21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Uydular ve Haberleşme

Landsat 9, Vancouver Adası'nda ringa balıklarının üremesini suyun rengi değişirken yakaladı

Landsat 9, Barkley Körfezi'nde ringa balığı üremesinin suyu yeşilimsi turkuaza çevirdiği anı görüntüledi. Uydu verisi, balıkçılık ve ekosistem izlemesi için neden işe yarıyor?

Uydular ve HaberleşmeNASA Dünya Gözlemevi
Landsat 9, Vancouver Adası'nda ringa balıklarının üremesini suyun rengi değişirken yakaladı

NASA Dünya Gözlemevi'nin yayımladığı bir görüntüde, Kanada'nın Britanya Kolumbiyası eyaletindeki Vancouver Adası kıyısında su, bulanık yeşilden turkuaza kadar değişen bir renge bürünmüş görünüyor. Landsat 9 uydusunun Operational Land Imager (OLI) adlı kamerası görüntüyü 19 Şubat 2026'da, adanın güneybatısındaki Barkley Körfezi'nde, Forbes Adası yakınında aldı. Rengin sebebi kirlilik ya da alg çoğalması değil: Pasifik ringa balıklarının (Clupea pallasii) üremesi.

NASA'nın açıklamasına göre ringa balıkları her yıl şubat ortasından mayıs başına kadar adanın çevresindeki sığ kıyı sularında binlercesi bir araya gelir. Dişiler yumurtalarını denizyosunu, deniz çayırı ve kayalar gibi yüzeylere yapıştırır. Erkekler ise içinde sperm bulunan, süt benzeri bir sıvıyı, yani "milt"i suya bırakır. Bu sıvı suyu bulanıklaştırıp yeşilimsi ya da turkuaz bir tona çevirir. Leke o kadar genişleyebilir ki uzaydan da seçilir.

Barkley Körfezi neden tercih ediliyor?

NASA'nın aktardığına göre Kanada Balıkçılık ve Okyanuslar Dairesi (Fisheries and Oceans Canada) kayıtlarında Forbes Adası yakınındaki üremeler 1970'lerden beri çoğu yıl belgelenmiş. Island Marine Aquatic Working Group'tan biyolog Jessica Moffatt, ringaların daha korunaklı, kayalık zeminli ve tuzluluğu düşük alanları seçtiğini, Barkley Körfezi'nin de bu bakımdan "tam yerinde" olduğunu söylüyor.

Yerel gözlemciler balıkların 13 Şubat'ta bölgede toplandığını bildirmiş; üremeye ilişkin gözlemler ise 19-21 Şubat arasında gruba iletilmiş. NASA'ya göre renk değişimi birkaç saatten birkaç güne kadar sürebiliyor. Üreme sırasında bölgeye balina, deniz aslanı, kartal, kurt ve ayı gibi hayvanlar da çekiliyor.

Uydu verisi balıkçılık için neden değerli?

Ringa balığı, Britanya Kolumbiyası kıyı ekosisteminin temel yem balıklarından biri. NASA'nın aktardığına göre somon, fok ve kambur balina gibi pek çok deniz canlısı onlarla besleniyor; balık ve yumurtası ayrıca bölgenin yerli halkları için de değerli. Ancak üreme olaylarını kayda geçirmek kolay değil: uçakla yapılan taramalar belirli günlere bağlı, uzak kıyılardan gelen bildirimler ise sınırlı.

Victoria Üniversitesi'nde bu açığı kapatmak için çalışan Loïc Dallaire, 2025'te sunduğu tezde Landsat 5-9 ve Sentinel-2 görüntülerini 1985-2024 arasındaki şubat-nisan dönemleri için inceledi. Tezin özetine göre iki yöntem denendi: "Spektral Ringa Üremesi İndeksi" adlı eşik tabanlı bir yaklaşım yüzde 78,3, rastgele orman (random forest) sınıflandırıcısı ise yüzde 68,7 doğrulukla üreme olaylarını saptadı. Eşik yöntemi farklı uydu sensörlerinde daha tutarlı çıktı. Çalışma, özellikle adanın kuzeyinde daha önce belgelenmemiş üreme olaylarını da ortaya çıkardı. NASA'nın daha önceki bir yazısına göre proje, üniversitenin coğrafya bölümündeki Spektral Uzaktan Algılama Laboratuvarı ile Pacific Salmon Foundation'ın ortaklığıyla yürütülüyor.

Sınırlar

Yöntem kusursuz değil: tezdeki en iyi yöntem bile üreme olaylarının yüzde 78,3'ünü doğru saptıyor. Dallaire, NASA'nın önceki bir yazısında Nootka Adası'ndaki bir koyda son 70 yılda birkaç düzine üreme kaydedildiğini, bazılarının kaçırılmış olabileceğini de belirtiyor. Uydu görüntüleri geleneksel kayıtların yerini almıyor; onları büyük alanlarda ve uzun zaman dilimlerinde tamamlıyor.

Landsat uyduları 1985'e uzanan bir arşiv sunduğu için geçmiş üremeler de görüntülerden aranabiliyor. Araştırmacıların hedefi, üreme alanlarının nerede olduğunu ve zamanla nasıl kaydığını daha net görmek. Bu da ringa stoklarının yönetimi ve habitat korumasına dair kararlara dayanak olabilir.

Görüntü, 2026 üreme sezonunun ilk günlerine ait. Sezon mayıs başına kadar sürdüğünden, aynı bölgenin sonraki geçişlerde nasıl göründüğü ve kuzeydeki yeni saptanan alanların izlenmeye devam edip etmeyeceği, bu çalışmaların bir sonraki adımını belirleyecek.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  2. Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde
  3. ESA, ClearSpace-1 için OHB ile 102 milyon avroluk sözleşme imzaladı: Proba-1 yakalanacak
  4. EarthCARE gösterdi: Yağmur, okyanus üzerindeki doğal güneşlik bulutları parçalıyor
  5. Landsat, Mississippi ovasında tarla ve ormanların su harcamasını tarla tarla ölçtü
  6. Atacama'da uydu çağının en kapsamlı çiçeklenmesi: El Niño yağmurları çölü renklendirdi

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  2. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  4. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce
  5. NASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildiNASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildi21 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar