21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Uydular ve Haberleşme

Atacama'da uydu çağının en kapsamlı çiçeklenmesi: El Niño yağmurları çölü renklendirdi

NASA Dünya Gözlemevi, Landsat 8 ve 9 görüntüleriyle Atacama'daki rekor çiçeklenmeyi gösterdi: Eylül'ün beyaz yamaçları Ekim'de kırmızımsı-mor oldu.

Uydular ve HaberleşmeNASA
Atacama'da uydu çağının en kapsamlı çiçeklenmesi: El Niño yağmurları çölü renklendirdi

NASA Dünya Gözlemevi'nin 19 Kasım'da yayımladığı görüntü yazısına göre Şili'nin kuzeyindeki Atacama Çölü'nde 2026 baharında olağanüstü bir çiçeklenme yaşandı. İspanyolca "desierto florido", yani "çiçek açan çöl" denen bu olay, kurak bölgeye nadiren yağan yağmurun uykudaki tohumları uyandırmasıyla ortaya çıkıyor. Gözlemevi, bu yılki çiçeklenmeyi uydu çağının en kapsamlı "çiçek açan çölü" olarak tanımlıyor.

El Niño yağmurları

NASA'nın anlatımına göre El Niño koşullarının getirdiği nemli bir kış tohumların uyanmasında belirleyici oldu. Temmuz ortasında bir dizi fırtına cephesi bölgeye ulaştı ve NASA bunu on yıllardır görülen en şiddetli Temmuz yağışlarından biri olarak niteliyor. Ağustosta art arda gelen kış fırtınaları Atacama'ya nadir görülen kar da bıraktı. Sonuç, Copiapó çevresindeki yamaçların birkaç ay içinde kahverengi bir çöl görünümünden çiçek örtüsüne dönmesi oldu.

Uydu iki ay arayla ne gösterdi?

Görüntülerin ilk çifti, Copiapó'nun yaklaşık 30 kilometre güneybatısında, Desierto Florido Ulusal Parkı yakınlarında bir alanı gösteriyor. Landsat 8'in OLI (Operational Land Imager) kamerasıyla 14 Eylül'de alınan sahnede arazi çoğunlukla kahverengi; yamaçlarda yalnızca soluk yeşil lekeler var. Landsat 9'un OLI kamerasıyla 24 Ekim'de çekilen sahnede ise yeşil lekeler büyümüş ve birçok yamaçta kırmızımsı-mor şeritler belirmiş.

İkinci çift, Copiapó'nun yaklaşık 50 kilometre güneybatısında, öncelikli koruma alanı olarak belirlenmiş bir bölgeye ait. Eylül görüntüsünde yamaçları yeşil bir örtü ve geniş beyaz lekeler kaplıyor; Ekim görüntüsünde beyaz çiçeklerin yerini kırmızımsı-mor lekeler almış. Yani aynı yamaç iki ay içinde farklı bir türün rengine bürünüyor.

Renkleri kimler veriyor?

NASA'ya göre iki tür öne çıkıyor. Kırmızımsı-mor lekeleri, Şili'de "pata de guanaco" denen Cistanthe cinsinden bitkiler (Cistanthe longiscapa) oluşturuyor; yazıda bu lekeler Ekim görüntülerinde öne çıkıyor. Eylül görüntülerindeki beyaz örtü ise "suspiros" adıyla bilinen Nolana baccata. Uydu görüntüleri yer fotoğraflarıyla eşleştirilmiş: Matías Pérez-Evens ve Roberto O. Chávez'in 24 Eylül'de çektiği fotoğrafta yamacı beyaz Nolana kaplıyor, 24 Ekim tarihli fotoğrafta ise kırmızımsı-mor Cistanthe lekeleri görülüyor.

Yer fotoğrafları, uydu görüntüsündeki rengin hangi bitkiye ait olduğunu anlamayı sağlıyor; böylece "Ekim'de kırmızımsı-mor leke" gibi bir uydu gözlemi belirli bir türle eşleştirilebiliyor. Hatırlatmak gerekirse El Niño, Pasifik'in ekvator çevresindeki yüzey sularının olağan dışı ısınmasıyla anılan bir iklim olayı ve etkileri dünyanın birçok yerinde yağış düzenini değiştirebiliyor.

Bilim insanlarının değerlendirmesi

Yazı, Valparaíso Papalık Katolik Üniversitesi'nden Roberto Chávez ve Andres Moreira-Muñoz'un katkılarına dayanıyor. NASA'nın aktardığına göre bu çiçeklenme, kapsamı, yoğunluğu ve süresi bakımından bugüne kadarki en önemlisi gibi görünüyor. Burada bir çekince önemli: bu değerlendirme uzaktan algılama döneminin kayıtlarına dayanıyor; uydu öncesi çiçek yıllarıyla bir karşılaştırma yapılamıyor. Çalışmada uydu verisi, insansız hava aracı görüntüleri ve yer fotoğrafları birlikte kullanılmış.

Neden uydu bakışı önemli?

Landsat'ın OLI kamerası görünür ve yakın kızılötesi ışığı ölçüyor; bitki örtüsü bu dalga boylarında toprak ve kayadan belirgin biçimde ayrışıyor. Tek bir fotoğraf bir yamacı gösterir; uydu ise çiçeklenmenin yayılışını ve aylar içindeki seyrini tek sahnede izlemeye izin veriyor. Aynı El Niño olayının küresel karbon dengesine etkisini ESA'nın öngörüleri üzerinden ayrıca yazmıştık.

Sırada ne var?

NASA'nın yazısı Ekim sonuna kadarki gözlemleri kapsıyor; çiçeklenmenin ne zamana kadar süreceği ve gelecek yıllarda tohumların nasıl davranacağı bu yazıdan çıkarılamıyor. Açık soru, bu rekor bahardan sonra çölün bitki örtüsünün ve tohum bankasının nasıl bir iz taşıyacağı; bunu yeni gözlemler gösterecek.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  2. Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde
  3. ESA, ClearSpace-1 için OHB ile 102 milyon avroluk sözleşme imzaladı: Proba-1 yakalanacak
  4. EarthCARE gösterdi: Yağmur, okyanus üzerindeki doğal güneşlik bulutları parçalıyor
  5. Landsat, Mississippi ovasında tarla ve ormanların su harcamasını tarla tarla ölçtü
  6. Sierra Nevada'da kış erken geldi: Terra'nın MODIS'i iki günde değişen karı yakaladı

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  2. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  4. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce
  5. NASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildiNASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildi20 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar