Uzay Yolu: Sonsuzluk (Star Trek Beyond)

Star Trek'in 50. yılında gösterime giren Uzay Yolu: Sonsuzluk, yeniden başlatılan serinin üçüncü filmi. Hızlı ve Öfkeli serisinden tanınan Justin Lin'in yönettiği 2016 yapımı, Enterprise'ı bilinmeyen bir bulutsunun ortasında parçalayıp mürettebatı yabancı bir gezegene dağıtıyor. Senaryosunu, Scotty'yi de canlandıran Simon Pegg'in yazdığı film, televizyon dizisinin keşif ve dayanışma ruhuna dönüşüyle övüldü.

Konusu

Enterprise, beş yıllık keşif görevinin üçüncü yılında ikmal ve dinlenme için dev Yorktown yıldız üssüne uğruyor. Uzayın sonsuzluğunda anlam aramakta zorlanan Kaptan Kirk, amirallik için başvuru yapmış; Spock ise Yeni Vulkan'dan gelen acı bir haberle sarsılmıştır. Yakındaki haritası çıkarılmamış bir bulutsudan çıkan bir kurtarma kapsülü, içindeki uzaylının gemisinin oradaki bir gezegende mahsur kaldığını söylüyor.

Kurtarma için bulutsuya giren Enterprise, binlerce küçük gemiden oluşan bir sürünün saldırısına uğruyor. Sürünün lideri Krall, gemideki eski bir eseri ele geçirmek için Enterprise'ı parça parça söküyor. Gemiyi terk eden mürettebat Altamid gezegenine dağılıyor: Bir kısmı Krall'ın tutsağı oluyor, diğerleri ise birbirlerini bulmaya ve Jaylah adlı yalnız bir hayatta kalanın yardımıyla gezegenden kaçmanın yolunu aramaya çalışıyor. Krall'ın asıl hedefi ise Federasyon'un kalabalık yıldız üssü Yorktown.

Yapım ve oyuncular

Önceki iki filmi yöneten J. J. Abrams, Star Wars: Güç Uyanıyor'a odaklanmak için yalnızca yapımcı olarak kaldı. Senarist Roberto Orci'nin yönetmenliği bir süre gündemde kaldıktan sonra görev Justin Lin'e verildi. Ocak 2015'te senaryoyu yeniden yazmak için Simon Pegg ve Doug Jung görevlendirildi. Pegg, stüdyonun önceki taslağı fazla “Star Trek'imsi” bulduğunu, kendilerinden filmi daha geniş bir seyirciye açmalarının istendiğini anlattı; yazarlar Star Trek hayranlarının oluşturduğu Memory Alpha ansiklopedisinden kaynak olarak yararlandı.

Çekimler 25 Haziran 2015'te Vancouver'da başladı; Squamish'in yanı sıra Güney Kore'nin başkenti Seul'de ve Dubai'de de çekim yapıldı. Görsel efektleri Atomic Fiction, DNEG ve Kelvin Optical hazırladı, müzikleri yine Michael Giacchino besteledi. Chris Pine, Zachary Quinto, Karl Urban, Zoe Saldaña, Simon Pegg, John Cho ve Anton Yelchin rollerine döndü; Idris Elba Krall'ı, Sofia Boutella Jaylah'ı canlandırıyor. Film, gösterime girmeden önce hayatını kaybeden Anton Yelchin ile Leonard Nimoy'un anısına adandı.

Film 7 Temmuz 2016'da Sidney'de prömiyer yaptı, ABD'de 22 Temmuz 2016'da gösterime girdi. Eleştirmenlerin çoğundan olumlu not aldı; ancak kalabalık bir yaz sezonunda 185 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya genelinde 343,5 milyon dolarda kaldı ve stüdyo için zarar sayıldı. En iyi makyaj ve saç tasarımı dalında Oscar'a aday gösterildi.

Forbes yazarı Scott Mendelson, filmin gişede beklenenin altında kalmasında gösterim tarihinin payı olduğunu savundu: Film Ghostbusters, Jason Bourne ve Suicide Squad gibi yapımlarla aynı kalabalık yaz dönemine sıkışmıştı; oysa dizinin 50. yıl dönümü olan 8 Eylül'de gösterime girseydi bu özel günden yararlanabilirdi. Film Çin'de serinin en yüksek açılışını yaptı, ama toplam hasılat bütçeyi karşılamaya yetmedi. Eleştirmen Richard Roeper filmi, orijinal dizinin iyi bölümlerinden birinin uzun bir versiyonuna benzetti ve bunu bir övgü olarak söyledi.

Bilim ne diyor?

Filmin en etkileyici mekânı Yorktown: Boşlukta asılı duran, iç içe geçmiş halkalardan ve kulelerden oluşan, yapay yerçekimine sahip dev bir yerleşim. Bu fikrin gerçek dünyada bir karşılığı var. ABD'li fizikçi Gerard K. O'Neill 1976'da yayımladığı kitapta Ay'dan ve asteroitlerden çıkarılacak malzemelerle kurulacak uzay kolonileri önerdi. “O'Neill silindiri” adı verilen tasarımda, birbirinin tersi yönde dönen iki dev silindirin dönüşü yapay yerçekimi sağlayacaktı; her biri kilometrelerce çapta ve onlarca kilometre uzunlukta olacaktı.

Enterprise'ın saldırıya uğradığı bulutsu da filmde yoğun, gemilerin içinde saklanabildiği bir sis gibi gösteriliyor. Gerçek bulutsular yıldızların doğduğu gaz ve toz bulutları; yüzlerce ışık yılı genişliğe ulaşabiliyorlar ama son derece seyrekler. Dünya büyüklüğünde bir bulutsu parçasının toplam kütlesi yalnızca birkaç kilogram ediyor; yani içinden geçen bir gemi muhtemelen hiçbir şey hissetmezdi. Sürünün yüksek frekanslı bir radyo yayınıyla dağıtılması ise filmin en eğlenceli sahnelerinden biri: Mürettebat, sürünün iletişimini Beastie Boys'un “Sabotage” şarkısıyla bozuyor. Aynı şarkı 2009'daki ilk filmde de kullanılmıştı; Aralık 2015'te yayımlanan ilk fragmanda yer alması bazı hayranlarca yadırgandı ve fragmanın aksiyona fazla odaklandığı eleştirildi. Pegg de o fragmanı pek sevmediğini açıkça söyledi. Rihanna da film için “Sledgehammer” adlı bir şarkı yayımladı.

Evrendeki yeri ve etkisi

Film, Uzay Yolu (2009) ve Uzay Yolu: Bilinmeze Doğru (2013) ile süren Kelvin zaman çizgisi üçlemesinin son halkası. Eleştirmenler filmin mizahını ve karakterlere verdiği alanı övdü; bazıları ise aksiyon sahnelerini karmaşık buldu. Sulu'nun eşi ve kızıyla gösterilmesi, karakteri ilk canlandıran George Takei tarafından eleştirildi; Pegg ise bunun Takei'nin LGBT hakları savunuculuğuna bir saygı olduğunu söyledi. Ardından planlanan dördüncü film yıllarca geliştirildi ama sonunda iptal edildi; Paramount Kasım 2025'te yeni bir Star Trek filmi için başka bir ekiple anlaştı. Böylece Sonsuzluk, bu kadronun şimdilik son sinema macerası olarak kaldı.

Kısaca

• Yıl: 2016
• Yönetmen: Justin Lin
• Senaryo: Simon Pegg, Doug Jung
• Süre: 122 dakika
• Oyuncular: Chris Pine, Zachary Quinto, Idris Elba, Sofia Boutella, Simon Pegg, Karl Urban
• Müzik: Michael Giacchino
• Ödüller: Oscar adaylığı (makyaj ve saç tasarımı)