21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Türkiye'de uzay tezleri rehberi: nereden ve nasıl bulunur?

Türkiye'deki üniversitelerde her yıl astronomi, uzay mühendisliği, uydu teknolojileri ve uzay hukuku alanlarında onlarca yüksek lisans ve doktora tezi hazırlanıyor. Bu tezlerin büyük bölümü ücretsiz ve açık erişimli. Bu rehberde tezlere hangi resmî kaynaklardan ulaşabileceğinizi, aramayı nasıl yapacağınızı ve farklı alanlardan seçtiğimiz gerçek tez örneklerini bulacaksınız.

Listedeki her tezi Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) Ulusal Tez Merkezi kayıtlarından tek tek doğruladık; başlıklar kayıttaki yazımıyla verildi. Bilgiler 14 Kasım 2026 tarihinde kontrol edildi. Listedeki tezlerin hepsinin tam metni o tarihte YÖK'ten ücretsiz indirilebiliyordu; bu yüzden her tezin yanında tam metin açık notu var.

Tezlere ulaşabileceğiniz resmî kaynaklar

YÖK Ulusal Tez Merkezi

Türkiye'de onaylanan bütün yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık ve sanatta yeterlik tezlerinin toplandığı resmî merkezdir: tez.yok.gov.tr. Yazarı yayın izni vermiş tezlerin tam metni PDF olarak ücretsiz indirilebilir. İzni olmayan tezlerde "yayınlanma izni bulunmamaktadır" uyarısı çıkar; bunların basılı kopyasına üniversite kütüphanesi aracılığıyla ulaşılabilir.

Üniversitelerin açık erişim arşivleri

Bazı üniversiteler tezlerini kendi arşivlerinde de yayımlar; buradaki kayıtların kalıcı bir adresi olur ve kaynak gösterirken işinizi kolaylaştırır. Uzay alanında öne çıkanlar:

DergiPark

Tezlerden üretilen makaleler çoğunlukla TÜBİTAK ULAKBİM'in hakemli dergi platformu DergiPark'ta yayımlanır. Tezin tamamını okumadan önce özetini makale olarak görmek için iyi bir başlangıç noktasıdır.

ProQuest Dissertations & Theses

Dünya genelindeki tezlerin toplandığı uluslararası veritabanıdır. Türkiye'de TÜBİTAK ULAKBİM'in ulusal lisansı kapsamında, üniversitelerin öğrenci ve öğretim üyeleri kendi kütüphaneleri üzerinden (kampüs ağı ya da kütüphane uzaktan erişimi ile) kullanabilir; bireysel abonelik gerekmez.

YÖK Tez Merkezi'nde nasıl arama yapılır?

  1. Ana sayfadaki arama kutusuna en az 3 karakter yazın. Açılır menüden aramanın nerede yapılacağını seçebilirsiniz: Tez Adı, Yazar, Danışman, Konu, Anahtar Kelime, Özet ya da Tez No.
  2. Daha ayrıntılı arama için menüdeki Arama sayfasına geçin (YÖK detaylı tez arama). Burada üniversite, enstitü, ana bilim dalı, yıl, tez türü (yüksek lisans, doktora…) ve dil süzgeçleri var.
  3. Yalnız tam metni açık tezleri görmek için İzin Durumu süzgecinden "İzinli"yi seçin.
  4. Uzay tezleri için ana bilim dalı olarak "Astronomi ve Uzay Bilimleri", "Uçak ve Uzay Mühendisliği", "Havacılık ve Uzay Mühendisliği" ya da (uzay hukuku için) "Kamu Hukuku" seçmek sonuçları ciddi biçimde daraltır.
  5. Bir tezin Tez No'su biliniyorsa aramada "Tez No" seçilip numara yazılarak doğrudan o teze ulaşılır. Aşağıdaki listede her tezin numarasını bu yüzden verdik.

Hızlı başlangıç: YÖK detaylı arama · İTÜ Polen'de "uzay" araması · OpenMETU'da "satellite" araması

İpucu: Teknik üniversitelerdeki tezlerin önemli bölümü İngilizce yazılır. "satellite", "rocket", "propulsion", "exoplanet", "space law" gibi İngilizce anahtar kelimelerle de arayın. Beğendiğiniz bir tezin danışmanının adıyla arama yapmak, aynı konudaki diğer tezleri bulmanın en hızlı yoludur.

Örnek tezler: astronomi ve uzay bilimleri

  • 1998 OR2 asteroidinin yörünge elemanlarının tayini — A. Aytekin, yüksek lisans, İstanbul Üniversitesi, 2023 (YÖK Tez No 842508) · tam metin açık
  • Güneş civarından seçilmiş G tayf türü yıldızların kökeni — Deniz Cennet Dursun, yüksek lisans, İstanbul Üniversitesi, 2023 (Tez No 846558) · tam metin açık
  • Czernik 41 ve NGC 1342 açık kümelerinin yer ve uzay tabanlı gözlemleri — Burçin Tanık Öztürk, yüksek lisans, İstanbul Üniversitesi, 2024 (Tez No 849164) · tam metin açık
  • Geçici olarak yığılan nötron yıldızlarının çekirdek soğumasının X-ışını verileriyle araştırılması — Kaiyisaier Tuerxunmaimaiti, yüksek lisans, İstanbul Üniversitesi, 2024 (Tez No 845673) · tam metin açık
  • A detailed study of broad-band x-ray spectra and reflection effects in intermediate polar-type magnetic cataclysmic variables (manyetik kataklismik değişen yıldızların X-ışını tayfı) — Elif Şafak, yüksek lisans, İstanbul Üniversitesi, 2024 (Tez No 849053) · tam metin açık
  • Süper-dünya ve mini-neptün türü ötegezegenlerin karakterizasyonu — Selçuk Yalçınkaya, doktora, Ankara Üniversitesi, 2026 (Tez No 996150) · tam metin açık
  • Erzurum ve çevresinin astronomi gözlemleri açısından atmosferik özellikleri — Funda Yüzlükoğlu, yüksek lisans, Atatürk Üniversitesi, 2017 (Tez No 470864) · tam metin açık
  • Seçilmiş bazı örten yakın çift yıldız sistemlerinde gezegen araştırılması — Hüseyin Er, yüksek lisans, Atatürk Üniversitesi, 2018 (Tez No 512072) · tam metin açık

Bu konuların temelleri için ötegezegenler nasıl bulunur?, nötron yıldızları ve asteroitler sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Örnek tezler: uzay mühendisliği ve uydu teknolojileri

  • Assessment and optimization of a hybrid rocket motor as the final stage of small satellite launch vehicle (küçük uydu fırlatıcısının son kademesi için hibrit roket motoru) — Ukte Aksen, doktora, İTÜ, 2024 (Tez No 876905; Polen kaydı) · tam metin açık
  • Static modelling of an open-cycle liquid-propellant rocket engine (açık çevrimli sıvı yakıtlı roket motoru modellemesi) — Turan Çopuroğlu, yüksek lisans, İTÜ, 2026 (Tez No 997272; Polen kaydı) · tam metin açık
  • Miniature electrical propulsion system design for cube satellites (küp uydular için minyatür elektrikli itki) — Egemen Çatal, yüksek lisans, İTÜ, 2022 (Tez No 796024) · tam metin açık
  • Mathematical modeling of satellite's electric propulsion system (EPS) based on hall effect thruster (Het) (Hall etkili itici modellemesi) — Mete Bilger, yüksek lisans, Gebze Teknik Üniversitesi, 2024 (Tez No 876754) · tam metin açık
  • Kalman filtering approaches for real-time magnetometer calibration on small satellites (küçük uydularda manyetometre kalibrasyonu) — Özgür Akça, yüksek lisans, ODTÜ, 2026 (Tez No 1023569; OpenMETU kaydı) · tam metin açık
  • Çip ölçekli atomik saat için küp uydu tasarımı ve toplam uzay sistemi — Dilara Temiz, yüksek lisans, Milli Savunma Üniversitesi, 2025 (Tez No 983873) · tam metin açık
  • Mikro uydu yapılarında yarı-statik yüklerin analizi ve sinüs patlama testi ile deneysel doğrulaması — Murat Gül, yüksek lisans, Yıldız Teknik Üniversitesi, 2026 (Tez No 999333) · tam metin açık
  • Development of a propulsion technology using lunar resources (Ay kaynaklarıyla itki teknolojisi) — Ümit Yelken, doktora, Koç Üniversitesi, 2025 (Tez No 941899) · tam metin açık

İlgili sayfalarımız: Roketler, yapay uydu nedir? ve uzay mühendisliği hangi üniversitelerde okunur?

Örnek tezler: uzay hukuku ve uzay politikası

  • Uzay hukuku'nda gelişmeler ve Türkiye'nin yeri — Özge Aşcı, yüksek lisans, Çağ Üniversitesi, 2023 (Tez No 823983) · tam metin açık
  • Uluslararası hukukta insanlığın ortak mirası kavramı ve uzay kaynaklarının keşfi ve kullanımı — Tuba Aydoğdu Çiçek, yüksek lisans, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, 2023 (Tez No 822291) · tam metin açık
  • Uzay madenciliğinin hukuki boyutu — Deniz Doğan, yüksek lisans, İzmir Bakırçay Üniversitesi, 2022 (Tez No 728165) · tam metin açık
  • Uzay faaliyetleri bağlamında alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri — Yunus Emre Albayrak, yüksek lisans, İstanbul Üniversitesi, 2025 (Tez No 983022) · tam metin açık
  • Uluslararası uzay hukukunda barışçıl amaçlarla kullanım ilkesi — Osman Emin Kararmaz, yüksek lisans, Dokuz Eylül Üniversitesi, 2025 (Tez No 981409) · tam metin açık
  • Uzay hukuku, küresel güvenlik ve uzay ajansları: Türkiye örneği — Caner Akkaya, doktora, Anadolu Üniversitesi, 2025 (Tez No 922333) · tam metin açık
  • Milletlerarası hukuk ve uzay hukuku çerçevesinde uydu karşıtı silah denemelerine ilişkin hukuki çerçeve — Engin Poyraz, yüksek lisans, İstanbul Üniversitesi, 2024 (Tez No 925571) · tam metin açık
  • Uzay hukukunda milli iktisaba konu olmama ilkesinin yeniden değerlendirilmesi — Ayten Selin Doğan, yüksek lisans, Hacettepe Üniversitesi, 2022 (Tez No 709611) · tam metin açık

Tez dışında bir okuma önerisi: Mehmet Erkan Kıllıoğlu'nun "Uzay Hukuku, Uzayda Güvenlik ve Diplomasi" başlıklı derleme makalesi (İletişim ve Diplomasi dergisi, 2024). Türkiye'nin uzay politikasının arka planı için Türkiye'nin uzay programı sayfamıza da bakabilirsiniz.

Örnek tezler: uzay biyolojisi, radyasyon ve uydu verisi

  • Mechanisms of longevity and cellular aging in microgravity (mikroçekimde hücresel yaşlanma, oksidatif stres ve bağışıklık) — Ebru Çam, yüksek lisans, Üsküdar Üniversitesi, 2025 (Tez No 1005513) · tam metin açık
  • Expression changes and functional interpretation of loc genes of unknown function in microgravity environment (mikroçekimde gen ifadesi değişimleri) — Özge Demir, yüksek lisans, Üsküdar Üniversitesi, 2025 (Tez No 1005514) · tam metin açık
  • Beta, gamma and neutron attenuation properties of PMMA/colemanite composites exposed to space radiation in low earth orbit (alçak Dünya yörüngesinde uzay radyasyonuna karşı kolemanit katkılı malzemeler) — Mehmet Orhan Şirin, yüksek lisans, İTÜ, 2024 (Tez No 883805; Polen kaydı) · tam metin açık
  • Göktürk-2 uydusunun radyometrik kalibrasyonu ve toplam belirsizlik bütçesinin belirlenmesi — Hüsne Seda Deveci, doktora, Eskişehir Teknik Üniversitesi, 2021 (Tez No 697010) · tam metin açık

Mikroçekimin vücuda etkileri için uzay insan vücudunu nasıl değiştirir? sayfamızı okuyabilirsiniz.

Uzay alanında tez hazırlanan başlıca bölümler

  • Uzay hukuku: çoğunlukla hukuk fakültelerinin kamu hukuku ve milletlerarası hukuk anabilim dallarında hazırlanıyor.

Bölümlerin kendi sitelerinde akademik kadro, araştırma alanları, laboratuvarlar ve lisansüstü programlar hakkında bilgi bulabilirsiniz:

Astronomi ve uzay bilimleri bölümleri

Uzay ve havacılık mühendisliği bölümleri

Araştırmacılar ve yayınlar

Tez konusu arayanlar için fikir havuzu

Henüz konusunu belirlememiş lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri için aşağıdaki başlıklar birer başlangıç noktasıdır. Hiçbiri hazır bir tez önerisi değildir; danışmanınızla birlikte daraltıp veri ve yöntem açısından olgunlaştırmanız gerekir. Seçmeden önce YÖK'te aynı konunun daha önce çalışılıp çalışılmadığına bakmayı unutmayın.

Astronomi ve uzay bilimleri

  • TESS verileriyle değişen yıldızların ya da ötegezegen geçişlerinin incelenmesi
  • Gaia verileriyle açık yıldız kümelerinin üyelik, uzaklık ve yaş analizi
  • Türkiye'deki gözlemevi yerlerinde ışık kirliliğinin gözlem kalitesine etkisi
  • Dünya'ya yakın asteroitlerin küçük teleskoplarla izlenmesi ve yörünge iyileştirme

Uzay mühendisliği ve uydu teknolojileri

  • Küp uydularda yapay zekâ destekli yönelim belirleme ve kontrol
  • Alçak Dünya yörüngesindeki uydu takımyıldızlarında çarpışma riski ve kaçınma manevraları
  • Küçük uydu fırlatıcıları için hibrit roket motorlarında yakıt seçimi ve performans
  • Uzay radyasyonuna karşı bor katkılı yerli kalkan malzemeleri

Uzay hukuku ve politikası

  • Uzay enkazının temizlenmesinde devletlerin uluslararası sorumluluğu
  • Ay ve asteroit kaynaklarının kullanımı: ulusal yasalar ile uluslararası antlaşmaların çatışması
  • Uydu frekansları ve yörünge konumlarının paylaşımında hukuki sorunlar
  • Ticari uzay istasyonları ve uzay turizminde sorumluluk ve sigorta

Uzay biyolojisi ve uydu verisi

  • Mikroçekimin bitki gelişimine etkisi: uzayda bitki yetiştirme deneylerinin karşılaştırması
  • İMECE ve GÖKTÜRK-2 görüntüleriyle tarım, orman yangını ya da deprem sonrası hasar tespiti
  • Uzun süreli uzay görevlerinin insan vücuduna etkileri üzerine derleme ve meta-analiz

Uluslararası açık erişim kaynakları

Türkiye'deki tezlerin yanında dünya genelindeki çalışmalara da ücretsiz ulaşabilirsiniz:

  • NASA Technical Reports Server (NTRS): NASA'nın teknik raporları, konferans bildirileri ve bir kısım tezleri. Roket, itki ve uzay aracı tasarımı için başvuru kaynağı.
  • NASA ADS (Astrophysics Data System): astronomi ve astrofizik literatürünün en kapsamlı arama motoru; makalelerin yanında doktora tezlerini de dizinler.
  • arXiv astro-ph: astrofizik makalelerinin hakem süreci tamamlanmadan önce yayımlandığı ücretsiz arşiv; en güncel çalışmalar ilk burada görülür.
  • MIT DSpace: Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nün açık arşivi; havacılık ve uzay bölümünün çok sayıda tezi tam metin açık.
  • ESA yayınları: Avrupa Uzay Ajansı'nın görev raporları, broşürleri ve teknik yayınları.

Tezlerden nasıl yararlanmalı?

Açık erişimli tezler okumak, yöntem öğrenmek ve konunuzun daha önce nasıl çalışıldığını görmek için hazinedir. Ancak bir tezin bölümlerini kendi ödevinizde ya da tezinizde kaynak göstermeden kullanmak intihal sayılır ve üniversitelerin intihal yazılımları bunu kolayca yakalar. Doğru yol şudur:

  • Tezi okuyun, yöntemini ve kaynakçasını inceleyin; kaynakçadaki çalışmalar size yeni okumalar kazandırır.
  • Alıntı yaptığınız her bilgi için tezi yazar, yıl, tez adı, tez türü, üniversite ve enstitü bilgisiyle kaynak gösterin. YÖK'teki kayıtta bunun için bir "Atıf" düğmesi bulunur.
  • Tezden doğan makaleyi DergiPark'ta bulabilirseniz, makaleye atıf yapmak çoğu zaman daha uygundur.

Uzaya yeni başlıyorsanız konuları sırayla öğrenmek için Uzay Akademisi derslerine, ödev ve proje fikirleri için Ödev ve Etkinlik bölümümüze göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Yayın izni olmayan bir teze nasıl ulaşılır?

YÖK Tez Merkezi'nde "yayınlanma izni bulunmamaktadır" yazan tezlerin tam metni internetten indirilemez. Bu tezlerin basılı kopyasına kendi üniversitenizin kütüphanesi aracılığıyla, kütüphaneler arası ödünç sistemiyle ulaşabilirsiniz. Tezin yazarına doğrudan yazmak da çoğu zaman işe yarar.

Lisans bitirme projeleri YÖK Tez Merkezi'nde yer alır mı?

Hayır. YÖK Ulusal Tez Merkezi yalnız lisansüstü tezleri (yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık ve sanatta yeterlik) toplar. Lisans bitirme projeleri yalnız bazı üniversitelerin kendi arşivlerinde ya da bölüm sitelerinde yayımlanır.

İngilizce yazılmış bir tezin Türkçe özetine nasıl bakılır?

Türkiye'de hazırlanan lisansüstü tezlerin Türkçe ve İngilizce özetleri birlikte kaydedilir. YÖK Tez Merkezi'nde arama sonucundaki her tezin altında "Türkçe özet" ve "İngilizce özet" düğmeleri bulunur; tezin dili ne olursa olsun Türkçe özetini buradan okuyabilirsiniz.

Tez aramak için üye olmak gerekir mi?

Arama yapmak için üyelik gerekmez. Yayın izni olan tezlerin tam metnini de bu rehberi hazırlarken oturum açmadan indirebildik. YÖK'ün sayfasında üyelikten söz eden eski açıklamalar hâlâ yer alabilir.

Bir tezden alıntı yaparken nasıl kaynak gösterilir?

Yazarın adı, tezin yılı, tam adı, türü (yüksek lisans ya da doktora), üniversitesi ve enstitüsü yazılır. YÖK'teki kayıtta bulunan "Atıf" düğmesi bu bilgileri hazır biçimde verir. Kullandığınız atıf biçimi (APA, Chicago vb.) için üniversitenizin tez yazım kılavuzuna bakın.

Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar