Gene Roddenberry

Gene Roddenberry, bilimkurgu tarihinin en uzun ömürlü serilerinden biri olan Uzay Yolu'nu (Star Trek) yaratan Amerikalı televizyon yazarı ve yapımcıdır. Asıl adı Eugene Wesley Roddenberry'dir. İkinci Dünya Savaşı'nda bombardıman pilotu, ardından havayolu pilotu ve polis olarak çalıştıktan sonra televizyona geçti. 1966'da yayına giren Uzay Yolu, çok uluslu ve çok ırklı mürettebatıyla insanlığın barış içinde yıldızları keşfettiği bir gelecek tasarladı. Dizi ilk yayınında düşük izlendi, ama hayran hareketi sayesinde filmlere, yeni dizilere ve dev bir evrene dönüştü. Roddenberry 1991'de öldü; külleri uzaya taşınan ilk insanlardan biri oldu.

Erken yaşamı ve eğitimi

Roddenberry 19 Ağustos 1921'de El Paso'da (Teksas) doğdu. Babası Los Angeles'ta polis olarak işe girince aile 1923'te oraya taşındı. Çocukken pulp dergilerine, özellikle John Carter of Mars ve E. E. Smith'in Skylark öyküleri gibi uzay maceralarına meraklıydı. 1939'da liseyi bitirdi, Los Angeles City College'da polislik okurken havacılık mühendisliğine ilgi duydu ve sivil pilot eğitim programıyla pilot lisansı aldı.

Aralık 1941'de ABD Ordusu Hava Birlikleri'ne katıldı. Pasifik'te B-17 bombardıman uçaklarında önce yardımcı pilot, sonra pilot olarak uçtu; toplam 89 muharebe görevine katıldı ve Seçkin Uçuş Haçı ile Hava Madalyası aldı. Savaştan sonra Pan American'da pilotluk yaptı; 1947'de bindiği uçak Suriye çölüne düşünce yaralı yolcuları yanan uçaktan çıkardı.

Kariyeri

1949'da Los Angeles Polis Teşkilatı'na girdi, burada polis şefinin konuşma yazarı oldu ve Dragnet dizisine danışmanlık yaptı. Robert Wesley takma adıyla senaryo yazmaya başladı; Highway Patrol ve Have Gun – Will Travel gibi dizilere bölümler yazdı. Have Gun – Will Travel için yazdığı bir bölüm 1958'de Amerika Yazarlar Birliği ödülü aldı. 1956'da polislikten istifa ederek tümüyle yazarlığa geçti. İlk kendi dizisi, deniz piyadelerini anlatan The Lieutenant, 1963'te yayına girdi; Nichelle Nichols ve Leonard Nimoy gibi sonradan Uzay Yolu'nda yer alacak isimlerle burada tanıştı.

Uzay Yolu

Roddenberry, Mart 1964'te 16 sayfalık bir taslakla Uzay Yolu fikrini yazdı ve dizisini Desilu stüdyosunda geliştirdi. NBC ilk pilot bölüm "The Cage"i beğenmedi ama ikinci bir pilot sipariş etti; "Where No Man Has Gone Before" bu kez kabul gördü. Uzay Yolu: Orijinal Seri 8 Eylül 1966'da yayına başladı. Roddenberry mürettebatın farklı ırklardan oluşmasında ısrar etti; bu tutum, dizinin bugün de en çok anılan yönlerinden biridir.

Dizi iki kez iptalin eşiğinden döndü. Ocak 1968'de yaklaşık bin öğrenci NBC'nin önünde yürüdü, hayranların başlattığı mektup kampanyasıyla kanala haftada 6.000 kadar mektup ulaştı. Ancak üçüncü sezonda kötü bir yayın saatine kaydırılan dizi 1969'da sona erdi. Son bölüm, Neil Armstrong'un Ay'a ayak basmasından 47 gün önce yayımlandı.

Sonraki yıllarda dizi tekrar yayınlarla büyük bir hayran kitlesi kazandı. Roddenberry yaratıcı denetimi elinde tuttuğu Uzay Yolu: Animasyon Seri'nin danışmanlığını yaptı. Star Wars'un başarısının ardından Paramount, televizyon için planlanan yeni diziyi sinema filmine çevirdi ve Roddenberry'nin yapımcılığında Uzay Yolu: Uzay Macerası 1979'da gişe başarısı kazandı. Sonraki filmlerde "yürütücü danışman" olarak kaldı.

28 Eylül 1987'de başlayan Uzay Yolu: Yeni Nesil'in kuruluşunda belirleyici rol oynadı, ancak sağlığı bozulunca ilk sezondan sonra geri plana çekildi. Ölümünden sonra notlarından Earth: Final Conflict ve Andromeda dizileri geliştirildi. Serinin bütün yapımları için Uzay Yolu izleme sırası sayfasına bakabilirsiniz.

Uzay ve bilime etkisi

Roddenberry'nin uzay programıyla bağı yaşarken başladı. NASA arşivindeki bir fotoğraf, onu 13 Nisan 1967'de NASA'nın Dryden uçuş araştırma merkezinde, HL-10 adlı deneysel kanatsız uçağın önünde bilgi alırken gösterir. 1991'deki ölümünden sonra NASA ona Olağanüstü Kamu Hizmeti Madalyası'nı verdi; Ulusal Uzay Derneği de Robert A. Heinlein Anma Ödülü'ne layık gördü.

Küllerinin bir bölümü 1992'de Columbia mekiğiyle STS-52 görevinde uzaya çıkıp Dünya'ya geri döndü. 21 Nisan 1997'de ise bir Pegasus XL roketiyle Kanarya Adaları açıklarından fırlatılan Celestis kapsülüyle yörüngeye yerleştirildi; kapsül 20 Mayıs 2002'de atmosfere girip yandı. Roddenberry ile eşi Majel Barrett'in küllerinden örnekler, 8 Ocak 2024'te Cape Canaveral'dan Vulcan adlı roketle fırlatılan Celestis uçuşunda da yer aldı.

2021'de, Roddenberry'nin 100. doğum yılında NASA, Derin Uzay Ağı antenleriyle onun 1976 tarihli bir ses kaydını, kurgudaki Vulkan gezegeninin yıldızı sayılan 40 Eridani yönüne gönderdi; sinyalin yıldıza 2038 başlarında ulaşması bekleniyor. Mars'taki Roddenberry krateri ve 4659 Roddenberry asteroidi onun adını taşır.

Mirası

Roddenberry 24 Ekim 1991'de Santa Monica'da 70 yaşında öldü. 1985'te Hollywood Şöhretler Kaldırımı'nda yıldızı olan ilk televizyon yazarı olmuştu; 2007'de Bilimkurgu Onur Listesi'ne, 2010'da Televizyon Akademisi Onur Listesi'ne alındı. George Lucas, Star Wars'un çekilebilmesini Uzay Yolu'nun açtığı yola bağlamıştır. Uzay Yolu, Hugo ödüllerinden NAACP'nin Kardeşlik Ödülü'ne kadar pek çok onur getirdi. Doğduğu kent El Paso'da bir planetaryum onun adını taşır; 2023'te bir örümcek cinsine de Roddenberryus adı verildi. Adı verilen araştırmacılar, onun kuşaklar boyunca çocukları bilim kariyerine yönelttiğini yazdı.

Bilmeye değer

• Uzay Yolu'nu "yıldızlara giden Wagon Train" diye, yani uzayda geçen bir yolculuk dizisi olarak pazarladı.
• Uzay Yolu'nun son bölümü, Apollo 11'in Ay'a inişinden 47 gün önce yayımlandı.
• Uzay Yolu: Uzay Macerası filminin romanını kendisi yazdı.
• Mars'ta bir krater ve asteroit kuşağında bir asteroit onun adını taşır.