23 Kasım 2026, PazartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Bugün uzayda, Sıradaki fırlatma: Ariane 64 Block 2 fırlatması: Amazon Leo (LE-04)23 Kasım 2026, 14:09

Uzay istasyonu

Yörüngede kalan ve insanları uzun süre barındıran yapay uydu. İlki 1971'deki Salyut 1'dir; bugün Uluslararası Uzay İstasyonu ve Çin'in Tiangong istasyonu çalışır.

İngilizce karşılığı
Space station
İlgili alan
Uzay görevleri

Uzay istasyonu, yörüngede kalan ve insanları uzun süre barındıran bir uzay aracıdır; başka bir deyişle yaşam alanlarıyla donatılmış yapay bir uydudur. İstasyonlar çoğunlukla araştırma amacıyla kullanılmış, ama askerî ve ticari görevlere, örneğin uzay turistlerini ağırlamaya da hizmet etmiştir.

Nasıl işler?

Bir uzay istasyonu, kendi başına bir yere gitmez; yörüngesinde kalır ve insanlar, yük ve yakıt başka araçlarla gelip gider. Bu yüzden istasyonların en önemli parçalarından biri kenetlenme kapılarıdır. Bu kapılar hem yeni modüllerin eklenmesine hem de mürettebat ve ikmal araçlarının bağlanmasına izin verir. Modern istasyonlar modülerdir: ayrı ayrı fırlatılan parçalar yörüngede birleştirilerek büyütülür.

Alçak yörüngede atmosferin ince izleri bile istasyonu yavaşlatır ve yüksekliğini düşürür. Bu nedenle istasyonlar küçük iticilerle düzenli olarak yörünge düzeltmesi yapar. İçeride ise mürettebat sürekli serbest düşüşte olduğu için ağırlıksızlık yaşar; istasyonların asıl bilimsel değeri de bu mikroçekim ortamında deney yapabilmektir.

Örnekler

Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) yapılmış en büyük insanlı uzay aracıdır. NASA, Roskosmos, ESA, JAXA ve Kanada Uzay Ajansı tarafından işletilir. Yaklaşık 400 kilometre yükseklikte, saniyede 7,67 kilometre hızla yaklaşık 93 dakikada bir tur atar; günde 15,5 kez Dünya'yı dolanır. Güneş panelleriyle birlikte 109 metre uzunluğundaki istasyon bir futbol sahası büyüklüğündedir ve basınçlı iç hacmi bir Boeing 747 yolcu uçağınınkiyle karşılaştırılabilir. İlk modülü Zarya Kasım 1998'de fırlatıldı; 2 Kasım 2000'den beri sürekli insanlıdır. İstasyonun 2030 sonuna kadar çalışması, ardından yörüngeden çıkarılması planlanır.

Çin'in Tiangong istasyonunun ilk modülü 29 Nisan 2021'de fırlatıldı. İstasyon 340-450 kilometre yükseklikte döner ve Haziran 2022'deki Shenzhou 14 görevinden beri sürekli insanlıdır. 30 Mayıs 2023'te iki istasyonda aynı anda toplam 17 kişi bulunarak rekor kırıldı.

İstasyonlar kalabalık da olabilir: tek bir istasyonda aynı anda bulunan en fazla kişi sayısı 13'tür ve ilk kez 2009'da bir Uzay Mekiği görevinin ISS'e kenetlenmesiyle ulaşılmıştır. Çin, bugünkü istasyonundan önce iki küçük laboratuvar denedi: 2011'de fırlatılan Tiangong-1, 2 Nisan 2018'de Güney Pasifik üzerinde atmosfere girdi; Tiangong-2 de 2019'da kontrollü olarak yörüngeden çıkarıldı. ISS'te 2016'dan beri şişirilebilir bir deney modülü de bulunur; bu tür modüller gelecekteki istasyonlar için hafif ve geniş yaşam alanı vaat eder.

Tarihçe

Uzay istasyonu fikri 1869'da Edward Everett Hale'in "Tuğla Ay" öyküsüne kadar uzanır; bilimsel temelini 20. yüzyılın başında Konstantin Tsiolkovsky ve Hermann Oberth attı. 1929'da Herman Potočnik yapay kütleçekim için dönen tekerlek biçimli bir istasyon tasarladı.

İlk gerçek uzay istasyonu Sovyetler Birliği'nin 19 Nisan 1971'de fırlattığı Salyut 1'dir. ABD'nin Skylab'i 1973'te tek parça olarak fırlatıldı. Sovyet Mir istasyonu ise yörüngede modül modül kurulan ilk istasyondu ve 1987'den itibaren sürekli insanlı kaldı; Mir'den ISS'e geçişle insanlığın uzaydaki kesintisiz varlığı bugüne kadar sürdü. Valeri Polyakov 1994-1995'te Mir'de yaklaşık 438 gün kalarak tek seferde en uzun uzay uçuşu rekorunu kırdı.

Uzay istasyonları, insanın uzayda uzun süre yaşayıp çalışabileceğini kanıtlayan tek yerdir. Ay ve Mars görevlerine hazırlık için gereken sağlık ve yaşam desteği bilgisi büyük ölçüde buralarda toplanmıştır. ISS'in emekliliğine yaklaşırken, Axiom Space gibi şirketlerin ticari istasyonları ve Rusya'nın kendi istasyon planları bu rolü devralmaya hazırlanıyor.

İlgili terimler

  • Uluslararası Uzay İstasyonu
  • Alçak Dünya yörüngesi
  • Mikroçekim
  • Astronot ve kozmonot
  • Kenetlenme

Ayrıntılı anlatım: Uluslararası Uzay İstasyonu'nun içi nasıl? →

İlgili terimlerTümü →

G kuvvetiG-forceG kuvveti, bir cismin ivmesini standart yerçekimine (9,80665 m/s²) oranlayarak anlatan ölçüdür; astronotların ve pilotların fırlatma ile dönüşte hissettiği yükü tanımlar.Uzay kapsülüSpace capsuleUzay kapsülü, astronotları ya da yükü uzaya taşıyıp ısı kalkanı ve paraşütlerle Dünya'ya geri getiren, kanatsız ve küt gövdeli uzay aracıdır.MikrometeoroitMicrometeoroidMikrometeoroit, uzayda yörüngedeki araçlara ortalama saniyede yaklaşık 10 kilometre göreli hızla çarpan, genellikle bir gramdan hafif toz büyüklüğünde bir parçacıktır.Soluk Mavi NoktaPale Blue DotVoyager 1'in 14 Şubat 1990'da yaklaşık 6 milyar kilometreden çektiği fotoğraf, Dünya'yı bir pikselden küçük, soluk mavi bir ışık lekesi olarak gösterir.İniş aracı (lander)Landerİniş aracı, bir gezegene, uyduya ya da kuyruklu yıldıza yumuşak biçimde konup yüzeyde çalışmayı sürdüren uzay aracıdır; Viking'den Vikram'a pek çok görev bu yolla yüzeye ulaştı.Atmosferik frenlemeAerobrakingUzay araçları yakıt harcamadan yörüngelerini küçültmek için gezegen atmosferinin üst katmanlarından yüzlerce kez geçer; Magellan'dan MRO ve TGO'ya kadar pek çok görev bu yöntemi kullandı.Uzay ajansıSpace agencyBir devletin ya da devletler topluluğunun uzay araştırmaları, uydu işletimi ve uzay keşfi gibi faaliyetlerini yürütmek için kurduğu kurum. NASA, ESA, Roskosmos ve TUA örnektir.Uzay turizmiSpace tourismİnsanların eğlence, deneyim ya da merak için para ödeyerek uzaya yolculuk etmesi. 2001'de Dennis Tito'nun Uluslararası Uzay İstasyonu yolculuğuyla başladı; alt yörünge ve yörünge türleri vardır.

Bu konudaki haberler

  1. NASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'neNASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'ne22 Kasım 2026, 23:01
  2. NASA'nın NICER X-ışını teleskobu uzay istasyonunda bilim operasyonlarına son verdiNASA'nın NICER X-ışını teleskobu uzay istasyonunda bilim operasyonlarına son verdi17 Kasım 2026, 22:01
  3. Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) nedir? Ödev için kısa bilgi ve gözlem etkinliğiUluslararası Uzay İstasyonu (ISS) nedir? Ödev için kısa bilgi ve gözlem etkinliği15 Kasım 2026, 03:38
  4. NASA’nın SpaceX 35. Ticari İkmal Görevi AçıklandıNASA’nın SpaceX 35. Ticari İkmal Görevi Açıklandı8 Ekim 2026, 00:54
  5. Anil Menon, Soyuz MS-29 ile Uluslararası Uzay İstasyonu'na gittiAnil Menon, Soyuz MS-29 ile Uluslararası Uzay İstasyonu'na gitti7 Ekim 2026, 21:29
  6. Güneş'in önünde uzay istasyonu ve uçak: 30 milyonda bir hizalanmaGüneş'in önünde uzay istasyonu ve uçak: 30 milyonda bir hizalanma22 Eylül 2026, 14:00

✨ Günün seçkisi23 Kasım

The Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)📚 Günün kitabıThe Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)Joanna Cole · 1990

KimdirTümü →

  1. Scott CarpenterScott CarpenterABD
  2. Ronald McNairRonald McNairABD
  3. Antony HewishAntony HewishBirleşik Krallık
  4. Max FagetMax FagetABD
  5. Alan BeanAlan BeanABD

Son haberler

  1. Işık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyorIşık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyor1 saat önce
  2. NASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'neNASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'ne3 saat önce
  3. Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)6 saat önce
  4. Dragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndüDragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndü6 saat önce
  5. Samanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdiSamanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdi8 saat önce

Çok okunanlar

  1. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor
  2. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı
  4. Uzay Yolu: İlk Temas'taki gibi uzaylılar Dünya'yı gerçekte nasıl fark ederdi?
  5. BepiColombo Merkür'ün yörüngesine girdi: ikinci uzay aracı, ilk çift araç

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar