Uzay Yolu V: Son Sınır (Star Trek V: The Final Frontier)

Uzay Yolu V: Son Sınır (Star Trek V: The Final Frontier), Uzay Yolu film serisinin beşinci filmi. William Shatner'ın yönettiği 1989 yapımı film, Eve Yolculuk'un hemen sonrasında geçiyor ve Enterprise-A mürettebatının, galaksinin merkezinde Tanrı'yı aradığına inanan asi Vulkan Sybok ile karşılaşmasını anlatıyor. Serinin en tartışmalı filmlerinden biri olarak biliniyor.

Fragman

Konusu

Yeni hizmete giren USS Enterprise-A'nın mürettebatı izindeyken Kirk, Spock ve McCoy Yosemite Ulusal Parkı'nda kamp yapıyor. İzinleri, Yıldızfilosu'nun Enterprise'a verdiği acil bir görevle bölünüyor: Federasyon, Klingon İmparatorluğu ve Romulan Yıldız İmparatorluğu arasındaki diyaloğu geliştirmek için tarafsız bölge ilan edilen Nimbus III gezegeninde rehin alınan bir insan, bir Klingon ve bir Romulan diplomatı kurtarmak.

Rehineleri kurtaran ekip, rehine olayının aslında bir yıldız gemisini ele geçirmek için kurulmuş bir tuzak olduğunu öğreniyor. Sybok, gemiyi efsanevi gezegen Sha Ka Ree'ye gitmek için kullanmak istiyor. Bu gezegenin, galaksinin merkezindeki güçlü bir enerji alanı olan Büyük Bariyer'in ötesinde bulunduğuna ve Tanrı'nın orada olduğuna inanıyor. Peşlerinde ise Kirk'ten intikam almak isteyen hırslı Klingon kaptan Klaa var.

Yapım

Önceki iki filmi Leonard Nimoy yönetmişti. Shatner ile Nimoy'un sözleşmelerinde birinin aldığı her hakkın diğerine de verilmesini öngören bir madde vardı ve Shatner'a sıradaki filmi yönetebileceği söz verilmişti. Hikâye fikri Shatner'dan geldi; televizyon vaizleri ve onların arasındaki dolandırıcılık eğiliminden esinlenen ilk hikâyede Sybok, Tanrı'yı ararken bir şeytanla karşılaşıyordu. Dizinin yaratıcısı Gene Roddenberry ilk senaryoyu beğenmedi; Nimoy ve DeForest Kelley de karakterlerinin Kirk'e ihanet etmesine itiraz etti. Senaryo oyuncuları ve stüdyoyu memnun etmek için defalarca değiştirildi.

Yazarlar sendikasının grevi hazırlık sürecini aksattı; çekimler Ekim 1988'de başladı. Yosemite'de ve Mojave Çölü'nde yapılan dış çekimlerde pek çok sorun yaşandı. Industrial Light & Magic'in en iyi ekipleri o sırada başka büyük filmlerle meşgul olduğu için efektler başka bir şirkete verildi ve maliyeti düşürmek için birkaç kez değiştirildi. Test gösterimlerindeki olumsuz tepki ve bazı efektlerin başarısız olması yüzünden filmin sonu yeniden düzenlendi. Müzikleri, ilk Uzay Yolu filminin bestecisi Jerry Goldsmith yaptı.

Bilim ne diyor?

Filmde galaksinin merkezi, aşılması imkânsız bir enerji bariyeriyle çevrili gizemli bir bölge olarak gösteriliyor. Gerçek Samanyolu'nun merkezi de gerçekten olağanüstü bir yer: Burada Yay A* (Sagittarius A*) adı verilen süper kütleli bir kara delik bulunuyor. Mayıs 2022'de gökbilimciler, dünyanın dört bir yanındaki radyo gözlemevlerini birleştiren Olay Ufku Teleskobu ile bu kara deliğin çevresindeki toplanma diskinin ilk görüntüsünü yayımladı. Kara deliğin kendisi görülemiyor; çünkü ışık bile onun çekiminden kaçamıyor. Görülen, milyonlarca dereceye kadar ısınan gaz ve tozdan gelen radyo ve kızılötesi ışınım. Kapaktaki NASA çizimi, süper kütleli bir kara deliğe ev sahipliği yapan galaksi merkezindeki yoğun hareketliliği canlandırıyor.

Filmde Enterprise'ın galaksinin merkezine kısa sürede ulaşması ise ışıktan hızlı yolculuk gerektiren bir bilimkurgu kabulü. Galaksinin merkezi bizden yaklaşık 26 bin ışık yılı uzakta; yani oradan çıkan ışık bile bize ancak 26 bin yılda ulaşıyor. Merkezdeki kara deliğin kütlesi ise Güneş'in yaklaşık 4 milyon katı.

Evrendeki yeri

Son Sınır, ilk kadronun Eve Yolculuk ile Keşfedilmemiş Ülke arasındaki maceralarından biri. Film, Kirk, Spock ve McCoy üçlüsünün dostluğunu Yosemite'deki kamp sahneleriyle hikâyenin merkezine koyuyor. Bütün filmlerin ve dizilerin sırası için Star Trek (Uzay Yolu) izleme sırası sayfamıza bakabilirsiniz.

Etkisi

Film 9 Haziran 1989'da gösterime girdi ve o zamana kadarki en yüksek açılış hasılatını yapan Uzay Yolu filmi olarak ilk hafta gişenin zirvesine yerleşti; ancak hasılatı sonraki haftalarda hızla düştü. ABD ve Kanada'da 49,6 milyon, dünya genelinde 63 milyon dolar kazandı. 10. Altın Ahududu Ödülleri'nde altı dalda aday gösterildi ve en kötü film, en kötü yönetmen ve en kötü erkek oyuncu dallarında ödül aldı. Rotten Tomatoes'un özeti filmi "muhtemelen serinin en kötüsü" olarak niteliyor.

Kısaca

• Yıl: 1989
• Yönetmen: William Shatner
• Senaryo: David Loughery
• Süre: 106 dakika
• Müzik: Jerry Goldsmith
• Oyuncular: William Shatner, Leonard Nimoy, DeForest Kelley, James Doohan, Walter Koenig, Nichelle Nichols, George Takei