Uzay Yolu (Star Trek)

Uzay Yolu, 1966'da başlayan televizyon dizisinden bu yana bilimkurgunun en köklü markalarından biri. 2000'lerin başında ise seri yorulmuştu: son sinema filmi beklentinin altında kalmış, televizyon dizisi iptal edilmişti. J. J. Abrams'ın 2009'da yönettiği Uzay Yolu, bu durgunluğu cesur bir hamleyle kırdı. Film, efsanevi Atılgan (Enterprise) mürettebatını yeni ve genç oyuncularla yeniden yarattı, ama bunu eski hikâyeleri silmeden, zekice kurulmuş bir alternatif zaman çizgisiyle yaptı. Sonuç hem eski hayranları hem de seriyle ilk kez tanışan izleyicileri memnun eden enerjik bir macera oldu.

Konusu

Film, ileride Yıldız Filosu'nun en ünlü kaptanlarından biri olacak James T. Kirk'ün doğduğu gün başlar. Uzayda beliren tuhaf bir "şimşek fırtınası"ndan çıkan Romulan gemisi, Kirk'ün babasının görev yaptığı yıldız gemisine saldırır. Bu saldırı, tarihin akışını değiştiren bir dizi olayın ilk halkasıdır.

Yıllar sonra Kirk, yeteneğini boşa harcayan asi bir gençtir. Kaptan Christopher Pike'ın teşvikiyle Yıldız Filosu Akademisi'ne yazılır. Öte yanda, Vulkan gezegeninde mantığa adanmış bir toplumda yarı insan olmanın yükünü taşıyan Spock da Yıldız Filosu'na katılmıştır. Birbirine tamamen zıt bu iki genç, gizemli ve intikam peşindeki Nero ile karşı karşıya geldiklerinde, aynı köprüde birlikte çalışmayı öğrenmek zorunda kalacaktır.

Yapım ve oyuncular

Yıldız Filosu Akademisi yıllarını anlatma fikri, dizinin yaratıcısı Gene Roddenberry'nin 1968'de dile getirdiği eski bir düşünceydi. Paramount, Roberto Orci ve Alex Kurtzman'a senaryoyu, J. J. Abrams'a da yönetmenliği emanet etti. Çekimler Kasım 2007 ile Mart 2008 arasında Kaliforniya ve Utah'ta yapıldı. Abrams yeşil perde yerine olabildiğince gerçek dekor ve mekân kullanmayı tercih etti; yapım ise "Genel Merkez" anlamına gelen sahte bir çalışma adıyla büyük bir gizlilik içinde yürütüldü.

Chris Pine'ın Kirk'ü ve Zachary Quinto'nun Spock'ı, efsanevi karakterlere yeni bir yorum getirdi. Zoe Saldaña Uhura, Karl Urban McCoy, Simon Pegg Scotty, John Cho Sulu ve Anton Yelchin Chekov rollerinde. Eric Bana kötü karakter Nero'yu canlandırırken, orijinal Spock Leonard Nimoy'un filmde yer alması iki kuşak arasında köprü kurdu. 150 milyon dolarlık film dünya çapında 385 milyon doların üzerinde hasılat yaptı ve En İyi Makyaj dalında Oscar kazandı; bu, bir Uzay Yolu filminin aldığı tek Oscar.

Bilim ne diyor?

Uzay Yolu'nun en ünlü teknolojisi warp sürüşü, yani ışıktan hızlı yolculuk. Görelilik kuramına göre hiçbir cisim uzay içinde ışık hızını aşamaz. Ancak fizikçi Miguel Alcubierre 1994'te, geminin kendisinin değil, çevresindeki uzay-zamanın bükülerek hareket ettiği kuramsal bir model önerdi. Bu "warp balonu" denklemlerle çelişmiyor, ama doğada var olduğu bilinmeyen negatif enerji gibi egzotik bir madde gerektiriyor. Yani warp sürüşü bugün için kâğıt üzerinde ilginç bir hesap.

Filmde bir süpernova patlamasının bütün galaksiyi tehdit ettiği söyleniyor. Gerçekte süpernovalar muazzam enerji açığa çıkarsa da tehlikeli etkileri birkaç on ışık yılıyla sınırlı; yaklaşık yüz bin ışık yılı genişliğindeki Samanyolu'nu tümüyle yok etmeleri mümkün değil. Filmdeki "kırmızı madde" ile yapay kara delik oluşturulması da hayal ürünü. Gerçek bir kara deliğin bir gezegeni yutabilmesi için en az o gezegen kadar kütleye sahip olması gerekir.

Buna karşılık Kirk ile Sulu'nun yörüngeden atmosfere paraşütle atladığı sahne, gerçek rekorlardan ilham almış gibi. Avusturyalı Felix Baumgartner 2012'de yaklaşık 39 kilometre yükseklikten, Alan Eustace ise 2014'te 41 kilometrenin üzerinden atlayarak ses hızını aşan serbest düşüşler gerçekleştirdi. Yörüngeden doğrudan atlamak ise çok daha zor: saniyede yaklaşık 7,8 kilometre hızla hareket eden bir insanın atmosfere girerken ısı kalkanı olmadan hayatta kalması mümkün değil.

Uzay Yolu'nun bilimle ilişkisi yalnızca kurgu düzeyinde kalmadı. Orijinal dizideki el tipi iletişim cihazlarının, katlanır cep telefonlarının tasarımına ilham verdiği sıkça anlatılır. NASA ise 1976'da ilk uzay mekiği test aracına, hayranların mektup kampanyası sonucunda Enterprise adını verdi. Dizinin yıldızlarından Nichelle Nichols da yıllarca NASA'nın kadın ve azınlık astronot adaylarını teşvik etme çalışmalarında yer aldı.

Neden izlemeli?

Uzay Yolu, seriyi hiç bilmeyenler için mükemmel bir başlangıç noktası; çünkü her şeyi baştan anlatıyor ama eski hayranlara da göz kırpmayı unutmuyor. Hızlı kurgusu, mizahı ve karakterler arasındaki kimyası filmi eğlenceli kılıyor. Kirk ile Spock arasındaki duygu ile mantık çatışması, serinin altmış yıllık kalbini yeni bir kuşağa taşıyor. Michael Giacchino'nun müzikleri de macerayı destekleyen güçlü bir unsur.

Kısaca

• Yıl: 2009
• Yönetmen: J. J. Abrams
• Süre: 127 dakika
• Tür: Bilimkurgu, aksiyon, macera
• Devam filmleri: Bilinmeze Doğru (2013), Sonsuzluk (2016)