21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Uydular ve Haberleşme

Singapur üzerinde yıldırımlı fırtına bulutları: ISS'ten çekilen kareyi NASA paylaştı

ISS'teki bir astronot Güney Çin Denizi'nde iki fırtına bulutunun tepesini yıldırımla aydınlanırken görüntüledi; karede Singapur, balıkçı tekneleri ve gaz alevleri de var.

Uydular ve HaberleşmeNASA Dünya Gözlemevi
Singapur üzerinde yıldırımlı fırtına bulutları: ISS'ten çekilen kareyi NASA paylaştı

NASA Dünya Gözlemevi, 17 Kasım 2026'da yayımladığı yazıda Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan çekilmiş çarpıcı bir geceyi paylaştı. 28 Ekim 2026'da 14.20 UTC'de (Batı Endonezya saatiyle 21.20) Güney Çin Denizi'nde, Borneo yakınlarında çekilen karede iki fırtına bulutunun tepesi yıldırımla aydınlanıyor, kadrajın solunda ise Singapur'un ışıkları görülüyor. Fotoğrafı Expedition 75 ekibinden bir astronot, 14 milimetre odak uzaklıklı bir mercekle Nikon Z9 makineyle çekti.

Karede neler var?

NASA'nın anlatımına göre görüntüdeki parlak noktaların her birinin farklı bir kaynağı var. Sarımsı ışıklar, yaklaşık 6,2 milyon kişinin yaşadığı Singapur'a ait. Şehir devletini Batam ve Bintan adalarından Singapur Boğazı ayırıyor ve bu su yolu fotoğrafta ayırt edilebiliyor. Singapur'un batısındaki mavi öbekler, kalamar ve sardalya, hamsi gibi sürü balıklarını ışıkla çeken balıkçı teknelerine işaret ediyor. Turuncu, dağınık noktalar ise açık denizdeki tesislerde yakılan doğal gaz alevleri.

Karedeki asıl öğe ise "aşan tepeler" (overshooting tops). NASA'nın tanımıyla bunlar, fırtına bulutunun örs biçimli üst kısmının üzerine yükselen kubbe biçimli çıkıntılar; bazen stratosfere kadar uzanabiliyorlar. Bir aşan tepenin varlığı, bulutun içindeki yükselen hava akımlarının çok güçlü olduğunu gösteriyor. Fotoğrafta iki böyle tepe, içlerindeki yıldırım boşalmalarıyla aydınlanıyor.

Yukarıdan bakınca yıldırım nasıl görünür?

Yerden bakan biri yıldırımı bulutların altından görür. Yörüngeden ise bulutun üstünden bakılıyor ve boşalma, bulut tarafından dağıtılarak çatallı bir çizgi yerine parlayan bir küre gibi görünüyor. NASA'nın yazısında Sally Ride'ın Air & Space dergisine yazdığı bir denemeden alıntı yapılıyor: Ride'a göre fırtına yüzlerce mil boyunca uzandığında, "kıtalar ötesi bir tugay bulutlar arasında havai fişek atıyormuş" gibi görünüyor. Yazının başlığı da buradan geliyor.

Yazıda başka iki astronotun gözlemi de var. Donald Pettit geceki Dünya'yı, şehirlerin ışıklı dallar halinde göründüğü, balıkçı teknelerinin ise yıldız takımlarını andıran kümeler oluşturduğu bir manzara olarak anlatıyor. Anil Menon ise yıldırımın uzaydan gördüğü en sevdiği manzara olduğunu söylüyor ve gece karanlığındaki ateş böceklerine benzetiyor. Menon'un belirttiğine göre yıldırımı fotoğraflamak zor, çünkü parlamalar çok kısa sürüyor.

Yıldırım ne kadar yaygın?

NASA'nın aktardığı tahminlere göre Dünya'da her an yaklaşık 2.000 gök gürültülü fırtına var. Küresel ölçekte saniyede yaklaşık 60, günde ise yaklaşık 5 milyon çakma gerçekleşiyor. Bu rakamlar, bir astronotun tek bir geceki kadrajında neden birkaç fırtınanın görülebildiğini açıklıyor.

Gece fotoğrafçılığının zorluğu

Karedeki ışık kaynaklarının renk farkı, fotoğrafın okunmasını kolaylaştırıyor: şehir sarı, balıkçı tekneleri mavi, gaz alevleri turuncu, yıldırım ise beyaz-mavi bir parlama olarak ayrışıyor. Geniş açılı 14 milimetrelik mercek, istasyon hızla ilerlerken geniş bir alanı tek karede toplamaya yarıyor. Yıldırımın bir anlık parlamasını doğru zamanda yakalamak ise şansa ve sabra bağlı; Menon'un yıldırımı yakalamanın zor olduğunu söylemesi bu yüzden.

Fotoğrafın aynı zamanda insan faaliyetinin izini de taşıması dikkat çekici: aynı kadrajda balıkçılık, açık deniz enerji tesisleri ve yoğun bir kent birlikte görülüyor. NASA'nın yazısı bu kareyi bilimsel bir ölçüm olarak değil, astronotların yörüngeden gördüklerinin bir örneği olarak sunuyor; yani buradan yıldırım sıklığı ya da fırtına şiddeti hakkında yeni bir sonuç çıkarılmıyor. Yine de görüntü, fırtına bulutlarının üst yapısını ve aşan tepelerin yıldırımla nasıl aydınlandığını yukarıdan gösteriyor. Sırada, Expedition 75 mürettebatının yörüngeden çekmeye devam edeceği yeni gece görüntüleri var.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  2. Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde
  3. ESA, ClearSpace-1 için OHB ile 102 milyon avroluk sözleşme imzaladı: Proba-1 yakalanacak
  4. EarthCARE gösterdi: Yağmur, okyanus üzerindeki doğal güneşlik bulutları parçalıyor
  5. Landsat, Mississippi ovasında tarla ve ormanların su harcamasını tarla tarla ölçtü
  6. Atacama'da uydu çağının en kapsamlı çiçeklenmesi: El Niño yağmurları çölü renklendirdi

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  2. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  4. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce
  5. NASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildiNASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildi21 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar