Uzay Yolu: Bilinmeze Doğru (Star Trek Into Darkness)

J. J. Abrams'ın 2009'da yeniden başlattığı serinin ikinci filmi Uzay Yolu: Bilinmeze Doğru, genç Kirk ile mürettebatını karanlık bir terör olayının peşine düşürüyor. 2013 yapımı film, gösterişli aksiyon sahneleri ve Benedict Cumberbatch'in canlandırdığı kötü karakterle dikkat çekti; dünya genelinde 467 milyon dolarla serinin en çok kazanan filmi oldu. Bazı Türkçe kaynaklarda Bilinmeze Doğru: Star Trek adıyla da geçiyor.

Konusu

Yıl 2259. Kaptan James T. Kirk, Nibiru gezegenindeki ilkel bir halkı ve Spock'ı yanardağ patlamasından kurtarırken, Enterprise'ı bu halka göstererek Yıldız Filosu'nun temel kuralı olan “Birinci Direktif”i çiğniyor. Ceza olarak gemisinin komutası elinden alınıyor. Kısa süre sonra Londra'daki bir Yıldız Filosu tesisi bombalanıyor; saldırının arkasında, filonun eski subaylarından John Harrison adlı gizemli bir adam var. Harrison'ın ardından gelen ikinci saldırı Yıldız Filosu'nun üst kademesini hedef alıyor ve ardından Klingonların ana gezegeni Kronos'a kaçıyor.

Amiral Alexander Marcus, Kirk ile Spock'ı Enterprise'a geri gönderiyor ve onlara Harrison'ı yeni geliştirilmiş uzun menzilli torpidolarla öldürme emri veriyor. Baş mühendis Scotty, içeriği bilinmeyen torpidoların gemiye alınmasına itiraz ederek görevinden ayrılıyor. Kirk ise düşman topraklarında, savaş çıkarabilecek bir operasyon ile adaleti sağlama arasında sıkışıyor. Filmin ortasında Harrison'ın gerçek kimliği ortaya çıktıkça mürettebat kime güveneceğini sorgulamak zorunda kalıyor.

Yapım ve oyuncular

2009 filminin yapımcıları Abrams, Bryan Burk, Damon Lindelof, Alex Kurtzman ve Roberto Orci devam filmi için yeniden bir araya geldi. Senaryoyu Orci, Kurtzman ve Lindelof yazdı. Senaristlere göre filmin temel sorusu, “bizi korkutan bir düşmana karşı intikam ve adalet için nereye kadar gideriz, kendi değerlerimizden ne kadar uzaklaşırız?” idi. Kötü karakter için Benicio del Toro ile görüşüldü, Ocak 2012'de rol Benedict Cumberbatch'e verildi.

Çekimler 12 Ocak 2012'de başladı ve Mayıs 2012'de bitti. Görüntü yönetmeni Dan Mindel filmi 35 mm anamorfik film ve IMAX kameralarıyla çekti; filmin yaklaşık 30 dakikası IMAX formatında. Film sonradan üç boyuta dönüştürüldü. Çekimler Los Angeles'ta ve Livermore'daki Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı'nda yapıldı, bazı görüntüler İzlanda'da çekildi. Klingon dilini geliştiren Marc Okrand diyaloglar için danışmanlık verdi. Görsel efektleri Industrial Light & Magic, müzikleri Michael Giacchino hazırladı.

Filmin adı da ayrı bir tartışma konusu oldu. Abrams, eski filmlerdeki gibi bir numara kullanmak istemedi; hem Khan'ın Gazabı ile başlayan numaralandırmayı tekrarlamak hem de Star Trek'ten doğrudan Star Trek 12'ye atlamak kafa karıştırıcı olacaktı. Lindelof, ad üzerine çekimlerden daha fazla konuşulduğunu söyleyerek iki noktadan sonra gelen hiçbir kelimenin “havalı” durmadığını espriyle anlattı. Simon Pegg'e göre film, düşmanın okyanus ötesinde değil aramızda olabileceği korkusunu işleyen güncel bir hikâyeydi; “Bilinmeze” kelimesi ise Kirk'ün kararsızlığına gönderme yapıyordu.

Chris Pine Kirk, Zachary Quinto Spock rolünde; Zoe Saldaña, Karl Urban, Simon Pegg, John Cho ve Anton Yelchin de mürettebatta. Kadroya Benedict Cumberbatch, Alice Eve ve Peter Weller katıldı. Bu film, Spock'ın orijinal oyuncusu Leonard Nimoy'un 2015'teki ölümünden önceki son sinema görünüşü oldu. Film 23 Nisan 2013'te Sidney'de prömiyer yaptı, ABD'de Mayıs 2013'te gösterime girdi ve en iyi görsel efekt dalında Oscar'a aday gösterildi.

Bilim ne diyor?

Filmin finalinde iki dev yıldız gemisi Ay'ın yakınından Dünya'ya doğru düşüyor ve dakikalar içinde atmosfere giriyor. Gerçekte Ay ile Dünya arasındaki mesafe, 1969'da Apollo 11 astronotlarının yaklaşık üç günde aldığı bir yolculuk; motorları susmuş bir geminin bu yolu dakikalar içinde düşerek geçmesi mümkün değil. Filmde bir karakterin Dünya'dan Klingon gezegenine tek seferde ışınlanması da serinin bilinçli olarak bilimin ötesine geçtiği anlardan biri.

Filmin bilimle bir bağı da çekim yerinde: Bazı sahneler, ABD'nin önde gelen araştırma merkezlerinden Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı'nda çekildi. Açılıştaki Nibiru yanardağı sahnesi ise Dünya dışındaki volkanizmayı akla getiriyor. Gerçekte bunun en çarpıcı örneği Jüpiter'in uydusu Io: 400'ü aşkın etkin yanardağıyla Güneş Sistemi'nin jeolojik olarak en hareketli gök cismi. Io'daki volkanizmanın kaynağı, Jüpiter ile Europa ve Ganymede arasında sıkışan uydunun içinde gelgit kuvvetlerinin yarattığı sürtünme ısısı; bazı yanardağların kükürt püskürmeleri yüzeyden 500 kilometre yükseğe çıkıyor.

Evrendeki yeri ve etkisi

Film, 2009'daki Uzay Yolu ile açılan ve “Kelvin zaman çizgisi” denen alternatif bir zaman akışında geçiyor; yani Uzay Yolu: Orijinal Seri'nin anlattığı tarihten ayrılan, teknik olarak onun devamı sayılan paralel bir çizgide. Not: Bu paragrafın devamı filmin sırrını açık eder. Harrison'ın aslında Khan Noonien Singh olduğu ortaya çıkıyor ve film, Khan'ın Gazabı'ndaki ünlü sahneyi rolleri değiştirerek yeniden kuruyor. Eleştirmenlerin çoğu filmi heyecanlı buldu ve Cumberbatch'i övdü; ama bazıları eski filme fazla yaslandığını düşündü. Khan'ın Gazabı'nın yönetmeni Nicholas Meyer de saygı duruşunun yeni bir katman eklemediğini söyleyerek hayal kırıklığını dile getirdi. Abrams da sonradan senaryonun bazı yönlerinden emin olmadığını kabul etti. Yine de film, Çin'de ilk filmin toplam hasılatının üç katını açılış hafta sonunda yakaladı ve uluslararası gişede de selefini geride bıraktı. Hikâye, 2016'da Uzay Yolu: Sonsuzluk ile sürdü.

Kısaca

• Yıl: 2013
• Yönetmen: J. J. Abrams
• Senaryo: Roberto Orci, Alex Kurtzman, Damon Lindelof
• Süre: 132 dakika
• Oyuncular: Chris Pine, Zachary Quinto, Benedict Cumberbatch, Zoe Saldaña, Karl Urban, Simon Pegg
• Müzik: Michael Giacchino
• Hasılat: Yaklaşık 467 milyon dolar (serinin rekoru)