Star Trek: Enterprise

Star Trek: Enterprise, Uzay Yolu evreninin en başına, insanlığın yıldızlara ilk kez gerçekten açıldığı yıllara dönüyor. 26 Eylül 2001'den 13 Mayıs 2005'e kadar dört sezon ve 98 bölüm yayımlanan dizi, ilk iki sezonunda yalnızca Enterprise adını taşıdı. Olaylar 22. yüzyılda, Orijinal Seri'den yaklaşık yüz yıl önce geçiyor; bu yüzden evren içi kronolojide ilk sırada duruyor.

Konusu

Dünya, Vulkanlılarla ilk temastan bu yana onların gölgesinde yaşamaktadır. Vulkanlılar insanların henüz hazır olmadığını düşünerek ileri teknolojiyi onlardan esirgemiş, insanlığın uzaya açılmasını yavaşlatmıştır. Bu duruma en çok kızanlardan biri, babası warp 5 motorunu geliştiren ama kullanıldığını göremeden ölen test pilotu Jonathan Archer'dır. Archer, bu motorla donatılan ilk gemi Enterprise NX-01'in kaptanı olarak derin uzaya çıkar.

Gemi, sonraki dizilerde alıştığımız olanaklardan yoksundur: çekici ışın yerine kancalı halatlar, gelişmiş evrensel çevirmen yerine dil uzmanı Hoshi Sato vardır. Mürettebat Klingonlar ve Andorianlar gibi seyircinin tanıdığı türlerle ilk kez karşılaşır. Üçüncü sezonda dizi tek bir büyük hikâyeye döner: Xindi adlı bir türün gönderdiği sonda Florida'dan Venezuela'ya uzanan bir şeritte yedi milyon insanı öldürür ve Enterprise, ikinci bir saldırıyı önlemek için bilinmeyen bir bölgeye yollanır. Dördüncü sezon ise Birleşik Gezegenler Federasyonu'nun kuruluşuna giden yolu anlatır.

Yapım ve oyuncular

Diziyi Rick Berman ve Brannon Braga yarattı. İkili, yeni diziyi Deep Space Nine ve Voyager'ın 24. yüzyılına koymak yerine daha önceki bir döneme yerleştirerek evrenin keşfedilmemiş bir köşesine bakmak istedi. Dizi alışılmış Uzay Yolu kalıplarını da kırdı: orkestra müziği yerine Russell Watson'ın seslendirdiği pop etkili "Faith of the Heart" şarkısı jenerik oldu ve hayranların bir kısmı buna itiraz etti.

Seksen saniyelik açılış jeneriği ise dizinin en akılda kalan buluşlarından biri. Keşif tarihini anlatan sekansta yelkenli fırkateyn HMS Enterprise, Montgolfier balonu, Wright kardeşlerin uçağı, Spirit of St. Louis, ses hızını aşan Bell X-1, Ay modülü Eagle, uzay mekiği Enterprise, Mars gezgini Sojourner ve Uluslararası Uzay İstasyonu art arda görünüyor, ardından kurgusal gemiler geliyor.

Kaptan Archer'ı Scott Bakula, baş mühendis Trip Tucker'ı Connor Trinneer, Vulkanlı bilim subayı T'Pol'ü Jolene Blalock canlandırdı. Kadroda Dominic Keating, John Billingsley, Anthony Montgomery ve Linda Park da vardı.

Zaman Soğuk Savaşı ve kayıp beşinci sezon

Dizinin ilk sezonlarına gizemli bir yan hikâye de eşlik etti: gelecekten gelen güçlerin geçmişi değiştirmeye çalıştığı "Zaman Soğuk Savaşı". Rick Berman bu hikâyeyle diziye The X-Files benzeri bir gizem katmak istedi; ama yazarlar sonradan bu hikâyenin onları boğduğunu kabul etti. Seyircinin "Gelecekteki Adam" adını taktığı gizemli figürün kim olduğu da hiçbir zaman ekranda netleşmedi.

Enterprise, eski hayranların yıllardır sorduğu bir soruyu da yanıtladı: İlk dizideki pürüzsüz alınlı Klingonlar neden sonraki yapımlarda çıkıntılı alınlıydı? "Affliction" ve "Divergence" adlı iki bölümlük hikâye, bu farkı genetik bir deneyden yayılan bir salgına bağladı. "In a Mirror, Darkly" ise Ayna Evren'de geçen ve kendine özgü, savaş temalı bir jeneriği olan bölümüyle hatırlanıyor. Dizi iptal edildiğinde yapımcı Manny Coto'nun beşinci sezon için planları vardı: Romulan Savaşı'na giden yol anlatılacak, sevilen Andorian karakter Shran köprüye katılacaktı. Bu sezon hiç çekilmedi; hayranların yeni bölümler için yürüttüğü kampanyalar ise sonuç vermedi.

Bilim ne diyor?

Dizinin gerçek uzay tarihiyle en güçlü bağı, adını taşıdığı uzay mekiği. NASA'nın ilk mekiği önce "Constitution" adını alacaktı; Uzay Yolu hayranlarının Başkan Gerald Ford'a yazdığı yüz binlerce mektubun ardından adı Enterprise oldu. 17 Eylül 1976'daki tanıtım törenine Gene Roddenberry ve ilk dizinin oyuncularının çoğu katıldı. Ancak bu mekik hiç uzaya çıkmadı: motoru ve çalışan ısı kalkanı yoktu, 1977'de bir Boeing 747'nin sırtından bırakılarak yaklaşma ve iniş testlerinde kullanıldı.

Geminin warp 5 motoru ise bugünkü fizikle hâlâ hayal. Işıktan hızlı yolculuğun bilimsel tartışmasını Alcubierre sürücüsü sayfamızda bulabilirsiniz. Dizinin asıl doğru tespiti belki de şu: Uzaya açılmak bir anda değil, balondan uçağa, uçaktan rokete uzanan adım adım bir yolculukla oluyor.

Etkisi

İlk sezon iyi karşılandı, ama ikinci sezonda izlenme düştü ve eleştiriler sertleşti. UPN üçüncü sezonda dizinin adını Star Trek: Enterprise yaptı ve aksiyona ağırlık verdirdi; son iki sezon daha olumlu karşılansa da 3 Şubat 2005'te dizinin iptali açıklandı. Bu, 18 yıldır kesintisiz süren Uzay Yolu televizyon yayınının sonu oldu; seri televizyona ancak 2017'de Star Trek: Discovery ile döndü. Özellikle final bölümü, Yeni Nesil karakterlerine fazla yer verdiği için eleştirildi; Braga da sonradan bunun en büyük pişmanlığı olduğunu söyledi.

Dizi 17 Emmy adaylığından dördünü kazandı. Bugün Enterprise, Federasyon'un nasıl kurulduğunu merak edenler için serinin "başlangıç" hikâyesi olarak yeniden keşfediliyor. Diğer yapımlarla ilişkisi için Star Trek izleme sırası sayfamıza bakabilirsiniz.

Kısaca

• Yayın: 2001-2005
• Yaratıcılar: Rick Berman, Brannon Braga
• Sezon: 4 sezon, 98 bölüm
• Dönem: 22. yüzyıl
• Oyuncular: Scott Bakula, Jolene Blalock, Connor Trinneer, Dominic Keating, John Billingsley, Linda Park