Curiosity'nin on üç yıllık atmosfer kaydı, Mars yüzeyinde az miktarda suya işaret ediyor
PNAS'ta yayımlanan çalışma, Gale Krateri'nde 2012-2025 arası ölçülen karbondioksit izotoplarında mevsimsel bir oksijen değişimi buldu; yazarlar bunu yüzeydeki ince su filmleriyle açıklıyor.

NASA'nın Curiosity gezgini, Mars'ın Gale Krateri'nde 2012'den 2025'e uzanan on üç yıllık bir süre boyunca gezegenin atmosferindeki karbondioksitin izotop bileşimini ölçtü. 16 Kasım 2026'da Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan çalışmaya göre bu ilk uzun soluklu yerinde kayıt, yüzeyde çok az miktarda suyun, mevsimlere bağlı olarak atmosferle oksijen alışverişi yapıyor olabileceğine işaret ediyor.
Çalışmanın ilk yazarı NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nden Heather B. Franz; makalenin 26 yazarı arasında NASA JPL ve Caltech bağlantılı araştırmacılar da bulunuyor.
İzotop nedir, neden ölçülüyor?
İzotoplar, aynı elementin nötron sayısı farklı olan çeşitleridir; kütleleri bu yüzden biraz farklıdır. Mars atmosferinin yaklaşık yüzde 95'i karbondioksittir ve bu moleküldeki oksijen ve karbonun ağır biçimleri (oksijen-18 ve karbon-13) gazın geçmişine dair ipucu taşır. Daha önceki görevler ve teleskop gözlemleri, Mars atmosferinin ağır karbon ve oksijen izotoplarınca zengin olduğunu göstermişti. Bu durum genellikle jeolojik zaman boyunca hafif atomların uzaya kaçmasıyla ilişkilendirilir. Curiosity'nin yüzeye yakın ölçümleri ise bu kez günlük ve mevsimlik değişimleri doğrudan sınama fırsatı verdi.
Ne bulundu?
Ekip, Curiosity'nin Mars Yılı 31 ile 38 arasındaki (2012-2025) ölçümlerini bir araya getirdi. PNAS özetine göre gündüz ve gece alınan eşleştirilmiş analizlerde karbondioksitin izotop bileşiminde anlamlı bir fark çıkmadı. Buna karşılık hem kuzey hem de güney yarımküredeki ilkbahar-yaz mevsimlerinde, ağır oksijen izotoplarında ılımlı bir zenginleşme görüldü. Phys.org'un aktardığına göre zenginleşme, Mars'ın Güneş'e en yakın olduğu günberi dönemine denk gelen güney ilkbaharı ve yazında daha güçlüydü. Karbon izotoplarındaki mevsimsel değişim ise oksijene kıyasla daha küçüktü; bu da iki elementin farklı süreçlerce denetlendiğini düşündürüyor.
Kutuplardaki buz yetmedi
Yazarlar bu artışı açıklamak için birkaç bilinen süreci modelledi: kutup başlıklarında karbondioksitin donup buharlaşması, daha düşük enlemlerdeki rezervuarlardan gaz salınması ve karbondioksitin Güneş ışığıyla parçalanması. Makalede bunların hiçbirinin tek başına gözlenen zenginleşmeyi üretmeye yetmediği belirtiliyor.
Önerilen açıklama ise karbondioksit ile suyun oksijen alışverişi yapması. Yazarlar, ağır oksijen (oksijen-18) bakımından zengin suyla etkileşimin, Mars'ın yüzeyindeki ince, sıvıya benzeyen filmlerde ya da toprak taneciklerine tutunmuş halde gerçekleşebileceğini, modellerin de gözlenen zenginleşmeyi bu yolla yeniden üretebildiğini yazıyor. Benzer bir değişim Antarktika buzunda hapsolmuş karbondioksitte, eksi 35 dereceye varan sıcaklıklarda da bilinen bir olgu. Günöte dönemine yakın görülen daha zayıf zenginleşme ise düşük sıcaklıkta bu alışverişin daha az elverişli olmasına bağlanıyor.
Sınırlar ve sıradaki adım
Bulgu, sıvı suyun varlığının doğrudan kanıtı değil. Su-karbondioksit alışverişi makul bir açıklama olarak sunuluyor, ancak doğrudan gözlenmiş bir tepkime ya da sıvıya benzeyen su filmlerinin teyidi değil. Üstelik tüm ölçümler ekvatora yakın tek bir yerden, Gale Krateri'nden geldi; yazarlar da küresel, bölgesel ve yerel süreçlerin payının eldeki verilerle ayrıştırılamadığını belirtiyor. Phys.org'un haberine göre araştırmacılar, yerel ya da bölgesel bir alışverişi gezegen ölçeğindeki bir açıklamaya göre daha olası görüyor.
Curiosity'nin süren ölçümleri, mevsimsel desenin sürüp sürmediğini ve büyük toz fırtınalarından sonra gücünün değişip değişmediğini sınayabilir. Mars'ın başka bölgelerinden alınacak ölçümler ise bir gün yerel krater kimyasını daha geniş atmosfer döngülerinden ayırmaya yardımcı olabilir.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















