Scott Carpenter
Mercury Yedilisi'nden Scott Carpenter, 1962'de Aurora 7 ile Dünya çevresinde üç tur atan ikinci Amerikalıydı; sonra SEALAB II'de deniz tabanında yaşayarak hem astronot hem akvanot oldu.
- Doğum tarihi
- 1 Mayıs 1925
- Ülke
- ABD
- Görevi
- NASA astronotu, akvanot
- Kurum
- NASA
- Rolü
- Astronot
- Ölüm tarihi
- 10 Ekim 2013
Malcolm Scott Carpenter, NASA'nın Mercury Yedilisi'nden biriydi ve 24 Mayıs 1962'de Aurora 7 kapsülüyle Dünya çevresinde üç tur atarak yörüngeye çıkan ikinci Amerikalı oldu. Hem uzayı hem de deniz tabanını deneyimlediği için NASA onu “astronot ve akvanot” olarak anar. Uçuşunun yeniden giriş aşamasındaki zorlukları, uzay uçuşunda otomatik sistemler ile pilotun rolü tartışmasının sık verilen örneklerinden biri oldu.
Boulder'dan Donanma'ya
Carpenter 1 Mayıs 1925'te Colorado'nun Boulder kentinde doğdu. Pearl Harbor saldırısının ardından donanma havacısı olmaya karar verdi; 1943'te bir donanma eğitim programıyla Colorado College'a gitti, savaşın bitişinden sonra Eylül 1945'te terhis edildi. Colorado Üniversitesi'nde havacılık mühendisliği okudu. 1949'da subay olarak atandı, 1951'de donanma havacısı oldu. Kore Savaşı'nda P2V Neptune uçaklarıyla keşif ve denizaltı karşıtı görevler uçtu. 1954'te Patuxent River'daki Donanma Test Pilotu Okulu'na girdi ve test pilotu olarak çalıştı; ardından hava istihbaratı konusunda eğitim aldı ve bir uçak gemisinde hava istihbarat subayı oldu.
NASA ve Aurora 7
Carpenter, 9 Nisan 1959'da kamuoyuna tanıtılan yedi Mercury astronotundan biriydi. Uzmanlık alanı iletişim ve seyrüseferdi. Şubat 1962'de John Glenn'in Friendship 7 uçuşunda yedek pilottu; kaynaklarda, Glenn'in kalkışı sırasında kontrol merkezinden “Godspeed, John Glenn” (Hayırlı yolculuklar, John Glenn) dediği aktarılır.
Mercury-Atlas 7 uçuşu aslında Deke Slayton'ındı; ancak Slayton'ın kalp ritmi bozukluğu (atriyal fibrilasyon) nedeniyle uçuş kadrosundan alındığı Mart 1962'de duyuruldu. Slayton'ın yedeği Wally Schirra yerine Carpenter atandı; kaynaklara göre sebep, simülatörde daha çok eğitim süresi olmasıydı. Carpenter kapsülünün adını Aurora 7 koydu.
Fırlatma 24 Mayıs 1962'de Cape Canaveral'daki 14 numaralı rampadan yapıldı. Üç yörünge turu atıldı ve dönemin hesabına göre yaklaşık 40 milyon televizyon izleyicisi vardı. Uçuş süresi kaynaklarda 4 saat 53 dakika ile 4 saat 56 dakika arasında değişir.

Carpenter'ın görevinde beş deney vardı: yerden atılan bir fişeğin görünürlüğü, hava ışıması (airglow), fotoğraf çekimi, ağırsızlıkta sıvı davranışı ve halatla bağlı bir balon. Balon, dikişindeki yırtık yüzünden düzgün şişmedi; fişek gözlemi de başarısız kaldı. Glenn'in “ateş böcekleri” dediği, kapsülün çevresinde görünen parıltılı parçacıkları ise Carpenter kapsül duvarına vurarak yeniden üretti ve bunların donmuş parçacıklar olduğunu anladı. Katı yiyecek yiyen ilk Amerikalı astronot da olduğu aktarılır.
Yeniden giriş ve iniş
Uçuşun ikinci yarısında bir dizi sorun birikti. Yön algılama sistemi aralıklı olarak arızalıydı; Carpenter bir noktada otomatik ve manuel kontrol sistemlerini aynı anda kullanarak yakıt harcadı. Retro roketlerini yaklaşık 3 saniye geç ateşledi ve aracın yönü yaklaşık 25° sapmıştı. Yakıtı bitince drogue paraşütünü erken açtı. Kapsül, hedef bölgenin yaklaşık 250 mil (400 kilometre) ötesine, Atlantik'e indi. Carpenter kapsülden çıkıp can salına geçti; sal telsizsizdi. Yaklaşık 36-40 dakika sonra bir P2V Neptune uçağı onu buldu ve iki hava kuvvetleri kurbağa adamı paraşütle atladı. Birkaç saat sonra bir helikopter onu aldı ve USS Intrepid gemisine taşıdı.
Uçuş sonrasında kontrol merkezinin uçuş yöneticisi Chris Kraft, anılarında Carpenter'ı suçladı. NASA'nın uçuş sonrası raporu ise yön algılayıcının arızasını görevi tehlikeye sokacak ölçüde ciddi bulup pilotun duruma yeterince uyum sağladığını yazdı. Carpenter bir daha uzaya çıkmadı.
SEALAB ve deniz tabanı
Carpenter 1963'te Jacques Cousteau ile tanıştı. NASA'dan izin alarak ABD Donanması'nın SEALAB projesine katıldı. SEALAB II deneyi 1965'te, Kaliforniya açıklarında yaklaşık 62 metre derinlikte yapıldı. Kaynaklar deneyin süresini 28 gün ve 45 gün olarak farklı verir; NASA'nın biyografisine göre Carpenter günlerinin 30'unu deniz tabanında geçirdi. 1967'de NASA'dan ayrıldı ve Donanma'nın derin dalış sistemleri projesinde SEALAB III akvanot operasyonlarının direktörü oldu. 1969'da Donanma'dan emekli oldu.

Verileri göster
| 1959 | Mercury Yedilisi'ne seçildi |
|---|---|
| 1962 | Aurora 7 ile yörüngeye çıktı |
| 1965 | SEALAB II |
| 1967 | NASA'dan ayrıldı |
| 1969 | Donanma'dan emekli oldu |
Sonraki yıllar
Carpenter emekliliğinden sonra deniz bilimleri alanında bir şirket kurdu ve kitaplar yazdı: The Steel Albatross (1991), Deep Flight (1994) ve kızıyla birlikte yazdığı anı kitabı For Spacious Skies (2003). Ödülleri arasında Legion of Merit, Distinguished Flying Cross, NASA Distinguished Service Medal, Collier Kupası ve Elisha Kent Kane Madalyası sayılır. Uluslararası Uzay Onur Listesi'ne (1981) ve ABD Astronot Onur Listesi'ne (1990) girdi. 10 Ekim 2013'te, 88 yaşında Denver'da öldü.
Neden önemli?
Carpenter'ın uçuşu, Mercury'nin yörünge uçuşu serisinde ikinci basamaktı ve Amerika'nın uzaya ulaşma çabasına insanlı bir yörünge görevi daha ekledi. Uzaydaki yörünge uçuşunu ve deniz tabanındaki yaşamı birlikte deneyimleyen ilk insan olarak NASA'nın “astronot ve akvanot” dediği kişi oldu. Mercury programının yedi astronotundan biri olarak, ilk Amerikan insanlı uçuşların hikâyesinin ayrılmaz bir parçasıdır.























