Salensus Oll kimdir? Barsoom'un Kuzey Buz Diyarı hükümdarı
Salensus Oll, Edgar Rice Burroughs'un The Warlord of Mars romanında (1913-1914) Mars'ın kuzey kutbundaki Okar'ı yöneten ve Dejah Thoris'i esir tutan sarı Marslı hükümdardır.
- Tür
- Uzaylı
- Geçtiği eser
- The Warlord of Mars (1913-1914'te All-Story dergisinde tefrika, 1919'da kitap)
- Yaratıcısı
- Edgar Rice Burroughs
- İlk göründüğü yıl
- 1913
- Canlandıran
- Doğrulanmış bir film ya da dizi canlandırması yok
- Kitabı
- Sayfasını aç →
Salensus Oll kimdir? Salensus Oll, Edgar Rice Burroughs'un Barsoom dizisinin üçüncü romanı The Warlord of Mars'da (1913-1914) karşımıza çıkan kurgusal bir Mars hükümdarıdır. Gezegenin kuzey kutbu çevresindeki buzlu bölgede yaşayan sarı Marslıların Okar ülkesini yönetir ve John Carter'ın karısı Dejah Thoris'i esir tutar. Kitabın ana düşmanı olarak, Carter'ı gezegenin kuzeyine, Kuzey Buz Diyarı'na kadar sürükleyen olayların merkezindedir. Bu yazı Salensus Oll'u, geçtiği kitabı, hikâyedeki rolünü, sinema durumunu ve Mars'ın gerçek kuzey kutbuyla ilişkisini anlatıyor.
Salensus Oll hangi eserlerde geçer?
Salensus Oll yalnızca The Warlord of Mars'da görünür. Roman, All-Story dergisinde Aralık 1913 ile Mart 1914 arasında dört bölüm hâlinde tefrika edildi; kitap olarak A. C. McClurg tarafından Eylül 1919'da yayımlandı. Üçüncü roman, ikinci kitap The Gods of Mars'ın bıraktığı yerden başlar. Barsoom dizisi toplam on bir kitaptır: A Princess of Mars (1912), The Gods of Mars (1913), The Warlord of Mars (1913-14), Thuvia, Maid of Mars (1916), The Chessmen of Mars (1922), The Master Mind of Mars (1927), A Fighting Man of Mars (1930), Swords of Mars (1934-35), Synthetic Men of Mars (1939), Llana of Gathol (1941) ve John Carter of Mars (1964). Serinin tamamını sırasıyla okumak isteyenler için Barsoom okuma sırası yazımıza bakabilirsiniz; ilk kitabı ise A Princess of Mars rehberimizde bulabilirsiniz.
Hikâyedeki yeri
The Warlord of Mars, önceki kitabın bitişindeki belirsizliği çözer ve o kitapta başlayan inanç düzeninin çöküşünün sonuçlarını işler; Barsoom'un unutulmuş sarı Marslı uygarlığını da ilk kez bu kitapta tanırız. Carter, karısı Dejah Thoris'i ve iki kadını daha kaçıranların peşine düşer; kadınlar, Vikipedi'ye göre Güneş Tapınağı'ndaki dönen hücrelerde tutulmaktadır. Takip onu önce ekvator çevresindeki Kaol topraklarına, sonra kuzeye, buz engelinin ardındaki yerleşimlere götürür. Orada Okar ülkesinde yaşayan sarı Marslılarla karşılaşır. Başkent Kadabra, romana göre kutup soğuğundan korunmak için kubbelerle örtülü bir şehirdir; içinde yapay bir yaz iklimi ve hava üreten düzenekler vardır.
Salensus Oll bu şehrin hükümdarıdır. Romana göre kutup bölgesinde, metal gövdeli gemileri çeken güçlü bir manyetik sütun vardır; buraya düşen gemilerden kurtulanlar Salensus Oll'un hizmetinde köle olarak çalıştırılır. Carter, hükümdarın sarayına sızar. Metne göre Carter, oğlu Carthoris'in yeterli bir kuvvetle kurtarmaya gelmesini umut ederek haber yollamıştır; bu yüzden roman tek kişilik bir kurtarmadan çok, geniş bir ittifakın kuzeye yürüyüşü olarak ilerler. Ardından Helium'un donanması ve yeşil Marslılar Kadabra'ya saldırır. Saldıranlar arasında Carter'ın oğlu Carthoris da vardır.
Kitabın sonu
Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Romanda Salensus Oll, Dejah Thoris'i kendi evlilik tahtında zorla eşi yapmaya kalkıştığı sırada Carter'ın kılıcıyla öldürülür. Hikâyenin diğer kötüleri olan Thurid ile Matai Shang da bir hava gemisi çatışmasında ölür; Phaidor ise kendini feda ederek bir tür kefaret öder. Saldırının ardından müttefikler Carter'ı "Barsoom'un Savaş Lordu" ilan eder. Roman, Tars Tarkas'ın serideki son önemli görünüşünü de içerir; onu Tars Tarkas sayfamızda bulabilirsiniz.
Canlandıranlar
Salensus Oll'un sinemada ya da dizide doğrulanmış bir canlandırması yok. Disney'in John Carter: İki Dünya Arasında filmi (2012, yönetmen Andrew Stanton) ağırlıklı olarak ilk kitaba dayanır; Vikipedi'ye göre Disney, düşük gişe gelirinin ardından The Gods of Mars ve The Warlord of Mars kitaplarına dayanacak devam filmlerini iptal etmiştir. Filmde John Carter'ı Taylor Kitsch, Dejah Thoris'i Lynn Collins, Tars Tarkas'ı Willem Dafoe canlandırdı; film 9 Mart 2012'de gösterime girdi ve Vikipedi'deki verilere göre yaklaşık 263,7 milyon dolarlık net bütçesine karşılık dünya çapında 284,1 milyon dolar hasılat yaptı. Dejah Thoris'i ayrıca The Asylum'un doğrudan DVD'ye çıkan Princess of Mars filminde Traci Lords canlandırmıştı. Dolayısıyla doğrulayabildiğim kadarıyla Salensus Oll beyaz perdeye taşınmamıştır. Barsoom çizgi romanları ise çok sayıdadır; ama bu karakterin onlardaki hâlini doğrulayabildiğim bir kaynak olmadığı için burada ayrıntı vermiyorum.
Salensus Oll'un arkasındaki bilim: Mars'ın kuzey kutbu
Romandaki Okar, Mars'ın kuzey kutup bölgesinde geçer; gerçek bölgeye bilim insanları Planum Boreum diyor. Bölge yaklaşık 80°K enleminden kuzeye uzanır; kutup başlığı yaklaşık 600 km yarıçaplıdır, hacmi yaklaşık 1,2 milyon kilometreküp, en kalın yeri ise yaklaşık 3 kilometredir. Kalıcı başlık ağırlıklı olarak su buzundan oluşur; kışın üstünü ince bir karbondioksit buzu tabakası örter. Mars Reconnaissance Orbiter'daki SHARAD radarı, bu buzul tabakaların kalınlığını haritalamak için kullanılmıştır; radar, 7 metre kalınlığındaki katmanları ayırt edebilir ve en çok 3 kilometre derinliğe kadar tarama yapabilir. Mars Reconnaissance Orbiter 12 Ağustos 2005'te fırlatıldı, 10 Mart 2006'da Mars'a vardı ve bilim çalışmalarına Kasım 2006'da başladı. Kapaktaki harita, NASA'nın bu radar verilerinden çıkardığı kalınlık haritasıdır; renk ölçeği 2 kilometreye kadar uzanır.
Romandaki "manyetik engel" ise gerçekle örtüşmez. NASA'ya göre Mars'ın bugün küresel bir manyetik alanı yoktur; yalnızca güney yarımküredeki kabukta, yaklaşık 4 milyar yıl öncesinden kalma güçlü mıknatıslanmış bölgeler vardır. Dolayısıyla kutupta uçan gemileri yere çeken bir manyetik sütun tamamen kurgudur. Karşılaştırma için Dünya'nın alanını Dünya'nın manyetik alanı yazımızda okuyabilirsiniz.
Gerçek kutup bölgesinin manzarası da etkileyicidir. Kutup başlığını derin bir vadi olan Chasma Boreale yarar; genişliği 100 kilometreye, yamaçlarının yüksekliği 2 kilometreye varır. Başlığın çevresinde büyük kum tepesi alanları uzanır; bunların en büyüğü Olympia Undae'dir. Her kuzey yazında kutup üstünde, dış çapı yaklaşık 1.600 kilometreyi bulan simit biçimli bir bulut da belirir.
Mars'ın kuzeyine inmiş gerçek bir araç da vardır: 2008'de Phoenix iniş aracı Vastitas Borealis bölgesine indi. Kutup başlığı ve çevresi hakkında daha fazlası için Mars'ın yüzeyi ve Mars'ın kuzey kutup kraterlerindeki buz yazılarımıza bakabilirsiniz. Burroughs'un anlattığı gezegen ise Percival Lowell'in kanal kuramı ile Schiaparelli'nin 1877 gözlemlerinin etkisindedir; bu kanallar sonradan Viking sondalarının bulgularıyla çürütüldü. Kubbeli ve ısıtılmış bir kutup şehri olan Kadabra bu yüzden bütünüyle kurgusal bir mekândır.
Kültürdeki etkisi
Salensus Oll yalnızca tek kitapta yer alır; yine de The Warlord of Mars, Carter'ın "Savaş Lordu" unvanını aldığı kitap olarak serinin dönüm noktalarındandır. Barsoom dizisinin bütününün Carl Sagan'a ve James Cameron'ın Avatar filmine ilham verdiği belirtilir; Salensus Oll'un bu etkideki payına dair bir kaynak ise yok.
Başka karakterlerTümü →
Galactus kimdir? Gezegen yiyen kozmik varlığın hikâyesiFantastic Four #48 (1966)
Mekon kimdir? Dan Dare'in Venüslü dev kafalı baş düşmanıDan Dare, Eagle dergisi (1950)
Ras Thavas kimdir? Barsoom'un beyin nakli yapan dahi cerrahıThe Master Mind of Mars (1927'de Amazing Stories Annual'da, 1928'de kitap)
Tan Hadron kimdir? Barsoom'un Hastorlu genç savaşçısıA Fighting Man of Mars (1930'da Blue Book dergisinde tefrika, 1931'de kitap)
Gahan of Gathol kimdir? The Chessmen of Mars'ın Gathol jed'iThe Chessmen of Mars (1922'de Argosy All-Story Weekly'de tefrika, aynı yıl kitap)
Thuvia kimdir? Barsoom'un Ptarth prensesiThe Gods of Mars (1913'te All-Story dergisinde tefrika, 1918'de kitap); baş rolde Thuvia, Maid of Mars (1916'da tefrika, 1920'de kitap)
















