Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi
Oregon State araştırmacıları, beş Ay toprağı benzetmesine yüzde 30 solucan gübresi karıştırınca patateslerin Dünya toprağındaki kadar iyi geliştiğini bildirdi.

Oregon State Üniversitesi araştırmacıları, organik madde eklenmiş Ay toprağı benzetmelerinde yetiştirilen patateslerin gelişme ve verim bakımından Dünya toprağında yetişenlerle karşılaştırılabilir olduğunu bildirdi. Üniversitenin 19 Kasım'daki duyurusuna göre bu patatesler yenmesi güvenli ürünler. Çalışma npj Microgravity dergisinde yayımlandı ve NASA tarafından destekleniyor.
Bulgu, Ay'da kalıcı üs kurma planlarının en sıradan sorularından birine dokunuyor: orada ne yenecek? Ay yüzeyindeki toz ve kırıntı tabakası olan regolit, Dünya toprağı gibi canlı artığı içermiyor; bu yüzden bitkinin orada tek başına tutunup tutunamayacağı uzun süredir deneniyor.
Deney nasıl kuruldu?
Araştırma, Botanik ve Bitki Patolojisi Bölümü'nden Aymeric Goyer'in laboratuvarında yürütüldü; laboratuvarın doktora sonrası araştırmacılarından David Handy da çalışmada yer alıyor. Regolit Ay'ın her yerinde aynı olmadığı için ekip beş farklı regolit benzetmesi kullandı. Bunlar Ay'ın hem koyu renkli düzlükleri (mare) hem de açık renkli yaylalarını temsil ediyor. Karşılaştırma için de dünyada en yüksek patates verimine sahip bölge olarak anılan Hermiston'dan (Oregon) alınan toprakta bitki yetiştirildi.
Benzetmelere, solucanların organik atığı ayrıştırmasıyla elde edilen besin bakımından zengin bir katkı olan solucan gübresi (vermicompost) yüzde 0, 5, 15 ve 30 oranlarında karıştırıldı.
Ne bulundu?
- Yüzde 30 solucan gübresi içeren benzetmelerdeki bitkiler, Dünya toprağındakilerle aynı düzeyde gelişti.
- Hiç katkı yapılmayan benzetmelerde bitkiler ciddi biçimde bodur kaldı, kökler yeterince gelişmedi.
- Yüzde 5 ile 15 arasındaki katkı yalnızca kısmi bir iyileşme sağladı.
Bu tablo, sonucun "biraz organik madde her derde deva" diye okunamayacağını gösteriyor: Dünya toprağıyla aynı düzeye yalnızca en yüksek katkı oranı ulaştı, düşük oranlar bunun altında kaldı. Yani oran, deneyin en belirleyici ayarı.
Güvenlik ve besin değeri yönünden de olumlu sonuç raporlandı. Araştırmacılar patateslerin besin kalitesinin korunduğunu, patateste doğal olarak bulunan glikoalkaloit adlı zehirli bileşiklerde istatistiksel olarak anlamlı bir artış olmadığını bildiriyor. Duyuruya göre organik madde ağır metalleri de bağlıyor ve bitkinin maruz kaldığı toksisiteyi azaltıyor. Handy'nin ifadesiyle ekip, kompostun regolitte görülen toksisiteyi dengelemeye yardım ettiğine, bitkinin zararlı bileşiklere maruziyetini azalttığına inanıyor. Goyer ise patateslerin organik madde eklendiğinde benzetilmiş Ay toprağında bütün yaşam döngüsünü tamamlayabildiğini söylüyor.
Neden patates?
Duyuruya göre patates, birim alandan birçok bitkiye kıyasla daha fazla kalori veriyor ve uzay görevleri için hatırı sayılır bir beslenme kaynağı sunuyor. Sınırlı alanda çalışılacak bir üs için bu, kritik bir ölçüt.
Sınırlar ve açık sorular
Her şeyden önce deney gerçek Ay toprağıyla değil, benzetmelerle yapıldı; benzetmeler regolitin kimyasal ve fiziksel özelliklerini taklit etse de birebir aynısı değil. Duyuruda ayrıca Ay'ın düşük çekiminin, radyasyonunun ya da kapalı habitat koşullarının bu çalışmada sınandığına dair bir bilgi yok.
İkinci soru yüzde 30'luk organik madde oranının nereden gelecek olması. Duyuru bu konuya girmiyor; Ay'da solucan gübresi ya da benzeri organik maddenin Dünya'dan taşınmayıp yerinde üretilmesi ayrı bir mühendislik sorunu olarak duruyor.
Sırada ekibin hazırladığı yeni bir makale var: Goyer'in grubu, Ay tarımı için en iyi adayları belirlemek üzere 10 patates çeşidini değerlendirecek. Yazarlar arasında Anika Loeffler, Medora Knudson, Sydney Campbell, Pankaj Jaiswal ve Jeffrey Anderson da bulunuyor. O sonuçlar, patatesin gerçekten Ay menüsünün ilk maddesi olup olamayacağını daha somut gösterecek.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















