James Cameron

James Cameron, Yaratık 2 (Aliens) ve Avatar serisiyle bilimkurgu sinemasının en çok izlenen yapımlarına imza atan Kanada doğumlu film yönetmeni, senarist ve yapımcıdır. Yönettiği Titanik, hasılatı 1 milyar doları aşan ilk film oldu; Avatar ise dünya genelinde 2 milyar doları geçen ilk film olarak bu rekoru devraldı. Cameron, sinema tekniğine getirdiği yeniliklerin yanı sıra okyanus araştırmalarıyla da tanınır: 2012'de Mariana Çukuru'nun en derin noktasına tek başına inen ilk kişi oldu. NASA Danışma Kurulu'nda da yer alan Cameron, uzay ve deniz keşfini aynı merakın iki yüzü olarak görür.

Erken yaşamı ve eğitimi

James Francis Cameron, 16 Ağustos 1954'te Kanada'nın Ontario eyaletindeki Kapuskasing kasabasında doğdu. Niagara Falls'taki Stamford Collegiate'te okudu; 17 yaşındayken ailesiyle Kaliforniya'nın Brea kentine taşındı ve Brea Olinda Lisesi'ne devam etti.

1973'te Fullerton College'a kaydoldu. Önce fizik okudu, ardından İngiliz diline geçti ve 1974 sonunda okuldan ayrıldı. Fizik eğitimini tamamlamamış olsa da teknik konulara duyduğu ilgi, ileride hem film çekim sistemleri hem de derin deniz araçları tasarlamasında belirleyici oldu.

Kariyeri

Sinemaya 1978'de çektiği Xenogenesis adlı kısa filmle adım attı. Roger Corman'ın stüdyosunda maket yapımcısı olarak çalıştı; Battle Beyond the Stars'ta (1980) sanat yönetmenliği, Galaxy of Terror'da (1981) yapım tasarımı yaptı. İlk önemli yönetmenlik işi Piranha II: The Spawning (1982) oldu. Asıl çıkışını 1984'te Terminatör (The Terminator) ile yaptı; film dünya genelinde 78 milyon doların üzerinde hasılat elde etti.

Uzay dışındaki filmografisinde Terminatör 2: Kıyamet Günü (1991) ve Gerçek Yalanlar (1994) öne çıkar. 1997'de gösterime giren Titanik 11 Oscar kazandı; Cameron bu filmle En İyi Yönetmen, En İyi Film (yapımcı olarak) ve En İyi Kurgu dallarında üç Oscar'ı kişisel olarak aldı. 1990'da Lightstorm Entertainment'ı, 1993'te görsel efekt şirketi Digital Domain'i kurdu.

Uzay filmleri

Yaratık 2 (Aliens, 1986)

Cameron, Ridley Scott'ın 1979 yapımı Yaratık filminin devamını hem yazdı hem yönetti. 18 Temmuz 1986'da gösterime giren Yaratık 2'de, ilk filmden tek kurtulan Ripley, gemisi yok edildikten 57 yıl sonra uyku haznesinde bulunur. LV-426 adlı gezegendeki insan kolonisiyle bağlantı kesilince Sömürge Deniz Piyadeleri'nden bir birlikle oraya geri döner. Korku filmi olan ilk yapımı aksiyon ağırlıklı bir hikâyeye dönüştüren film, yedi dalda Oscar'a aday gösterildi ve iki ödül kazandı. Sigourney Weaver bu rolle En İyi Kadın Oyuncu adaylığı aldı.

Avatar (2009)

Cameron, Avatar'ın 80 sayfalık ilk taslağını 1994'te yazdı. Film başlangıçta Titanik'in ardından çekilecekti; ancak Cameron dönemin teknolojisinin hayalindeki görüntüleri üretmeye yetmediğini düşünerek projeyi erteledi ve sonraki yıllarda bu teknolojiyi geliştirmeye çalıştı.

Hikâye 2154 yılında, Alfa Centauri yıldız sistemindeki yaşanabilir bir uydu olan Pandora'da geçer. İnsanlar burada unobtanium adlı değerli bir mineral çıkarır ve bu, yerli Na'vi halkının yaşamını tehdit eder. Felçli eski deniz piyadesi Jake Sully, Na'vi ile insan genlerinden üretilmiş bir bedeni uzaktan yöneterek bu halkın arasına karışır ve zamanla onların safına geçer.

Çekimlerde oyuncuların yüz ifadeleri de dahil tüm performansları, başlarına takılan kameralarla kaydedildi; Na'vi karakterleri tamamen bilgisayarda üretildi. Cameron'ın Vince Pace ile geliştirdiği Fusion Kamera Sistemi ile üç boyutlu (3D) çekim yapıldı; sanal kamera sistemi ise yönetmenin oyuncuları dijital ortamın içinde anlık olarak görmesini sağladı. 18 Aralık 2009'da ABD'de gösterime giren Avatar, dokuz dalda Oscar'a aday oldu; sanat yönetimi, görüntü yönetimi ve görsel efekt dallarında ödül aldı. 2010'da Titanik'in on iki yıldır elinde tuttuğu en yüksek hasılat rekorunu geçti.

Avatar'ın devam filmleri

Seri, Aralık 2022'de Avatar: Suyun Yolu ile sürdü. Su altı sahneleri için yeni bir performans yakalama tekniği geliştirildi; bu teknik çalışma, devam filmlerinin gecikmesinin nedenlerinden biri oldu. Film dört dalda aday gösterildi ve bir Oscar kazandı. Üçüncü film Avatar: Ateş ve Kül, 19 Aralık 2025'te ABD'de vizyona girdi. Disney'in takvimine göre dördüncü filmin 2029'da, beşincisinin 2031'de gösterime girmesi planlanıyor. Serinin bütün filmlerini sırasıyla Avatar izleme sırası sayfasında bulabilirsiniz.

Uzay ve bilime etkisi

Cameron, NASA Danışma Kurulu üyesidir ve Mars'a insanlı yolculuğu savunan Mars Society'nin de üyeleri arasındadır. NASA ile birlikte Curiosity gezgini için üç boyutlu görüntü alabilen kameralar geliştirmeye çalıştı; ancak testler fırlatma takvimine yetişmediği için gezgin bu kameralar olmadan uzaya gönderildi. Kızıl Gezegen'e giden araçların öyküsü Mars'ın keşfi sayfasında anlatılıyor.

Okyanus araştırmaları onun bilime en somut katkısıdır. National Geographic Society ile birlikte yürütülen ve Rolex'in desteklediği Deepsea Challenge projesi kapsamında tasarlanan Deepsea Challenger adlı tek kişilik denizaltıyla 7 Mart 2012'de yaklaşık 8 kilometre derinlikteki Yeni Britanya Çukuru'nun dibine indi. 26 Mart 2012'de (bazı Türkçe kaynaklarda saat farkı nedeniyle 25 Mart) Mariana Çukuru'nun en derin noktası olan Challenger Derinliği'ne tek başına ulaşan ilk kişi oldu. Dalış sırasında kaydedilen en büyük derinlik 10.908 metreydi ve Cameron dipte yaklaşık üç saat geçirdi. Denizaltı daha sonra teknolojisinin başka araçlarda kullanılması için Woods Hole Oşinografi Enstitüsü'ne bağışlandı.

Belgesel alanında da çalıştı: Titanik enkazını 3D sinema için görüntüleyen Ghosts of the Abyss'i (2003) yönetti, okyanus derinliklerindeki yaşamı konu alan Aliens of the Deep'in (2005) ortak yönetmenliğini yaptı.

Mirası

Cameron, bilimkurguyu gişede en güçlü türlerden biri hâline getiren yönetmenlerden biri olarak anılır. 1992'de ilk kez verilen Ray Bradbury Ödülü'nün sahibi oldu, 2012'de Bilimkurgu Onur Listesi'ne (Science Fiction Hall of Fame) alındı. 2013'te bilimi kamuoyuna taşıma çabaları için verilen Nierenberg Ödülü'nü kazandı. 2019'da Kanada Nişanı'nın en yüksek derecesi olan Companion unvanını aldı.

Avatar'ın evreni sinemanın dışına da taştı: Cameron'ın danışmanlık yaptığı Pandora – The World of Avatar bölümü 27 Mayıs 2017'de Disney's Animal Kingdom parkında açıldı.

Bilmeye değer

• Üniversitede ilk tercihi sinema değil, fizikti.
• Avatar'daki Na'vi dili, filmin yapımı için Güney Kaliforniya Üniversitesi'nden dilbilimci Paul Frommer tarafından oluşturuldu; bitki fizyoloğu Jodie S. Holt ise Pandora'nın bitki yaşamı konusunda danışmanlık yaptı.
• Bir kurbağa türü, Pristimantis jamescameroni, çevre konusundaki çalışmaları nedeniyle onun adını taşır.
• Challenger Derinliği'ne inişinde denizaltının robot koluna takılan bir kol saati, dalış boyunca çalışmayı sürdürdü.
• 2009'da Hollywood Şöhretler Kaldırımı'nda 2.396'ncı yıldız onun adına konuldu.

Fotoğraf: Kevin Paul · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons