'nin karanlık göğünde zodyak ışığı ve Mars'tan gelen toz19 Eylül 2026, 14:00

✨ Günün seçkisi23 Kasım

The Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)📚 Günün kitabıThe Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)Joanna Cole · 1990

KimdirTümü →

  1. Scott CarpenterScott CarpenterABD
  2. Ronald McNairRonald McNairABD
  3. Antony HewishAntony HewishBirleşik Krallık
  4. Max FagetMax FagetABD
  5. Alan BeanAlan BeanABD

Son haberler

  1. Işık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyorIşık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyor1 saat önce
  2. NASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'neNASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'ne3 saat önce
  3. Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)6 saat önce
  4. Dragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndüDragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndü7 saat önce
  5. Samanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdiSamanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdi8 saat önce

Çok okunanlar

  1. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor
  2. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı
  4. Uzay Yolu: İlk Temas'taki gibi uzaylılar Dünya'yı gerçekte nasıl fark ederdi?
  5. BepiColombo Merkür'ün yörüngesine girdi: ikinci uzay aracı, ilk çift araç

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar