21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Astronomi ve Gökyüzü

NASA'nın Chandra'sından bebek yıldızların seslerini içeren yeni albüm

Chandra X-ışını Gözlemevi, M82, Orion, Karina ve Rho Ophiuchi'deki genç yıldızların verilerini dört yeni sonifikasyonla sese dönüştürdü; albüm Hubble ve Webb verilerini de kullanıyor.

Astronomi ve GökyüzüNASA
NASA'nın Chandra'sından bebek yıldızların seslerini içeren yeni albüm

NASA'nın Chandra X-ışını Gözlemevi'nden yeni bir albüm, galaksimizdeki ve ötesindeki bebek yıldızların görüntülerini bir araya getiriyor ve bu verileri sese dönüştürüyor.

Chandra ve diğer NASA teleskoplarının yakaladığı, şu anda oluşmakta olan yıldızlara ait verileri kullanan dört yeni sonifikasyon yayımlandı. Yıldızların şu anda doğduğu ve genç yıldızların bulunduğu yerleri inceleyen gökbilimciler, Güneş'imiz dahil tüm yıldızların yaşam döngüsünü daha iyi anlayabiliyor.

M82

Messier 82 (M82) galaksisine yıldız patlaması (starburst) galaksisi deniyor, çünkü burada yıldızlar Samanyolu galaksimizdekinden onlarca, hatta yüzlerce kat yüksek bir hızla oluşuyor. Bu yıldız doğumu patlaması, geçmişte başka bir galaksiyle yaşanan bir çarpışmadan kaynaklanıyor olabilir. Chandra bugün, hızla patlayan dev genç yıldızların ve diğer yıldız oluşum etkinliklerinin yan ürünü olan dev sıcak gaz sütunlarını görüyor. Yeni sonifikasyonlardan biri, Chandra'nın verilerini NASA'nın Hubble Uzay Teleskobu'ndan gelen optik verilerle, ayrıca NASA'nın James Webb ve emekli Spitzer uzay teleskoplarının kızılötesi görüntüleriyle birleştiriyor. Üç ışık türünün sonifikasyonu, kaynakların daha parlak olduğu yerde daha yüksek sesli duyulan, radar benzeri bir taramayla başlıyor. X-ışını verisi, duyulan en yüksek frekans aralığına eşleniyor. Kızılötesi veri alçak bir uğultu ve tıngırdatılan seslerle duyuluyor; optik veri ise bir dizi müzikal perdeye ve dokuya dönüşüyor.

Orion Bulutsusu

Dünya'ya en yakın ve en hareketli yıldız oluşum bölgelerinden biri Orion Bulutsusu (Orion takımyıldızında kuşağın hemen altında, küçük bir teleskop ve karanlık gökyüzüyle görülebilir). Chandra bu bölgede, bebeklik dönemlerinde çok enerjik ve etkin olan bin küsur yıldız görüyor. Chandra verisinin sonifikasyonunda bu yıldızlar parıldayan sesler olarak duyulurken, yaygın X-ışını yayılımı saf yüksek tonlara eşleniyor. NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu'ndan gelen bir kızılötesi görüntü, bu yeni yıldızları oluşturmakta kullanılan toz ve gaz hammaddesini ortaya koyuyor; bu verinin sesi ise daha alçak müzikal tonlar, bozulmuş yaylı çalgılar ve dijital bir arp olarak duyuluyor.

Karina Bulutsusu

Başka bir yıldız oluşum bölgesi olan Karina Bulutsusu'nun bir kısmına, NASA'nın Webb'inin kızılötesinde gördüğü göz alıcı yapı nedeniyle "Kozmik Kayalıklar" (Cosmic Cliffs) lakabı takılmış. Chandra da bu bölgeye bakıyor; toz ve gazın içinden görerek tek tek bebek yıldızları algılıyor ve bunlar sonifikasyonda kısa yaylı sesler haline getiriliyor. Bölge boyunca yayılan X-ışını parıltısına ise daha uzun yaylı notalar atanmış. Webb verisindeki bulutsu sürekli bir sese eşleniyor; yıldızlar ve sırtlar gibi öğeleri belirtmek için araya başka çalgılar giriyor.

Rho Ophiuchi

Rho Ophiuchi, farklı boyut ve yaşlarda gaz ve yıldızlarla dolu çarpıcı bir yıldız oluşum bulutu. Chandra, şiddetle parlayıp X-ışını üreten bebek yıldızları ortaya çıkarıyor. Webb'in kızılötesi verileri ise bulutun gaz ve toz bölgelerini gösteriyor. Bu veri duyulabilir hale getirildiğinde Chandra'nın X-ışınları, genişlemiş parlak kaynakların görünümünü işaretleyen diğer sürekli seslerle birlikte tiz, camsı tonlara dönüşüyor. Webb'in kızılötesi verisindeki bulutlar farklı perdelerde sesler olarak eşleniyor, yıldızlar ise metalik tıngırtılar olarak çalınıyor. Çok az ışık yayan karanlık toz bulutları nedeniyle parçanın ortasında bir boşluk var.

NASA'nın Huntsville, Alabama'daki Marshall Uzay Uçuş Merkezi, Chandra programını yönetiyor. Smithsonian Astrofizik Gözlemevi'nin Chandra X-ışını Merkezi ise bilim operasyonlarını Cambridge, Massachusetts'ten, uçuş operasyonlarını Burlington, Massachusetts'ten denetliyor.

Sonifikasyon programına Chandra X-ışını Merkezi (CXC) öncülük ediyor. İş birliğini, görselleştirme bilimcisi Kimberly Arcand (CXC) yönlendirdi; astrofizikçi Matt Russo ve müzisyen Andrew Santaguida (SYSTEM Sounds) ile danışman Christine Malec de ekipte yer aldı. Daha fazla sonifikasyon chandra.si.edu/sound adresinde bulunabilir.

NASA'nın Chandra'sı hakkında daha fazlasını öğrenmek için: nasa.gov/chandra

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Euclid'in tayfları gökadalarda yıldız oluşumunun haritasını çıkardı
  3. Leonidler 17-18 Kasım gecesi zirvede: saatte 15 meteor, fırtına beklenmiyor
  4. SN 2026ahvu: NGC 1433'teki yakın Ia türü süpernova 18-23 Kasım'da tepe parlaklığına varacak
  5. Euclid ilk büyük veri paketini yayımladı: 900 milyon gökada, 15 bin mercek adayı
  6. Hubble, Roman'ın izleyeceği hedeflerden oluşan kozmik bir örnek koleksiyonu sundu

Çok okunanlar

  1. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  2. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  3. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  4. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  5. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı
  6. Ölmekte olan yıldızda son termal darbenin izi: ALMA dev bir gaz halkası ve kum saati buldu

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar