21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Salensus Oll kimdir? Barsoom'un Kuzey Buz Diyarı hükümdarı

Salensus Oll, Edgar Rice Burroughs'un The Warlord of Mars romanında (1913-1914) Mars'ın kuzey kutbundaki Okar'ı yöneten ve Dejah Thoris'i esir tutan sarı Marslı hükümdardır.

Tür
Uzaylı
Geçtiği eser
The Warlord of Mars (1913-1914'te All-Story dergisinde tefrika, 1919'da kitap)
Yaratıcısı
Edgar Rice Burroughs
İlk göründüğü yıl
1913
Canlandıran
Doğrulanmış bir film ya da dizi canlandırması yok

Salensus Oll kimdir? Salensus Oll, Edgar Rice Burroughs'un Barsoom dizisinin üçüncü romanı The Warlord of Mars'da (1913-1914) karşımıza çıkan kurgusal bir Mars hükümdarıdır. Gezegenin kuzey kutbu çevresindeki buzlu bölgede yaşayan sarı Marslıların Okar ülkesini yönetir ve John Carter'ın karısı Dejah Thoris'i esir tutar. Kitabın ana düşmanı olarak, Carter'ı gezegenin kuzeyine, Kuzey Buz Diyarı'na kadar sürükleyen olayların merkezindedir. Bu yazı Salensus Oll'u, geçtiği kitabı, hikâyedeki rolünü, sinema durumunu ve Mars'ın gerçek kuzey kutbuyla ilişkisini anlatıyor.

Salensus Oll hangi eserlerde geçer?

Salensus Oll yalnızca The Warlord of Mars'da görünür. Roman, All-Story dergisinde Aralık 1913 ile Mart 1914 arasında dört bölüm hâlinde tefrika edildi; kitap olarak A. C. McClurg tarafından Eylül 1919'da yayımlandı. Üçüncü roman, ikinci kitap The Gods of Mars'ın bıraktığı yerden başlar. Barsoom dizisi toplam on bir kitaptır: A Princess of Mars (1912), The Gods of Mars (1913), The Warlord of Mars (1913-14), Thuvia, Maid of Mars (1916), The Chessmen of Mars (1922), The Master Mind of Mars (1927), A Fighting Man of Mars (1930), Swords of Mars (1934-35), Synthetic Men of Mars (1939), Llana of Gathol (1941) ve John Carter of Mars (1964). Serinin tamamını sırasıyla okumak isteyenler için Barsoom okuma sırası yazımıza bakabilirsiniz; ilk kitabı ise A Princess of Mars rehberimizde bulabilirsiniz.

Hikâyedeki yeri

The Warlord of Mars, önceki kitabın bitişindeki belirsizliği çözer ve o kitapta başlayan inanç düzeninin çöküşünün sonuçlarını işler; Barsoom'un unutulmuş sarı Marslı uygarlığını da ilk kez bu kitapta tanırız. Carter, karısı Dejah Thoris'i ve iki kadını daha kaçıranların peşine düşer; kadınlar, Vikipedi'ye göre Güneş Tapınağı'ndaki dönen hücrelerde tutulmaktadır. Takip onu önce ekvator çevresindeki Kaol topraklarına, sonra kuzeye, buz engelinin ardındaki yerleşimlere götürür. Orada Okar ülkesinde yaşayan sarı Marslılarla karşılaşır. Başkent Kadabra, romana göre kutup soğuğundan korunmak için kubbelerle örtülü bir şehirdir; içinde yapay bir yaz iklimi ve hava üreten düzenekler vardır.

Salensus Oll bu şehrin hükümdarıdır. Romana göre kutup bölgesinde, metal gövdeli gemileri çeken güçlü bir manyetik sütun vardır; buraya düşen gemilerden kurtulanlar Salensus Oll'un hizmetinde köle olarak çalıştırılır. Carter, hükümdarın sarayına sızar. Metne göre Carter, oğlu Carthoris'in yeterli bir kuvvetle kurtarmaya gelmesini umut ederek haber yollamıştır; bu yüzden roman tek kişilik bir kurtarmadan çok, geniş bir ittifakın kuzeye yürüyüşü olarak ilerler. Ardından Helium'un donanması ve yeşil Marslılar Kadabra'ya saldırır. Saldıranlar arasında Carter'ın oğlu Carthoris da vardır.

Kitabın sonu

Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Romanda Salensus Oll, Dejah Thoris'i kendi evlilik tahtında zorla eşi yapmaya kalkıştığı sırada Carter'ın kılıcıyla öldürülür. Hikâyenin diğer kötüleri olan Thurid ile Matai Shang da bir hava gemisi çatışmasında ölür; Phaidor ise kendini feda ederek bir tür kefaret öder. Saldırının ardından müttefikler Carter'ı "Barsoom'un Savaş Lordu" ilan eder. Roman, Tars Tarkas'ın serideki son önemli görünüşünü de içerir; onu Tars Tarkas sayfamızda bulabilirsiniz.

Canlandıranlar

Salensus Oll'un sinemada ya da dizide doğrulanmış bir canlandırması yok. Disney'in John Carter: İki Dünya Arasında filmi (2012, yönetmen Andrew Stanton) ağırlıklı olarak ilk kitaba dayanır; Vikipedi'ye göre Disney, düşük gişe gelirinin ardından The Gods of Mars ve The Warlord of Mars kitaplarına dayanacak devam filmlerini iptal etmiştir. Filmde John Carter'ı Taylor Kitsch, Dejah Thoris'i Lynn Collins, Tars Tarkas'ı Willem Dafoe canlandırdı; film 9 Mart 2012'de gösterime girdi ve Vikipedi'deki verilere göre yaklaşık 263,7 milyon dolarlık net bütçesine karşılık dünya çapında 284,1 milyon dolar hasılat yaptı. Dejah Thoris'i ayrıca The Asylum'un doğrudan DVD'ye çıkan Princess of Mars filminde Traci Lords canlandırmıştı. Dolayısıyla doğrulayabildiğim kadarıyla Salensus Oll beyaz perdeye taşınmamıştır. Barsoom çizgi romanları ise çok sayıdadır; ama bu karakterin onlardaki hâlini doğrulayabildiğim bir kaynak olmadığı için burada ayrıntı vermiyorum.

Salensus Oll'un arkasındaki bilim: Mars'ın kuzey kutbu

Romandaki Okar, Mars'ın kuzey kutup bölgesinde geçer; gerçek bölgeye bilim insanları Planum Boreum diyor. Bölge yaklaşık 80°K enleminden kuzeye uzanır; kutup başlığı yaklaşık 600 km yarıçaplıdır, hacmi yaklaşık 1,2 milyon kilometreküp, en kalın yeri ise yaklaşık 3 kilometredir. Kalıcı başlık ağırlıklı olarak su buzundan oluşur; kışın üstünü ince bir karbondioksit buzu tabakası örter. Mars Reconnaissance Orbiter'daki SHARAD radarı, bu buzul tabakaların kalınlığını haritalamak için kullanılmıştır; radar, 7 metre kalınlığındaki katmanları ayırt edebilir ve en çok 3 kilometre derinliğe kadar tarama yapabilir. Mars Reconnaissance Orbiter 12 Ağustos 2005'te fırlatıldı, 10 Mart 2006'da Mars'a vardı ve bilim çalışmalarına Kasım 2006'da başladı. Kapaktaki harita, NASA'nın bu radar verilerinden çıkardığı kalınlık haritasıdır; renk ölçeği 2 kilometreye kadar uzanır.

Romandaki "manyetik engel" ise gerçekle örtüşmez. NASA'ya göre Mars'ın bugün küresel bir manyetik alanı yoktur; yalnızca güney yarımküredeki kabukta, yaklaşık 4 milyar yıl öncesinden kalma güçlü mıknatıslanmış bölgeler vardır. Dolayısıyla kutupta uçan gemileri yere çeken bir manyetik sütun tamamen kurgudur. Karşılaştırma için Dünya'nın alanını Dünya'nın manyetik alanı yazımızda okuyabilirsiniz.

Gerçek kutup bölgesinin manzarası da etkileyicidir. Kutup başlığını derin bir vadi olan Chasma Boreale yarar; genişliği 100 kilometreye, yamaçlarının yüksekliği 2 kilometreye varır. Başlığın çevresinde büyük kum tepesi alanları uzanır; bunların en büyüğü Olympia Undae'dir. Her kuzey yazında kutup üstünde, dış çapı yaklaşık 1.600 kilometreyi bulan simit biçimli bir bulut da belirir.

Mars'ın kuzeyine inmiş gerçek bir araç da vardır: 2008'de Phoenix iniş aracı Vastitas Borealis bölgesine indi. Kutup başlığı ve çevresi hakkında daha fazlası için Mars'ın yüzeyi ve Mars'ın kuzey kutup kraterlerindeki buz yazılarımıza bakabilirsiniz. Burroughs'un anlattığı gezegen ise Percival Lowell'in kanal kuramı ile Schiaparelli'nin 1877 gözlemlerinin etkisindedir; bu kanallar sonradan Viking sondalarının bulgularıyla çürütüldü. Kubbeli ve ısıtılmış bir kutup şehri olan Kadabra bu yüzden bütünüyle kurgusal bir mekândır.

Kültürdeki etkisi

Salensus Oll yalnızca tek kitapta yer alır; yine de The Warlord of Mars, Carter'ın "Savaş Lordu" unvanını aldığı kitap olarak serinin dönüm noktalarındandır. Barsoom dizisinin bütününün Carl Sagan'a ve James Cameron'ın Avatar filmine ilham verdiği belirtilir; Salensus Oll'un bu etkideki payına dair bir kaynak ise yok.

Başka karakterlerTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

KitaplarTümü →

  1. Introduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiIntroduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiBilim kitabı
  2. Evren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiEvren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı
  3. Mae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMasal / efsane
  4. Team Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiTeam Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiBilim kitabı
  5. Moonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiMoonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor15 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar