Uzay Yolu: Animasyon Seri (Star Trek: The Animated Series)

Uzay Yolu: Animasyon Seri, Uzay Yolu evreninin ikinci dizisi ve ilk animasyon yapımı. Gene Roddenberry'nin yarattığı dizi, ABD'de NBC kanalında cumartesi sabahları, 8 Eylül 1973 ile 12 Ekim 1974 arasında iki sezon ve 22 bölüm olarak yayımlandı. Yayınlandığı dönemde adı yalnızca Star Trek'ti; orijinal diziden ayırmak için sonradan "The Animated Series" diye anılmaya başlandı. Türkiye'de 1987-1989 yılları arasında TRT 1'de gösterildi. Dizi, Uzay Yolu tarihinin ilk Emmy ödülünü kazanan yapımı oldu.

Fragman

Konusu

Dizi, 23. yüzyılda Federasyon Yıldız Filosu'nun gemisi USS Enterprise'ın Kaptan James T. Kirk komutasında Samanyolu'nu keşfetmeye devam eden yolculuğunu anlatıyor. Kadro ve dünya, 1966-1969 arasında yayımlanan Uzay Yolu: Orijinal Seri ile aynı; dizinin yazarlarından David Gerrold ve D. C. Fontana, animasyon seriyi orijinal dizinin fiilen dördüncü sezonu olarak görüyor. Her bölüm, yaklaşık yarım saatlik bağımsız bir macera: İlk bölümde Enterprise galaksinin en dış kenarında ölü bir yıldızın yörüngesine kapılıyor; bir başkasında gezegenlerin enerjisiyle beslenen dev bir bulut canlısı bir Federasyon kolonisine doğru ilerliyor.

Bölümlerin en ünlülerinden "Yesteryear"da Spock, orijinal dizideki zaman kapısı "Sonsuzluğun Muhafızı"nı kullanarak kendi çocukluğuna yolculuk ediyor. Larry Niven'ın kendi öyküsünden uyarladığı "The Slaver Weapon", Kirk'ün hiç görünmediği tek Kirk dönemi televizyon ya da sinema öyküsü olarak biliniyor. David Gerrold ise orijinal dizideki ünlü "Tribble" bölümünün devamını yazdı.

Yapım

Animasyon stüdyosu Filmation'dan Lou Scheimer, orijinal dizi henüz yayındayken Paramount ve Roddenberry'yle bir animasyon devam dizisi için görüşmelere başlamıştı. İlk taslak, orijinal kadronun genç bir tayfayı eğittiği, çocuklara yönelik eğitici bir diziydi; ama taraflar arasındaki anlaşmazlıklar yüzünden anlaşma ancak 1973 başında sağlanabildi. NBC'nin ilgisi sayesinde Roddenberry'ye cömert koşullar tanındı: en az iki sezon ve 22 bölüm güvencesi, bölüm başına 75.000 dolarlık bütçe ve tam yaratıcı kontrol. Roddenberry ile Filmation diziyi yalnız çocuklar için değil, her yaştan izleyici için yapmaya karar verdi; orijinal dizinin senaryo editörü D. C. Fontana hikâye editörü oldu.

Orijinal kadronun büyük kısmı karakterlerini seslendirmek için geri döndü. Bütçe tüm kadroya yetmediği için Chekov diziye alınmadı; yerine üç kollu ve üç bacaklı bir uzaylı olan Teğmen Arex ile kedi benzeri bir uzaylı olan M'Ress eklendi. Filmation başlangıçta George Takei ile Nichelle Nichols'ı da bütçe nedeniyle kadroya almamıştı; Leonard Nimoy, Sulu ve Uhura'nın 23. yüzyılın çeşitliliğini simgelediğini söyleyip onlar olmadan Spock'u seslendirmeyi reddetti ve iki oyuncu kadroya katıldı. Animatörler Enterprise'ı ve oyuncuları orijinal dizinin 35 mm film görüntülerinden rotoskop tekniğiyle çizdi; bütçenin çoğu oyunculara gittiği için hazır görüntüler ve kısa yollarla tasarruf edildi. Birinci sezonu Hal Sutherland, ikinci sezonu Bill Reed yönetti.

Evrendeki yeri

Animasyon seri, orijinal dizi ile 1979'daki Uzay Yolu: Uzay Macerası filmi arasında yer alıyor; bazı Uzay Yolu kronolojileri olaylarını Kirk'ün beş yıllık görevinin son bölümüne yerleştiriyor. Ancak Yeni Nesil'in ilk sezonundan sonra Roddenberry'nin ofisi diziyi resmî evren tarihinden (kanon) fiilen çıkardı. Roddenberry'nin 1991'deki ölümünden sonra ise Derin Uzay Dokuz ve Enterprise gibi diziler animasyon serideki ayrıntılara göndermeler yapmaya başladı. Kirk'ün göbek adının "Tiberius" olduğu da ilk kez bu dizide, David Gerrold'un yazdığı bir bölümde ortaya çıktı.

Bilim ne diyor?

Animasyonun en büyük avantajı, canlı çekimde gösterilmesi imkânsız olanı çizebilmesiydi: insansı olmayan uzaylılar, dev bulut canlıları, uzak gezegen manzaraları. Gezegenleri yiyen bulut canlısı elbette kurgu; ama uzayda gerçekten de gezegen sistemlerinden çok daha büyük gaz ve toz bulutları var. Kapak görselindeki Karina Bulutsusu, Dünya'dan yaklaşık 8.500 ışık yılı uzaklıkta ve galaksimizin en büyük yıldız doğum bölgelerinden biri. Bu bulutlar gezegenleri yemiyor; tam tersine, yeni yıldızların ve gezegenlerin doğduğu malzemeyi oluşturuyor.

İlk bölümdeki "galaksinin kenarı" fikri de ilginç bir soru açıyor. Samanyolu'nun dışarıdan nasıl göründüğünü doğrudan hiç görmedik; çünkü içinden bakıyoruz ve hiçbir uzay aracı galaksimizin dışına çıkamadı. Hubble'ın 27. yılı için çektiği NGC 4302 ve NGC 4298 çifti, Samanyolu'nun dışarıdaki bir gözlemciye nasıl görüneceğine dair bir fikir veriyor: Biri tam yandan, diğeri eğik görülen bu iki sarmal gökada yapı ve içerik bakımından birbirine çok benziyor. Dizinin uzay kıyafeti yerine kullandığı ve karakterleri ince bir parıltıyla saran "yaşam destek kemeri" ise animatörlerin her sahnede uzay giysisi çizme yükünden kurtulmak için bulduğu bir çözümdü; gerçek astronotlar hâlâ basınç, oksijen ve sıcaklık kontrolü sağlayan ağır giysilere ihtiyaç duyuyor.

Eleştiriler ve etkisi

Dizi her iki sezonunda da yüksek izlenme aldı; ancak izleyicileri, reklamcıların hedeflediği küçük çocuklardan çok yetişkinler ve büyük çocuklardı. İkinci sezonu 1975'te çocuk dizileri dalında Emmy kazandı; bu, Uzay Yolu tarihindeki ilk Emmy'ydi. IGN diziyi en iyi animasyon dizileri listesinde 96. sıraya koydu ve teknik sınırlamalarına rağmen yazarlara canlı çekimin vermediği bir özgürlük tanıdığını vurguladı. Dizinin bölümleri Alan Dean Foster tarafından on kitaplık Star Trek Logs serisinde romanlaştırıldı. Gemideki eğlence odası, yıllar sonra Yeni Nesil'de görülecek holodeck'in ilk örneği sayılıyor. Animasyon seriyle açılan yol, onlarca yıl sonra Lower Decks ve Prodigy gibi yeni Uzay Yolu animasyonlarıyla sürdü.

Kısaca

• Tür: Animasyon dizisi
• Yayın: 1973-1974, NBC; Türkiye'de 1987-1989, TRT 1
• Yaratıcı: Gene Roddenberry; hikâye editörü D. C. Fontana
• Bölüm: 2 sezon, 22 bölüm
• Seslendirenler: William Shatner, Leonard Nimoy, DeForest Kelley, James Doohan, Nichelle Nichols, George Takei
• Ödül: 1975 Emmy (çocuk dizisi), Uzay Yolu'nun ilk Emmy'si