21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Görevler ve Keşif

NASA'nın LOXSAT sayfası güncellendi: Yörüngede sıvı oksijen depolama ve aktarma denemesi

Eta Space'in LOXSAT uzay aracı dokuz ay boyunca yörüngede sıvı oksijeni depolayıp aktaracak; NASA, yörünge yakıt depoları için gerekli 11 kriyojenik teknolojiyi sınayacak.

Görevler ve KeşifNASA
NASA'nın LOXSAT sayfası güncellendi: Yörüngede sıvı oksijen depolama ve aktarma denemesi

NASA, Eta Space'in geliştirdiği Sıvı Oksijen Uçuş Gösterimi'ne (LOXSAT) ayrılmış sayfasını 17 Kasım 2026'da güncelledi. Görevin amacı, süper soğuk bir yakıt olan sıvı oksijenin yörüngede depolanabildiğini, basınçlandırılabildiğini ve bir depodan ötekine aktarılabildiğini göstermek. Sayfada kesin bir fırlatma tarihi yer almıyor; önceki NASA bilgilendirmesinde fırlatma, Yeni Zelanda'daki Mahia Yarımadası'ndan Rocket Lab'ın Electron roketiyle en erken 17 Temmuz 2026'da hedefleniyordu. Fırlatmanın gerçekleştiğini teyit edemedik.

Uzay aracı, Rocket Lab'ın Photon uydu platformuna entegre edildi. NASA'nın açıklamasına göre dokuz ay sürecek görevde sıvı oksijenin tanklar arasında aktarılması, etkin soğutma ve pasif yalıtımla saklanması, kontrol sistemleri ve mikro yerçekiminde en az kayıpla basınçlandırma sınanacak. Ajansın ayrı bir sayfasında toplam 11 kriyojenik akışkan yönetimi teknolojisinin denenmesi planlandığı belirtiliyor.

Neden sıvı oksijen ve neden yörüngede?

Kriyojenik yakıt, gaz hâlindeyken çok yer kaplayan maddelerin son derece düşük sıcaklıkta sıvılaştırılmasıyla elde edilir. NASA'ya göre sıvı oksijenin sıvı kalabilmesi için sıcaklığın yaklaşık eksi 300 Fahrenheit derecenin (yaklaşık eksi 184 °C) altında tutulması gerekiyor. Isı sızdıkça sıvı buharlaşıyor; buna "kaynama kaybı" deniyor. Uzun süre yörüngede bekleyen bir aracın deposunda yakıt azalabiliyor.

İkinci sorun mikro yerçekiminde ortaya çıkıyor. Yerde yakıt tankın dibine çöker ve pompa onu oradan alır. Yörüngede ise sıvı tank cidarlarına yapışıyor ve tank içinde yüzüyor; hangi bölümde ne kadar sıvı kaldığını bilmek de, sıvıyı bir tanktan öbürüne taşımak da zorlaşıyor. NASA, bu yüzden uzun süreli depolama ve aktarma yöntemlerinin kanıtlanmasının gelecekteki yörünge yakıt depolarının ve iniş araçlarının güvenilirliği için şart olduğunu vurguluyor. Bu depolar Ay'da kalıcı bir varlık ve insanlı Mars görevleri için gerekli görülüyor.

Sözleşme ve iş bölümü

LOXSAT, NASA'nın sanayiyle ortak teknoloji geliştirdiği "Tipping Point" sözleşmeleri kapsamında 2020'de verildi. Florida'nın Rockledge kentindeki Eta Space donanımı geliştiriyor ve işletiyor. NASA ise tasarım verilerini ve uçuş verilerini alıyor; ajansın Kriyojenik Akışkan Yönetimi Portföy Projesi sözleşme gözetimi, gereksinim incelemeleri, risk yönetimi ve hazırlık değerlendirmelerini yürütüyor. Proje ekibinde Marshall, Glenn ve Kennedy uzay merkezlerinden uzmanlar var; NASA'nın bu portföyünde 20'den fazla ayrı teknoloji geliştirme faaliyeti bulunuyor.

NASA'nın proje yöneticisi vekili Sean Kenny, görevin değerini şöyle özetledi: "Her yörünge gösterimi bize laboratuvarda öğrenemeyeceğimiz bir şey öğretir. LOXSAT, karmaşık bir kriyojenik sistemler bütününün tek bir görev olarak nasıl davrandığını gözlemleme fırsatı veriyor." NASA'nın sayfasındaki fotoğraf, proje ekibinin 12 Şubat 2026'da Rocket Lab'ın Kaliforniya'daki Long Beach uzay aracı üretim tesisini gezerek LOXSAT yükünü ve titreşim testi düzeneğini incelediği anı gösteriyor.

Gösterimden depoya giden yol

LOXSAT'ın verileri, Eta Space'in "Cryo-Dock" adını verdiği tam ölçekli yörünge yakıt deposu için temel oluşturacak. Bu deponun 2030 civarında alçak Dünya yörüngesinde hizmete girmesi planlanıyor; ancak bu hedef şirketin planı, tarih kesin değil. NASA'nın "uzayda benzin istasyonu" diye anlattığı sistemler çalışırsa Ay'a, Mars'a ya da daha uzağa giden araçlar yakıtlarını yörüngede tamamlayabilecek; böylece her görevde yakıtın tamamını Dünya'dan kaldırmak gerekmeyecek.

Bu teknolojinin sınırı belli: Dokuz aylık tek bir gösterim, tam ölçekli bir deponun sorunsuz çalışacağını garanti etmiyor. Asıl soru, kaynama kaybının uzun süre ve büyük hacimlerde yeterince küçük tutulup tutulamayacağı. LOXSAT'ın ilk uçuş verileri, bu sorunun yanıtına ilk somut ölçümleri getirecek. Sırada fırlatma tarihinin netleşmesi ve aracın yörüngeye ulaşması var.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı
  2. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor
  3. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı
  4. ESA'nın yeni derin uzay anteni tek çanakla iki Mars aracına aynı anda komut gönderdi
  5. BepiColombo'nun X-ışını teleskobu MIXS, sekiz yıl sonra Yengeç Bulutsusu'na ilk kez baktı
  6. ESA yedi uydulu Plasma Observatory'yi seçti: Dünya'nın manyetik kalkanı incelenecek

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. Ölmekte olan yıldızda son termal darbenin izi: ALMA dev bir gaz halkası ve kum saati buldu

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  4. Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsündeXavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde20 saat önce
  5. NASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildiNASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildi21 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar