21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Görevler ve Keşif

Curiosity Sharp Dağı'nda tırmanışa döndü: yolunda yine çokgen desenli kayalar var

Basque Lakes ve Nazca sondajlarını tamamlayan Curiosity, Yardang birimine doğru yola çıktı. Bu hafta kayaları yeniden küçük çokgenler ve çıkıntılı sırtlar kapladı.

Görevler ve KeşifNASA
Curiosity Sharp Dağı'nda tırmanışa döndü: yolunda yine çokgen desenli kayalar var

NASA'nın Mars gezgini Curiosity, 13 Kasım 2026 planlama gününde uzun bir sondaj dönemini geride bırakıp Sharp Dağı'nda yukarı tırmanışa döndü. JPL Proje Bilimcisi Yardımcısı Abigail Fraeman'ın 17 Kasım'da yayımlanan görev blogundaki anlatıma göre, bu hafta keşfedilen iki bölgede kayalar, çıkıntılı sırtlarla çevrili çok sayıda küçük ve düzenli boyutlu çokgenle kaplıydı.

Fraeman, gezginin son haftalarının "Basque Lakes" ve "Nazca" örneklerinin sondajı ve analizine ayrıldığını, bu örneklerden çok şey öğrenildiğini yazıyor. Şimdi hedef, dağın üst kısmındaki Yardang birimi. Sitemizde bu sondajları daha önce ele almıştık: Curiosity'nin 49. sondaj deliği ve Nazca'daki kristal avı.

Çokgenler ilk kez değil karşımıza çıkıyor

Bu desen ekip için yeni bir şey değil. Haziran 2026'da yayımlanan Sol 4934-4940 blogunda Uzay Bilimi Enstitüsü'nden William Farrand, gezginin "dev bir Mars peteğinin üst yüzeyi gibi" çokgen yapılarla kaplı bir birime girdiğini anlatmıştı. Kayalar, ortaları daha düz olan, birbirine bağlı sırtlardan oluşuyor ve kurumuş çamurdaki çatlakları andırıyordu. Birimin içinde ilerledikçe sırtlar daha fazla aşınmıştı. Aralarda ise kökeni belirsiz, koyu tonlu, çakıl ile iri çakıl boyutunda kayalar dağılmıştı. Farrand'a göre ekip bu koyu kayaların daha yüksek katmanlardan sürüklenip sürüklenmediğini, uzaktaki çarpmalarla savrulup savrulmadığını ya da göktaşı olup olmadığını henüz bilmiyordu.

Fraeman'ın yeni yazısı, o dokuların ekibi "gerçekten şaşırttığını" ve bilim ekibinin nasıl oluştuklarını tartışmak için zaman ayırdığını söylüyor. Bu hafta karşılaşılan kayaların birkaç ay önce dağda biraz daha aşağıda görülenlere çok benzediği belirtiliyor.

Çokgenler nasıl oluşmuş olabilir?

Fraeman'a göre bu tür çokgen dokular birkaç farklı koşulda ortaya çıkabilir:

  • Minerallerden su kaybedildiğinde yüzeyin büzülmesi,
  • sıcaklık döngüleri,
  • kayanın gömüldükten sonra yeniden açığa çıkarken geçirdiği sıkışma ve genleşme.

Ekip henüz hangisinin geçerli olduğunu söylemiyor. Fraeman, bu hafta toplanan verilerin özelliklerin oluşumuna ve Mars'ın yaşanabilirliğinin evrimine dair daha fazla ipucu vereceğini, ayrıca çokgenlerin çevresindeki çıkıntılı sırları oluşturan çimentoların bileşimini de ortaya koyacağını belirtiyor. Yani ortada kesinleşmiş bir açıklama yok; yazı bir yarış değil, veri toplama aşamasını anlatıyor.

Az kaynak harcayan aletlerle yükseliş

Yukarı çıkarken ekip, sondaj gibi kaynak tüketimi yüksek işlemler yerine daha az enerji ve zaman isteyen aletlere ağırlık verecek: APXS, ChemCam, MAHLI ve Mastcam. Fraeman'ın ifadesiyle bu ölçümler, kayaları oluşturan ve zaman içinde değiştiren ortamlardaki farkları belgeliyor. Gezgin amaçlı biçimde yukarı ilerlerken karşılaştığı kayaların kimyasını ve dokusunu kayda geçirecek.

Curiosity, 2014'ten beri Gale Krateri'ndeki Sharp Dağı'nı tırmanıyor. NASA, dağı yaklaşık 3 mil (yaklaşık 4,8 km) yüksekliğinde olarak tanımlıyor. Farklı katmanlar farklı dokular taşıyor; örneğin 2025'te NASA'nın duyurduğu "boxwork" katmanında, yeraltı suyunun çatlaklara bıraktığı minerallerin sertleştirdiği, kesişen alçak sırtlar görülüyordu. Çokgenli kayalar ise ayrı bir desen ve ayrı bir bilmece.

Sırada ne var?

Fraeman, yörünge görüntülerinde önümüzdeki hafta ya da sonrasında ulaşılacak katmanların, çokgen alanının ilk görüldüğü yerdeki dokulara çok benzediğini söylüyor. Kendi tahmini, önümüzdeki birkaç sürüşte çokgenlerle karşılaşmanın süreceği ve her sürüşte daha geniş ve belirgin görüneceği yönünde. Ama bunun yalnızca bir tahmin olduğunu vurguluyor: 5.000'den fazla sol boyunca Mars'ın sürprizlerle dolu olduğunu öğrendiğini yazıyor.

Açık soru, çokgenlerin ve çevrelerindeki sırların hangi süreçle oluştuğu. Su kaybı, sıcaklık döngüsü ya da gömülme-açığa çıkma hipotezlerinden hangisinin öne çıkacağı, çimentoların bileşimi ve önümüzdeki haftalarda toplanacak yeni gözlemlerle netleşebilir.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı
  2. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor
  3. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı
  4. ESA'nın yeni derin uzay anteni tek çanakla iki Mars aracına aynı anda komut gönderdi
  5. BepiColombo'nun X-ışını teleskobu MIXS, sekiz yıl sonra Yengeç Bulutsusu'na ilk kez baktı
  6. ESA yedi uydulu Plasma Observatory'yi seçti: Dünya'nın manyetik kalkanı incelenecek

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. Ölmekte olan yıldızda son termal darbenin izi: ALMA dev bir gaz halkası ve kum saati buldu

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  4. Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsündeXavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde20 saat önce
  5. NASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildiNASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildi21 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar