Ronald Story

Ronald Story kimdir?

Ronald Story (Ronald D. Story), antik astronot iddialarını ve UFO olaylarını inceleyen kitaplarıyla tanınan ABD'li yazar ve ansiklopedi editörüdür. En bilinen eseri, Erich von Däniken'in Tanrıların Arabaları kitabına kitap boyu bir yanıt olarak yazdığı ve önsözünü Carl Sagan'ın kaleme aldığı The Space-Gods Revealed: A Close Look at the Theories of Erich von Däniken (Uzay Tanrıları Açığa Çıkıyor: Erich von Däniken'in Kuramlarına Yakından Bakış, 1976) adlı kitaptır. Story ayrıca The Encyclopedia of UFOs (1980) ile The Encyclopedia of Extraterrestrial Encounters (2001) adlı iki kapsamlı başvuru kitabının editörlüğünü yaptı.

Story bir bilimkurgu yazarı değildir. Uzayla ilgili yazdıkları kurgu değil, "uzaydan geldiği iddia edilen" şeyler üzerine inceleme kitaplarıdır. Bu yüzden önemi, bilimkurgunun gerçek sanılmaya başladığı yerde, yani popüler kültürün sınırında yatar: Story, insanların gökyüzüne bakarken kurduğu hikâyelerin hangisinin kanıta dayandığını sormaya çalışan yazarlardandır.

Kütüphane kataloglarında Story'nin kitapları, ABD tarihi üzerine kitaplar yazmış aynı adlı bir akademisyenin eserleriyle aynı başlık altında listelenebiliyor. Bu sayfa, UFO ve antik astronot kitaplarının yazarını anlatır.

Hayatı: Tucson'dan çıkan bir amatör

Story'nin hayatı hakkında kamuya açık ayrıntılı bir biyografi yoktur; doğum tarihi ve yeri güvenilir kaynaklarda yer almıyor. Bilinenlerin önemli bir kısmı ilk kitabının çıktığı 1976 yılına aittir. O yıl New York Times'ta çıkan bir yayıncılık haberi, Story'yi üniversitede felsefe okumuş ve Arizona'nın Tucson kentindeki gaz ve elektrik şirketinde çalışan bir "amatör" olarak tanıttı. Habere göre bilim insanları ve akademisyenler Däniken'in kitaplarını ciddiye alıp çürütmeye uğraşmazken bu işi Story üstlenmişti.

Story, kitabı hazırlarken bilgi almak için Carl Sagan'a yazdı. Aynı habere göre Sagan, birinin Däniken'in iddialarını incelemeye zaman ayırmasından o kadar memnun oldu ki kitabın önsözünü yazmayı kendisi önerdi. Uzaydaki yaşam sorusunu bilimin ana gündemine taşıyan bir gökbilimcinin desteği, adı duyulmamış bir yazarın ilk kitabına geniş bir görünürlük kazandırdı.

Uzay Tanrıları Açığa Çıkıyor (1976)

Harper & Row'un 1976'da yayımladığı The Space-Gods Revealed, Däniken'in en ünlü eseri Tanrıların Arabaları'na karşı yazılmış bir çürütmedir. Däniken, eski uygarlıkların büyük yapılarının ve bazı mitlerin geçmişte Dünya'yı ziyaret eden uzaylılarla açıklanabileceğini öne sürüyordu. Story ise bu iddiaların dayandığı örnekleri tek tek ele aldı: Piri Reis haritası, Peru'daki Nazca çizgileri, Eski Ahit'teki Hezekiel peygamberin görümleri, piramitler ve Paskalya Adası heykelleri. Her biri için uzaylı ziyaretine gerek bırakmayan, insanın kendi becerisine ve tarihsel bağlama dayanan açıklamalar sundu. Bu tartışmanın arkeolojik yanını Antik astronot iddiaları sayfası ayrıntılı anlatır.

Sagan önsözünde Däniken'in akıl yürütmesindeki ve varsayımlarındaki kusurlara itiraz etti. Sagan evrenin başka yerlerinde zeki yaşam bulunmasını çok olası görüyordu; ama bu, Däniken'in vardığı sonuçları sağlam kılmıyordu. Sagan'a göre Däniken'in kitabı, gökten inip insanlığı kurtaran her şeye gücü yeten varlıklara dayanan, büyük ölçüde dinsel nitelikte bir anlatıydı.

Kitap basında farklı tepkiler aldı. Time dergisi onu Däniken'in kuramlarına karşı tutarlı ve çoktan gerekli bir çürütme olarak değerlendirdi; The Atlantic de Story'nin, insanlığın bütün ilerlemesini uzaydan gelen ziyaretçilere bağlayan düşünceyi yerle bir ettiğini yazdı. Buna karşılık Kirkus Reviews sert bir eleştiri yayımladı: eleştirmene göre Story, Däniken'de eleştirdiği özensiz mantığı ve ikinci elden bilgiyi yer yer kendisi de kullanıyordu. Kitap, Däniken'e yöneltilen en bilinen yanıtlar arasında Clifford Wilson'ın 1972 tarihli Crash Go the Chariots'ı ile birlikte anılır. İngiltere'de New English Library tarafından da basıldı.

Evrenin Muhafızları mı? (1980)

Story, 1980'de St. Martin's Press'ten çıkan Guardians of the Universe? (Evrenin Muhafızları mı?) ile konuya geri döndü. Kütüphane kayıtları kitabın konularını Däniken, eski uygarlıklar, UFO'lar ve başka gezegenlerde yaşam olarak sınıflar. Yaklaşık yirmi sayfalık bir kaynakça içeren kitapta Story, antik astronot düşüncesini UFO tartışmaları ve başka gezegenlerde yaşam sorusuyla birlikte yeniden ele aldı.

UFO ansiklopedileri

Story'nin ikinci büyük katkısı başvuru kitaplarıdır. Editörlüğünü yaptığı The Encyclopedia of UFOs, 1980'de Doubleday'in Dolphin Books dizisinden yaklaşık 440 sayfa olarak çıktı. Kirkus Reviews bu ansiklopediyi, konuyla ilgili önemli olan her şeyi ortaya koymaya yönelik "övgüye değer ölçüde nesnel" bir girişim olarak niteledi. Ansiklopedi bugün de UFO tarihini anlatan yazılarda kaynak olarak gösterilmeye devam ediyor.

2001'de New American Library'den çıkan The Encyclopedia of Extraterrestrial Encounters: A Definitive Illustrated A-Z Guide to All Things Alien (Dünya Dışı Karşılaşmalar Ansiklopedisi), uzaylı figürünün kültürel tarihine geniş yer ayırdı. Kitabın maddeleri arasında "uçan daire" teriminin nasıl doğduğu, sinemadaki uzaylı tasarımlarının kökeni ya da UFO dalgalarının toplumsal nedenleri gibi konular bulunur. Ansiklopedi, farklı görüşleri bir araya getirmesiyle dikkat çeker: UFO'ları "şeytani" bir kuramla açıklayan Barry Downing gibi yazarların maddeleri, olgunun toplumsal ve psikolojik kökenlerini öne çıkaran Martin Kottmeyer gibi kuşkucu yazarların yazılarıyla yan yana durur. Sonraki baskıda yazar James Oberg, astronotların uzayda UFO gördüğü iddialarını ele alan maddeyi yazdı. Kitap İngiltere'de Constable & Robinson tarafından The Mammoth Encyclopedia of Extraterrestrial Encounters adıyla 2002'de ve 2012'de yeniden basıldı.

UFO'lar ve Bilimin Sınırları (1981)

Story'nin düşüncesindeki ilginç değişim, J. Richard Greenwell'le birlikte yazdığı ve 1981'de William Morrow'un yayımladığı UFOs and the Limits of Science (UFO'lar ve Bilimin Sınırları) kitabında görülür. Kirkus'un değerlendirmesine göre Story, ansiklopediyi hazırlarken UFO'ları açıklanmamış ve araştırılmaya değer bir olgu olarak gören "temkinli bir savunucuya" dönüşmüştü. Kitap konunun tamamını taramak yerine, UFO savunucularının en güçlü kanıt saydığı on önemli vakaya odaklanır ve bugünkü bilimin bu olayları yeterince açıklayamadığını savunur. Story her vakayı ayrı ayrı tartar: örneğin 1961'deki Betty ve Barney Hill olayında gökte bir şey görüldüğü kısmını geçerli sayarken, çiftin uzaylılarca kaçırıldıkları iddiasını reddeder.

Bilimle ilişkisi: kuşku ile merak arasında

Story'nin çizgisi, bilim tarihinde sık rastlanan bir gerilimi yansıtır. Bir yanda, olağanüstü iddiaların olağanüstü kanıt gerektirdiğini savunan ve Sagan'ın Karanlık Bir Dünyada Bilimin Mum Işığı kitabında ayrıntılı anlattığı kuşkucu yöntem durur. Story, antik astronot iddialarına karşı tam olarak bu yöntemi kullandı: iddianın dayandığı örneği alıp daha basit, insan eliyle açıklanabilen bir yanıt aradı.

Öte yanda, gökyüzünde görülen her şeyin hemen açıklanamadığını kabul eden ve açıklanamayanı ciddiye alarak incelemek isteyen bir merak vardır. Story, UFO konusunda bu ikinci tutuma yaklaştı; ama vakaları sıralayıp tek tek değerlendirerek, kanıtın gücüne göre ayrım yapmaya çalıştı. Bu, "açıklanamamış" ile "uzaylı" arasındaki farkı korumaya çalışan bir tutumdur. Aynı ayrım bugün de geçerlidir: ABD'de UFO yerine "tanımlanamayan anormal olay" (UAP) teriminin kullanılmaya başlanması ve resmî inceleme süreci, UFO'dan UAP'ye sayfasında anlatılıyor. En ünlü UFO efsanesinin nasıl doğduğu ise Roswell 1947 sayfasında ele alınıyor.

Ödülleri ve etkisi

Kamuya açık kaynaklarda Story'ye verilmiş bir ödül kaydı yer almıyor. Etkisi daha çok kitaplarının uzun ömründe görülür. The Space-Gods Revealed, kuşkuculuk üzerine yazılmış kitap listelerinde hâlâ yer alır ve Däniken tartışmasını anlatan kaynaklarda düzenli olarak anılır. Ansiklopedileri de UFO tarihinin ayrıntılarına başvurulan kaynaklar arasında kalmaya devam ediyor.

Story'nin hikâyesi, bilimin yalnız laboratuvarlarda savunulmadığını da gösterir. Bir enerji şirketinde çalışan, felsefe okumuş bir okur, dönemin en çok satan sözde bilim kitaplarından birine karşı oturup kaynak toplamış, bir gökbilimciye mektup yazmış ve geniş bir okur kitlesine ulaşan bir yanıt çıkarmıştır. Gökyüzüne ve geçmişe dair iddiaları sorgulamak, uzay merakının en sağlıklı biçimlerinden biridir.