21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Uydular ve Haberleşme

Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde

Aqua'nın MODIS cihazı, Cook Adaları'nın kuzeyinde hızla güçlenen Xavier'i yakaladı: saatte 220 km'ye çıkan rüzgâr, doğu Pasifik'te bir Kasım rekoruna işaret ediyor.

Uydular ve HaberleşmeNASA Dünya Gözlemevi
Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde

NASA'nın Aqua uydusundaki MODIS cihazı, Güney Batı Pasifik'te Cook Adaları'nın kuzeyinde hızla güçlenen Xavier Tropikal Siklonu'nu 17 Kasım 2026'da Evrensel Saat ile 02.53'te görüntüledi. NASA Dünya Gözlemevi'nin 20 Kasım'da yayımladığı yazıya göre fırtına, o görüntü çekildiği sırada saatte yaklaşık 195 kilometre hızında rüzgârlara sahipti; aynı günün ilerleyen saatlerinde rüzgâr hızı saatte 220 kilometreye ulaştı.

Bu hız, bölgesel siklon ölçeğinde 5. kategoriye, Atlantik ve doğu Pasifik'te kullanılan Saffir-Simpson ölçeğinde ise 4. kategoriye denk geliyor. Aynı rüzgâr hızı iki ölçekte farklı kategoriye düşüyor; çünkü iki sistem sınıf sınırlarını farklı çiziyor. Haberlerde "5. kategori" ifadesinin geçmesi bu yüzden şaşırtmasın.

Bir tropikal rahatsızlıktan rekora

NASA'nın anlatımına göre her şey 15 Kasım'da, Fiji Meteoroloji Servisi'nin Samoa ve Cook Adaları'nın kuzeydoğusunda yavaş hareket eden bir tropikal rahatsızlık için güncelleme yayımlamaya başlamasıyla başladı. Sistem birkaç gün içinde hızla güçlendi ve Xavier adını aldı. Xavier, havzanın sezondaki yalnızca ikinci adlandırılmış fırtınası oldu; ilki Ekim'de ortaya çıkan Wati'ydi.

Xavier'in gücünü belirleyen etkenlerden biri, çevresindeki koşullardı. Fırtına, rüzgâr kesmesinin (yükseklikle rüzgâr hızı ya da yönünün değişmesi) çok düşük olduğu bir ortamda ve deniz yüzeyi sıcaklığının 29 °C (84 °F) olduğu sularda gelişti. Rüzgâr kesmesi güçlüyse fırtınanın dikey yapısı bozulur; düşükse sistem düzenli biçimde büyüyebilir. 29 °C ise tropikal siklonların güçlenmesi için gereken eşiğin epey üzerinde bir değer.

El Niño'nun parmak izi

NASA uydu verileri, Xavier'in Güney Amerika'nın batı kıyısından Pasifik'in ortasına uzanan geniş bir sıcak su kütlesinin güneybatı kenarında geliştiğini gösteriyor. Bu desen, haziran ayından beri süren aktif bir El Niño'nun özelliği. Yazıda belirtildiğine göre araştırmalar, El Niño yıllarında fırtına etkinliğinin kuzeydoğuya kaydığını ve El Niño koşullarının siklonların alışılmadık hızda güçlenmesine yol açabildiğini gösteriyor.

Fırtınanın doğuda, kuzey Cook Adaları yakınında oluşması da olağan değil. NASA'nın aktardığına göre Colorado Eyalet Üniversitesi'nden kasırga uzmanı Phil Klotzbach, Xavier'in "kayıtlara geçen, Uluslararası Tarih Değiştirme Çizgisi'nin doğusundaki en güçlü Kasım Güney Yarımküre tropikal siklonu" olduğunu söyledi. Kayıtların kapsadığı dönemin uydu çağıyla sınırlı olduğunu da akılda tutmak gerekir; "rekor" ifadesi, güvenilir gözlemlerin bulunduğu süre için geçerli.

Cook Adaları'nda etkiler

Haberlere göre Xavier, kuzey Cook Adaları'ndan geçerken evlerde hasara ve elektrik kesintilerine yol açtı. Ardından fırtına kuru hava ve daha elverişsiz rüzgâr kesmesi koşullarıyla karşılaştı, batıya ilerledikçe zayıfladı. Bu zayıflama Samoa ve Amerikan Samoası için tehdidi azalttı. Hasarın tam boyutuna ilişkin kesin bir döküm NASA yazısında yer almıyor; bunun için yerel makamların açıklamaları beklenmeli.

Uydu neden önemli?

MODIS (Orta Çözünürlüklü Görüntüleme Spektroradyometresi), Aqua uydusunun taşıdığı ve Dünya'nın yüzeyini, bulutlarını ve okyanus renklerini geniş bir bantta izleyen bir cihaz. Fırtınanın kompakt yapısı ve spiral bulut bantları bu tür görüntülerde net seçilebiliyor. Bu görüntüler, tahmin merkezlerinin kullandığı çok sayıdaki uydu verisinden yalnızca biri; rüzgâr hızı tahminleri ise ayrıca meteoroloji servislerinin değerlendirmesine dayanıyor. NASA yazısında görüntü için verilen rüzgâr değerlerinin de "tahmin" olduğu belirtiliyor.

Sırada ne var?

Xavier'in bu sezonun ilk büyük fırtınası olması bekleniyor. Fiji Meteoroloji Servisi, sezon boyunca 11 ile 15 arasında adlandırılmış tropikal siklon oluşabileceğini öngörüyor; en büyük risk Tarih Değiştirme Çizgisi'nin doğusunda toplanıyor. Güneybatı Pasifik havzasında fırtına etkinliği genellikle şubat ayında doruğa çıkıyor. Yani Xavier, birkaç ay sürecek bir sezonun başlangıcı olabilir. Soru, aktif El Niño'nun bu sezonun geri kalanında fırtınaları doğuya doğru ne kadar yönlendireceği.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  2. ESA, ClearSpace-1 için OHB ile 102 milyon avroluk sözleşme imzaladı: Proba-1 yakalanacak
  3. EarthCARE gösterdi: Yağmur, okyanus üzerindeki doğal güneşlik bulutları parçalıyor
  4. Landsat, Mississippi ovasında tarla ve ormanların su harcamasını tarla tarla ölçtü
  5. Atacama'da uydu çağının en kapsamlı çiçeklenmesi: El Niño yağmurları çölü renklendirdi
  6. Sierra Nevada'da kış erken geldi: Terra'nın MODIS'i iki günde değişen karı yakaladı

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  2. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  4. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce
  5. NASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildiNASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildi20 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar