21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Görevler ve Keşif

NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı

Goddard Alet Saha Ekibi eylülde Flagstaff çevresinde radar, sismik ölçüm, lidar ve spektrometre denedi; amaç Dünya'daki benzer arazilerde gezegen bilimi yöntemlerini sınamak.

Görevler ve KeşifNASA
NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı

NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi'ne bağlı Goddard Alet Saha Ekibi (GIFT), Eylül 2026'da Arizona'nın Flagstaff kenti çevresinde birbirine bağlı saha çalışmaları yürüttü. NASA'nın 19 Kasım'da "Planetary Expeditions" blogunda yayımladığı yazıya göre ekip, Dünya'yı, Ay'ı, Mars'ı ve daha uzak dünyaları şekillendiren süreçleri anlamak için beş farklı arazide çalıştı: bir çarpma krateri, bir lav mağarası, Apollo döneminden kalma bir yapay krater alanı ve iki volkanik bölge.

Bu tür çalışmalara gezegen bilimi dilinde "analog saha çalışması" denir: Başka bir gök cisminin yüzeyine benzeyen bir yer Dünya'da bulunur, oraya uzay görevlerinde kullanılacak yöntemler ve aletler götürülür. Uzayda deneme şansı bir kez bulunduğu için, hatalar önce Dünya'da ortaya çıkarılır.

Meteor Krateri: yerin altına bakmak

Çalışmanın ilk durağı, yaklaşık 50.000 yıl önce oluşan ve yaklaşık 4.000 fit (1,2 kilometre) genişliğindeki Meteor Krateri oldu. Yazıya göre üç ayrı ekip burada çalıştı. Yer radarı ekibi, krater çevresindeki enkaz alanını metre metre tarayarak yüzeyin altındaki yapıları görüntülemeye çalıştı. Sismik ekip, tokmak darbeleriyle yerde titreşim üretip bu titreşimlerin kayaç içinde nasıl yayıldığını ölçtü. Jeokimya ekibi ise hiperspektral görüntüleme ve el tipi spektrometre kullanarak kayaçların bileşimini inceledi. Amaç, çarpmanın kayaçlarda bıraktığı yapısal ve kimyasal değişimleri anlamak.

Lava River Cave: GPS'in girmediği yer

Meteor Krateri'nin batısında, Coconino Ulusal Ormanı'ndaki Lava River Cave, yaklaşık bir mil (1,6 kilometre) uzunluğunda bir lav tüpü. Lav tüpü, akan lavın dış kabuğunun katılaşıp içindeki sıvı lavın boşalmasıyla geriye kalan tünel. Ay ve Mars'ta da bu tür yapıların bulunduğu düşünülüyor ve ileride keşif için ilgi çekici olabilirler.

NASA'nın anlatımına göre mağarada iki sorun var: GPS sinyali yeraltına giremiyor ve kayaçtaki demir pusulaları şaşırtıyor. Brent Garry ile Stephen Scheidt'in yönettiği ekip bu yüzden lazerle mesafe ölçen lidar sistemlerini kullandı. Mağara girişinin çevresinde onlarca noktadan tarama yapıldı, iç mekânın üç boyutlu modeli çıkarıldı. Girişin dışından da farklı açılardan drone görüntüsü alındı. Ekip ayrıca onlarca noktada sıcaklık ve nem ölçtü, tünel boyunca birkaç metrede bir kayaç sertliğini denedi. Yazıya göre bu çalışmalar, gelecekte Ay ve Mars'taki lav tüplerini keşfedecek tekniklerin geliştirilmesine hizmet ediyor.

Cinder Lake: Ay'ın güney kutbundaki ışık

Cinder Lake krater alanı, Apollo astronotlarının eğitimi için oluşturulmuştu. Burada Alexandra Matiella Novak, Debra Buczkowski, Elisha Jhoti ve Jacob Richardson'ın yer aldığı ekip, Ay'a benzeyen kayaların farklı aydınlatma koşullarında nasıl göründüğünü, yani renk algısını inceledi. Deney, Ay'ın güney kutbundaki ışık koşullarını taklit etmeye dönük. Bu bölgede Güneş ufka çok yakın durduğundan gölgeler uzun ve ışık alçaktır; kayaların renginin ve yüzey ayrıntılarının nasıl algılanacağı, gelecekteki mürettebatlı ve robotik görevler için önem taşıyor.

SP Krateri ve Petrified Forest: volkanik geçmişin izleri

San Francisco Volkanik Alanı'ndaki SP Krateri'nde Patrick Whelley ve Yesenia Arroyo, içinde soğuyup kalmış gaz kabarcıkları (vezikül) bulunan kayaç örnekleri topladı. Kabarcıkların boyutları, ilk magmanın gaz içeriği ile patlamanın ve soğumanın nasıl işlediği hakkında ipucu veriyor.

Petrified Forest Ulusal Parkı'nda ise ekip, birkaç milyon yıllık soğumuş lav akıntılarını ve çok daha eski kül birikintilerinden oluşan kili inceledi. NASA, bu iki farklı volkanik patlama biçiminin yan yana bulunmasının Mars'ta incelenen koşullara benzediğini belirtiyor. Ekip, yaşlanma ve ayrışmanın volkanik malzemeyi nasıl değiştirdiğine bakıyor.

Büyük resim

Yazıya göre 22 kişilik ekip arazi çalışmasını Zach Morse'un saha lideri, Patrick Whelley'nin de saha lideri yardımcısı ve güvenlik sorumlusu olarak yürütmesiyle tamamladı. Yazıda ölçümlerin sonuçlarına dair sayısal bulgular yer almıyor; bu aşamada paylaşılan, hangi yöntemlerin nerede denendiği. Yani haber, yeni bir keşiften çok, Ay ve Mars görevlerinde kullanılacak yaklaşımların nasıl hazırlandığını gösteriyor.

Sırada, bu verilerin işlenmesi ve yöntemlerin bir sonraki saha dönemlerinde yeniden denenmesi var. Aynı blog dizisinde ekibin 29 Eylül'de yayımlanan İskoçya seferi de anlatılıyor; GIFT'in farklı kıtalarda benzer yöntemleri farklı arazilerde sınadığı anlaşılıyor.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı
  2. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor
  3. ESA'nın yeni derin uzay anteni tek çanakla iki Mars aracına aynı anda komut gönderdi
  4. BepiColombo'nun X-ışını teleskobu MIXS, sekiz yıl sonra Yengeç Bulutsusu'na ilk kez baktı
  5. ESA yedi uydulu Plasma Observatory'yi seçti: Dünya'nın manyetik kalkanı incelenecek
  6. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  3. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  4. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  5. Ölmekte olan yıldızda son termal darbenin izi: ALMA dev bir gaz halkası ve kum saati buldu
  6. Europa'nın sodyum bulutu yirmi yıldır kararlı: kaynak Io değil, Europa'nın kendisi olabilir

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  4. Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsündeXavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde20 saat önce
  5. NASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildiNASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildi20 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar