21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Uydular ve Haberleşme

Landsat, Mississippi ovasında tarla ve ormanların su harcamasını tarla tarla ölçtü

Cornell öncülüğündeki çalışma, Landsat uydu verisiyle Aşağı Mississippi Alüvyal Ovası'ndaki soya, mısır, pamuk ve pirinç tarlalarının ve ormanların su kullanımını 2016-2022 arasında tarla ölçeğinde izledi.

Uydular ve HaberleşmeNASA
Landsat, Mississippi ovasında tarla ve ormanların su harcamasını tarla tarla ölçtü

NASA'nın Landsat uydu programının verileriyle yapılan yeni bir çalışma, ABD'nin en verimli tarım bölgelerinden birinde bitkilerin ve ormanların havaya ne kadar su verdiğini tarla tarla ortaya koydu. Çalışma, Aşağı Mississippi Alüvyal Ovası'nı (LMAP) kapsıyor ve 2016-2022 yıllarını inceliyor. NASA'nın 19 Kasım'da duyurduğu bulgulara göre kuraklık sırasında ürünlerin su kaybı belirgin biçimde azalmadı, ama modellenen yeraltı suyu depolaması tükenmenin arttığını gösterdi.

Bölge ve soru

LMAP, Mississippi Nehri boyunca yedi eyalete uzanan, nehrin biriktirdiği verimli topraklardan oluşan düz bir ova. Burada geniş ürün tarlaları, bottomland adı verilen taşkın ovası ormanları ve sulak alanlar iç içe duruyor. NASA'ya göre bölgenin ürünleri, sıcak ve kurak yaz aylarında tamamlayıcı sulama için büyük ölçüde yeraltı suyuna bağlı. Aşırı çekim akifer seviyelerinin düşmesine yol açıyor; bu da hem bölgenin su kaynaklarını hem de tarımın sürdürülebilirliğini tehdit ediyor.

Araştırmacıların sorusu şuydu: bitkilerin ve ormanların havaya ne zaman ve nereden su verdiğini uzaydan izleyebilirsek, çiftçilerin sulama kararlarına yardımcı olabilir miyiz?

Evapotranspirasyon nasıl ölçülüyor?

Ölçülen büyüklük evapotranspirasyon (ET): yani yüzeyden atmosfere geçen toplam su. Bu, topraktan buharlaşan suyla bitkilerin yapraklarındaki gözeneklerden saldığı suyun (terleme) toplamı. Çalışma, bu hesabı yapan açık kaynaklı çevrim içi platform OpenET'i kullandı. OpenET, Landsat gözlemlerini, özellikle yüzey sıcaklığı ölçümlerini, hava verileri ve bilimsel modellerle birleştiriyor. Haritalar 30 metrelik çözünürlükte; her piksel 30'a 30 metrelik bir alanı, yani yaklaşık 0,22 akre gösteriyor. Sonuçlar günlük, aylık ve mevsimlik zaman ölçeklerinde incelenebiliyor.

Çalışmanın ilk yazarı Cornell Üniversitesi lisansüstü öğrencisi Weina Duan. Ekipte NASA Marshall'dan Christopher Hain, DRI'dan John Volk ve 2026-2030 Landsat Bilim Ekibi üyeleri Yun Yang, Martha Anderson, Forrest Melton ve Kyle Knipper var. Çalışma International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation dergisinde yayımlandı.

Neler bulundu?

Araştırmacılar soya, mısır, pamuk ve pirinci, referans grubu olarak da yakındaki ormanları karşılaştırdı; kuraklık durumunu ABD Kuraklık Monitörü verileriyle değerlendirdi. NASA'nın özetine göre dört ürün de ormanlar da ET'nin tepe noktasına temmuzda ulaştı. Ürünlerin ET değeri gözlemler arasında ormanlara göre daha fazla değişti; ürün türüne ve suyun nasıl yönetildiğine göre farklılaştı. Ormanların ET'si genel olarak ürünlerinkinden yüksekti.

Kuraklık sırasında ürünlerin buharlaşma stresi göstergeleri ormanlarınkinden daha hızlı tepki verdi; bu, ormanların toprak nemi açığına karşı daha dayanıklı olabileceğine işaret ediyor. Ürünlerin ET'si yağış azaldığı hâlde görece sabit kaldı, ama modellenen yeraltı suyu depolaması değişimleri tükenmenin arttığını gösterdi. Bu örüntü, kuraklık geliştikçe sulamanın ürünlerin ET'sini ayakta tutmuş olabileceğini düşündürüyor. NASA'nın özetinde ormanların daha az stres göstermesinin olası bir nedeni olarak derin köklerin yeraltı suyuna ulaşabilmesi öne sürülüyor; bu, çalışmanın kesin bir bulgusu değil, yorumu.

NASA'nın paylaştığı örnek haritada Louisiana'daki Rayne ve Crowley çevresinin temmuz 2026 ET değerleri gösteriliyor: kentsel alanlarda ve nadasa bırakılmış tarlalarda ayda yaklaşık 30 milimetre, sulanan ekili alanlarda 160 milimetre, bayoularda ise 190 milimetreye kadar.

Ne işe yarayabilir, sınırı nedir?

Çiftçiler ET ölçümleriyle tarlalarının atmosfere ne kadar su kaybettiğini tahmin edip bunun yağmur ya da sulamayla ne kadar tamamlanması gerektiğini hesaplayabilir. Bu, su bütçesi ve sulama planlaması için kullanılabilecek bir bilgi. NASA Acres destekli çalışmanın başaraştırmacısı Cornell'den Yun Yang'a göre çalışma, Landsat tabanlı ET ürünlerinin ürünler, ormanlar ve kuraklık koşulları arasındaki su kullanımı farklarını tarla ölçeğinde gösterebildiğini ortaya koyuyor.

Ormanların ürünlerden fazla su kullanması, orman koruma ile su yönetimi arasındaki ilişkinin basit olmadığını da hatırlatıyor: ormanlar değerli ekosistemler, ama su kullanımları özellikle kurak dönemlerde yeraltı suyu üzerindeki baskıya katkıda bulunabilir. Çalışma yalnızca LMAP'ı kapsıyor; sonuçların başka bölgelerde de aynı çıkacağı garanti değil. Araştırmacılar yaklaşımın yeraltı ya da yüzey suyu kaynaklarının azaldığı diğer bölgelerde de kullanılabileceğini düşünüyor. Sırada, tarla ölçeğindeki bu haritaların su yöneticilerinin ve çiftçilerin kararlarına gerçekten girip girmeyeceği var.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  2. Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde
  3. ESA, ClearSpace-1 için OHB ile 102 milyon avroluk sözleşme imzaladı: Proba-1 yakalanacak
  4. EarthCARE gösterdi: Yağmur, okyanus üzerindeki doğal güneşlik bulutları parçalıyor
  5. Atacama'da uydu çağının en kapsamlı çiçeklenmesi: El Niño yağmurları çölü renklendirdi
  6. Sierra Nevada'da kış erken geldi: Terra'nın MODIS'i iki günde değişen karı yakaladı

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  2. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  4. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce
  5. NASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildiNASA'dan küçük işletmelere 171 milyon dolarlık tohum finansmanı: 302 proje seçildi20 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar