Atacama'da uydu çağının en kapsamlı çiçeklenmesi: El Niño yağmurları çölü renklendirdi
NASA Dünya Gözlemevi, Landsat 8 ve 9 görüntüleriyle Atacama'daki rekor çiçeklenmeyi gösterdi: Eylül'ün beyaz yamaçları Ekim'de kırmızımsı-mor oldu.

NASA Dünya Gözlemevi'nin 19 Kasım'da yayımladığı görüntü yazısına göre Şili'nin kuzeyindeki Atacama Çölü'nde 2026 baharında olağanüstü bir çiçeklenme yaşandı. İspanyolca "desierto florido", yani "çiçek açan çöl" denen bu olay, kurak bölgeye nadiren yağan yağmurun uykudaki tohumları uyandırmasıyla ortaya çıkıyor. Gözlemevi, bu yılki çiçeklenmeyi uydu çağının en kapsamlı "çiçek açan çölü" olarak tanımlıyor.
El Niño yağmurları
NASA'nın anlatımına göre El Niño koşullarının getirdiği nemli bir kış tohumların uyanmasında belirleyici oldu. Temmuz ortasında bir dizi fırtına cephesi bölgeye ulaştı ve NASA bunu on yıllardır görülen en şiddetli Temmuz yağışlarından biri olarak niteliyor. Ağustosta art arda gelen kış fırtınaları Atacama'ya nadir görülen kar da bıraktı. Sonuç, Copiapó çevresindeki yamaçların birkaç ay içinde kahverengi bir çöl görünümünden çiçek örtüsüne dönmesi oldu.
Uydu iki ay arayla ne gösterdi?
Görüntülerin ilk çifti, Copiapó'nun yaklaşık 30 kilometre güneybatısında, Desierto Florido Ulusal Parkı yakınlarında bir alanı gösteriyor. Landsat 8'in OLI (Operational Land Imager) kamerasıyla 14 Eylül'de alınan sahnede arazi çoğunlukla kahverengi; yamaçlarda yalnızca soluk yeşil lekeler var. Landsat 9'un OLI kamerasıyla 24 Ekim'de çekilen sahnede ise yeşil lekeler büyümüş ve birçok yamaçta kırmızımsı-mor şeritler belirmiş.
İkinci çift, Copiapó'nun yaklaşık 50 kilometre güneybatısında, öncelikli koruma alanı olarak belirlenmiş bir bölgeye ait. Eylül görüntüsünde yamaçları yeşil bir örtü ve geniş beyaz lekeler kaplıyor; Ekim görüntüsünde beyaz çiçeklerin yerini kırmızımsı-mor lekeler almış. Yani aynı yamaç iki ay içinde farklı bir türün rengine bürünüyor.
Renkleri kimler veriyor?
NASA'ya göre iki tür öne çıkıyor. Kırmızımsı-mor lekeleri, Şili'de "pata de guanaco" denen Cistanthe cinsinden bitkiler (Cistanthe longiscapa) oluşturuyor; yazıda bu lekeler Ekim görüntülerinde öne çıkıyor. Eylül görüntülerindeki beyaz örtü ise "suspiros" adıyla bilinen Nolana baccata. Uydu görüntüleri yer fotoğraflarıyla eşleştirilmiş: Matías Pérez-Evens ve Roberto O. Chávez'in 24 Eylül'de çektiği fotoğrafta yamacı beyaz Nolana kaplıyor, 24 Ekim tarihli fotoğrafta ise kırmızımsı-mor Cistanthe lekeleri görülüyor.
Yer fotoğrafları, uydu görüntüsündeki rengin hangi bitkiye ait olduğunu anlamayı sağlıyor; böylece "Ekim'de kırmızımsı-mor leke" gibi bir uydu gözlemi belirli bir türle eşleştirilebiliyor. Hatırlatmak gerekirse El Niño, Pasifik'in ekvator çevresindeki yüzey sularının olağan dışı ısınmasıyla anılan bir iklim olayı ve etkileri dünyanın birçok yerinde yağış düzenini değiştirebiliyor.
Bilim insanlarının değerlendirmesi
Yazı, Valparaíso Papalık Katolik Üniversitesi'nden Roberto Chávez ve Andres Moreira-Muñoz'un katkılarına dayanıyor. NASA'nın aktardığına göre bu çiçeklenme, kapsamı, yoğunluğu ve süresi bakımından bugüne kadarki en önemlisi gibi görünüyor. Burada bir çekince önemli: bu değerlendirme uzaktan algılama döneminin kayıtlarına dayanıyor; uydu öncesi çiçek yıllarıyla bir karşılaştırma yapılamıyor. Çalışmada uydu verisi, insansız hava aracı görüntüleri ve yer fotoğrafları birlikte kullanılmış.
Neden uydu bakışı önemli?
Landsat'ın OLI kamerası görünür ve yakın kızılötesi ışığı ölçüyor; bitki örtüsü bu dalga boylarında toprak ve kayadan belirgin biçimde ayrışıyor. Tek bir fotoğraf bir yamacı gösterir; uydu ise çiçeklenmenin yayılışını ve aylar içindeki seyrini tek sahnede izlemeye izin veriyor. Aynı El Niño olayının küresel karbon dengesine etkisini ESA'nın öngörüleri üzerinden ayrıca yazmıştık.
Sırada ne var?
NASA'nın yazısı Ekim sonuna kadarki gözlemleri kapsıyor; çiçeklenmenin ne zamana kadar süreceği ve gelecek yıllarda tohumların nasıl davranacağı bu yazıdan çıkarılamıyor. Açık soru, bu rekor bahardan sonra çölün bitki örtüsünün ve tohum bankasının nasıl bir iz taşıyacağı; bunu yeni gözlemler gösterecek.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















