Uzay Yolu X: Düşman (Star Trek: Nemesis)

Uzay Yolu X: Düşman (Star Trek: Nemesis), Uzay Yolu film serisinin onuncu filmi ve Yeni Nesil kadrosunun son sinema macerası. Stuart Baird'in yönettiği 2002 yapımı film, Romulan Yıldız İmparatorluğu'nda darbeyle iktidarı ele geçiren ve Kaptan Picard'ın klonu olduğu ortaya çıkan Shinzon'u anlatıyor. Shinzon'u genç Tom Hardy canlandırıyor.

Fragman

Konusu

Romulus'ta Romulan Senatosu, Reman asi lideri Shinzon ile barış ve ittifak koşullarını tartışıyor. Remanlar, Romulan İmparatorluğu'nun komşu gezegen Remus'tan getirdiği, madenci ve asker olarak kullanılan köle bir halk. Senato ittifakı reddedince odaya bırakılan bir cihaz senatörleri yok ediyor. Bu sırada Dünya'da Enterprise mürettebatı, yeni evlenen Riker ile Troi'yi uğurlamaya hazırlanıyor.

Picard, Worf ve Data bir gezegende Data'ya benzeyen bir androidin parçalarını buluyor; B-4 adlı bu android, Data'nın yaratıcısının yaptığı daha eski bir prototip. Ardından Enterprise, yeni Romulan lideri Shinzon ile görüşmek üzere Romulus'a çağrılıyor. Mürettebat, Shinzon'un Romulanlar tarafından Federasyon'a üst düzey bir casus yerleştirmek için gizlice yaratılmış bir Picard klonu olduğunu öğreniyor. Shinzon'un gemisi Scimitar ise Romulan Senatosu'nu yok eden ölümcül bir ışınımı taşıyor.

Yapım

Senarist John Logan, Rick Berman ve Data'yı canlandıran Brent Spiner, konsepti yaklaşık iki yıl boyunca geliştirdi. Logan, Klingonların doğrudan şiddetinden çok Romulanların sinsi entrikalarını ilginç buluyordu. Yapımcılar Patrick Stewart'a benzeyen ama yaklaşık 25 yaş daha genç birini aradı; Baird özellikle tanınmayan bir oyuncu istiyordu. Tom Hardy rol için bir video kaydıyla seçmelere katıldı. Ana çekimler 2001 sonunda başladı. Filmin ilk kurgusu 160 dakikaydı; pek çok karakter sahnesi çıkarılarak iki saatin altına indirildi. Müzikleri Jerry Goldsmith besteledi.

Bilim ne diyor?

Filmin merkezindeki klonlama fikri, gerçek bilimde bir dönüm noktasına denk geliyor. 1996'da İskoçya'daki Roslin Enstitüsü'nde doğan koyun Dolly, yetişkin bir vücut hücresinden klonlanan ilk memeli oldu. Dolly'nin klonlanması, kök hücre araştırmalarında önemli ilerlemelere yol açtı. Ancak bir klon, kopyalandığı kişinin anılarını ya da kişiliğini taşımaz; yalnızca aynı genetik yapıya sahip, ayrı bir birey olur. Filmde Shinzon'un Picard'dan bambaşka bir hayat yaşamış ve bambaşka biri olmuş olması, bu açıdan bilimsel gerçeğe uygun. Filmde Shinzon'un klonlanma sürecinin bir sonucu olarak ölmekte olması da dikkat çekici bir ayrıntı.

Romulus ile komşusu Remus'un hikâyesi ve Shinzon'un ölümcül "talaron" ışınımı ise kurgu. Kapaktaki NASA/ESA Hubble görüntüsü, Karina Bulutsusu'ndaki soğuk gaz ve toz bulutlarını gösteriyor; filmin karanlık ve ağır atmosferini çağrıştıran bu bulutlar, gerçekte yeni yıldızların doğduğu bölgeler.

Evrendeki yeri

Nemesis, Yeni Nesil döneminin sinemadaki son halkası. Filmin ardından planlanan yeni bir Yeni Nesil filmi iptal edildi ve seri 2009'da Uzay Yolu (Star Trek) ile yeniden başlatıldı. Picard'ın hikâyesi ise 2020'de, Nemesis'ten yirmi yıl sonrasında geçen Star Trek: Picard dizisiyle devam etti. Serinin bütün yapımlarının sırası için Star Trek (Uzay Yolu) izleme sırası sayfamıza bakabilirsiniz.

Etkisi

Nemesis dünya prömiyerini 9 Aralık 2002'de Los Angeles'taki Grauman's Chinese Theatre'da yaptı ve 13 Aralık'ta Paramount tarafından gösterime sokuldu. Eleştiriler karışıktı ve film serinin en zayıf filmlerinden biri sayılıyor. 60 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya genelinde 67,3 milyon dolar hasılatla gişede de başarısız oldu.

Neden izlemeli?

Nemesis, eleştirmenlerin sert yorumlarına rağmen Yeni Nesil kadrosunun hikâyesine bir veda niteliği taşıyor. Picard'ın kendi gençliğinin karanlık bir yansımasıyla yüzleşmesi, "insanı biz yapan genlerimiz mi, yaşadıklarımız mı?" sorusunu soruyor. Data ile onun eski prototipi B-4 arasındaki ilişki de aynı soruyu bir başka açıdan ele alıyor. Nemesis'ten yirmi yıl sonrasında geçen Star Trek: Picard dizisini izlemeden önce bu filmi görmek, dizinin çıkış noktasını anlamayı kolaylaştırıyor.

Kısaca

• Yıl: 2002
• Yönetmen: Stuart Baird
• Senaryo: John Logan
• Süre: 117 dakika
• Müzik: Jerry Goldsmith
• Oyuncular: Patrick Stewart, Jonathan Frakes, Brent Spiner, LeVar Burton, Michael Dorn, Gates McFadden, Marina Sirtis, Tom Hardy