21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Uydular ve Haberleşme

EarthCARE gösterdi: Yağmur, okyanus üzerindeki doğal güneşlik bulutları parçalıyor

ESA'nın EarthCARE uydusuyla yapılan çalışma, deniz stratokümülüslerinin kapalı hücreden açık hücreye geçişinde yağmurun ana sürücü olduğuna işaret ediyor.

Uydular ve HaberleşmeESA
EarthCARE gösterdi: Yağmur, okyanus üzerindeki doğal güneşlik bulutları parçalıyor

Okyanusların üzerinde uzanan geniş bulut örtüleri Dünya'yı serin tutan doğal birer güneşlik gibi çalışıyor. ESA'nın EarthCARE uydusunun verilerini kullanan yeni bir çalışma, bu örtülerin parçalanmasında yağmurun belirleyici rol oynadığını gösterdi. Çalışma 8 Ekim'de Atmospheric Chemistry and Physics dergisinde yayımlandı; ESA da bulguları 19 Kasım'da duyurdu.

Çalışmanın baş yazarı, ESA'nın Yer Sistemi Bilimi Merkezi'nde araştırma görevlisi olan Johanna Mayer. Makale, EarthCARE verilerinin bulutların nasıl evrildiğini ve dağıldığını anlamada işe yaradığını gösteriyor.

Deniz stratokümülüsleri neden önemli?

Okyanus yüzeyine yakın, geniş levhalar hâlinde uzanan alçak bulutlara deniz stratokümülüsü deniyor. ESA'ya göre bu bulutlar gelen güneş ışığının önemli bir kısmını uzaya geri yansıtarak gezegenin sıcaklığını düzenliyor. Bulut örtüsü parçalandığında koyu renkli okyanus yüzeyi daha çok açığa çıkıyor ve çok daha fazla güneş enerjisi soğuruluyor; bu da ısınma yönünde bir etki yaratıyor.

Konu, Dünya'nın eskisine göre daha az güneş ışığı yansıtmasıyla bağlantılı. ESA'nın aktardığına göre bu durum iklim sisteminde tutulan enerjiyi artırıyor ve iklim modellerinin öngördüğünden büyük bir enerji dengesizliğine katkı yapıyor. Son çalışmalar deniz stratokümülüslerinin azaldığını, bunun da yansıyan ışıktaki düşüşün nedenlerinden biri olduğunu gösteriyor. Bilim insanları ise bu azalmanın neden yaşandığını ve ısınan bir gezegende sürüp sürmeyeceğini, hatta hızlanıp hızlanmayacağını henüz tam bilmiyor.

Uzaydan bulutun içine bakmak

Bu bulutların iç yapısını uzaydan izlemek zordu. Okyanus yüzeyine çok yakın oluştukları için eski bulut radarlarıyla dikey kesitlerini çıkarmak güçtü. ESA'ya göre EarthCARE'ın aletleri ise bulutların dikey yapısını inceleyebiliyor; bulut damlacıkları, yağış, damlacıkların düşme hızı ve damlacık oluşumunda rol oynayan aerosoller gibi önceki uydu görevlerinin aynı şekilde gözleyemediği özellikler hakkında ayrıntılı bilgi veriyor.

Çalışmada iki farklı bakış birleştirildi. Ekvatorun üzerinde Dünya'yla aynı hızda dönen bir yer sabit uydunun görüntüleri bulutların zaman içindeki değişimini izlemeyi sağladı; EarthCARE ise bulutların iç yapısının ve yağış özelliklerinin ayrıntılı anlık görüntülerini verdi. Makalenin özetine göre analiz, Ağustos 2024 ile Kasım 2025 arasında dört subtropikal bölgeyi, yani Güneydoğu Pasifik, Kuzeydoğu Pasifik, Güneydoğu Atlantik ve Kuzeydoğu Atlantik'i kapsıyor.

Kapalı hücreden açık hücreye

Parçalanma, bulutların tümüyle yok olması anlamına gelmiyor. Sürekli ve yüksek oranda yansıtıcı bir bulut örtüsü, "kapalı hücre" düzeninden daha dağınık bir "açık hücre" düzenine geçebiliyor. Bu durumda koyu okyanus yüzeyinin büyük bölümü açığa çıkıyor ve daha çok güneş ışığı yansımak yerine soğuruluyor. Makalenin özetine göre açık hücrelerde yağış kapalı hücrelere göre daha şiddetli ve sık, damlacık sayısı ise belirgin biçimde daha düşük.

Mayer'in ESA'ya anlattığına göre gözlemler yağmuru, kapalı hücreden açık hücreye geçişin ana sürücüsü olarak işaret ediyor ve kuramın öngördüğü kendini besleyen bir döngüye ek kanıt sunuyor. Yağmur başlayınca düşen damlalar havadaki aerosol parçacıklarını temizliyor. Bu parçacıklar normalde bulut damlacıklarının oluştuğu yüzeyleri sağlıyor; parçacık azalınca kalan damlacıklar büyüyor, yağış daha olası hâle geliyor ve süreç kendini güçlendiriyor. Sonunda bu geri besleme, kesintisiz bulut örtüsünü ayakta tutan hava dolaşımını bozuyor ve örtü açık hücrelere ayrılıyor.

Makale zamanlama konusunda da somut bir sonuç veriyor: kapalı hücrelerde sıvı su miktarı ve yağış, geçişten 25 saat öncesine kadar artıyor; ardından damlacık sayısı azalıyor ve damlacık boyutu büyüyor. Çalışma ayrıca yağışın buharlaşmasıyla oluşan soğuk hava havuzlarının komşu havuzlarla etkileşip açık hücre desenini üretmesini öngören hipotezle de uyumlu.

Ne anlama geliyor, sırada ne var?

Bulgular, tek tek bulutların içindeki küçük ölçekli süreçleri iklimi etkileyen büyük ölçekli değişimlere bağlıyor. Yağmurun parçalanmanın ana nedeni olması, stratokümüslerin neden azaldığını açıklama yolunda önemli bir adım; ancak bu, azalmanın tümünün cevaplandığı anlamına gelmiyor ve bulgu tek bir görevin sınırlı döneminden çıkan verilere dayanıyor.

Max Planck Meteoroloji Enstitüsü Müdürü Bjorn Stevens, Mayer'in geliştirdiği tekniklerin büyüyen EarthCARE ölçüm arşivine uygulanmasıyla Dünya'nın enerji bütçesini ve dolayısıyla küresel ısınmanın hızını etkileyen süreçlerin daha iyi anlaşılmasını umduklarını belirtiyor. Gelecek yıllarda biriken gözlemler, bu çalışmanın bulgularını farklı bölge ve mevsimlerde sınama fırsatı verecek.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  2. Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde
  3. ESA, ClearSpace-1 için OHB ile 102 milyon avroluk sözleşme imzaladı: Proba-1 yakalanacak
  4. Landsat, Mississippi ovasında tarla ve ormanların su harcamasını tarla tarla ölçtü
  5. Atacama'da uydu çağının en kapsamlı çiçeklenmesi: El Niño yağmurları çölü renklendirdi
  6. Sierra Nevada'da kış erken geldi: Terra'nın MODIS'i iki günde değişen karı yakaladı

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  2. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  4. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce
  5. NASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildiNASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildi20 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar