ESA, ClearSpace-1 için OHB ile 102 milyon avroluk sözleşme imzaladı: Proba-1 yakalanacak
ESA ve OHB System, Avrupa'nın ilk aktif uzay çöpü temizleme görevi ClearSpace-1'in inşası için Bremen'de sözleşme imzaladı; hedef, 95 kilogramlık emekli Proba-1 uydusu.

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ile Alman uzay şirketi OHB System, 17 Kasım 2026'da Bremen'deki Space Tech Expo Europe fuarında ClearSpace-1 görevinin inşa aşamasını başlatan sözleşmeyi imzaladı. OHB'nin duyurusuna göre sözleşmenin değeri 102 milyon avro. Görev, Avrupa'nın ilk aktif uzay çöpü temizleme gösterimi olarak, ESA'nın kendi emekli uydusu Proba-1'i yakalayıp kontrollü biçimde atmosfere sokmayı hedefliyor. Fırlatma 2030 için planlanıyor.
Hedef: kendi eski uydusu
Proba-1, 2001'de fırlatılan ve olağan işletmesini 2022'de bitiren bir ESA uydusu. Ajansın aktif çöp temizleme sayfasına göre kütlesi 95 kilogram ve değerli alçak Dünya yörüngesinde dolanıyor. Önemli ayrıntı şu: Proba-1 başka bir uzay aracı tarafından yakalanıp yörüngeden çıkarılmak üzere tasarlanmadı. ESA onu "işbirliği yapmayan" bir hedef olarak tanımlıyor: kenetlenme (docking) teknolojisiyle donatılmış değil. Üstelik yakalayıcı araç, hedefin yönelimini ve dönüşünü önceden bilemeyeceği için her şeyi yaklaşırken öğrenmek zorunda.
Görevin zorluğu da buradan geliyor. OHB'nin anlatımına göre ClearSpace-1 hedefe kendi başına yaklaşacak, optik ve radyo frekansı algılayıcılarıyla Proba-1'in yönelimini ve hareketini belirleyecek, özel olarak tasarlanmış bir mekanizmayla onu yakalayacak ve iki aracı birlikte kontrollü atmosfere giriş yoluna sokacak. Şirket, bunun uzayda bu biçimiyle daha önce hiç başarılmamış bir iş olduğunu vurguluyor.
Hedef neden değişti?
Görevin ilk hedefi Proba-1 değildi. OHB'nin açıklamasına göre başlangıçta hedef, bir VESPA yük adaptörüydü; ancak bu nesne 2023'te uzay çöpünden gelen bir parçayla hasar gördü. Bunun üzerine görev, Proba-1'e odaklanacak biçimde yeniden kurgulandı. ESA'nın ClearSpace-1 proje yöneticisi Christian Steimle, projenin yeniden tasarım aşamaları dahil çeşitli zorlukları aştığını ve artık tam hızla geliştirmeye geçildiğini belirtiyor. OHB'ye göre ön geliştirme aşaması Mart 2025'te başarıyla tamamlanmıştı.
Kim ne yapıyor?
ESA'nın duyurusuna göre ekibi OHB SE yönetiyor; alt yüklenici olarak ClearSpace SA, Indra ve OHB Sweden yer alıyor. OHB'nin kendi açıklamasında ise ClearSpace, Deimos Engenharia ve OHB Sweden anılıyor; iki açıklamadaki ortak listesi birebir örtüşmüyor. Konsorsiyum şimdi mevcut tasarımı uçuşa hazır bir uzay aracına dönüştürecek.
Neden önemli?
Yörüngedeki ölü uydular ve roket parçaları, çarpışma riskini ve yeni parçaların oluşmasını artırıyor. ESA'nın Operasyonlar Direktörü Rolf Densing, aktif çöp temizlemenin, uzayda sürdürülebilirliği sağlayacak gelecekteki politika ve düzenlemeleri mümkün kılmak için kritik olduğunu söylüyor. ESA görevi, 2030'a kadar "Sıfır Enkaz" taahhüdünün ve pazara dönük, döngüsel uzay ekonomisi yaklaşımlarının bir parçası olarak sunuyor. OHB System Genel Müdürü Chiara Pedersoli ise görevle bunun kâğıt üzerinde değil uzayda mümkün olduğunun kanıtlanacağını ifade ediyor.
Ölçek de akılda tutulmalı: Proba-1 küçük bir uydu. Ağır roket kademelerini ya da büyük ölü uyduları temizlemek ayrı bir mühendislik sorunu. Densing, OHB'nin duyurusunda ClearSpace-1'in büyük işlevsiz nesnelerin Dünya yörüngesinden kaldırılmasının yolunu açacağını söylüyor; ancak bu ölçeklenmenin gerçekten mümkün olup olmadığı 2030'daki gösterimin sonucuna bağlı.
Kontrollü atmosfere giriş ne demek?
Çöp sorununa iki ayrı açıdan bakılıyor. Biri, yeni uyduların ömürlerinin sonunda yörüngeden çıkarılabilecek biçimde tasarlanması; öteki, zaten orada duran ve böyle tasarlanmamış nesnelerin aktif olarak toplanması. Proba-1 ikinci gruba giriyor. "Kontrollü" giriş, iki aracın yörüngesinin bilinçli olarak alçaltılması ve atmosfere planlı bir yoldan sokulması anlamına geliyor; ESA, görevin amacını bu yaklaşımın uzayda sürdürülebilirlik için uygulanabilir olduğunu göstermek olarak tanımlıyor. Sitede daha önce JPL'li Slava Turyshev'in uzay çöpünde ölçütün kaldırılan parça sayısı değil azalan risk olması gerektiği yönündeki önerisini de aktarmıştık; ClearSpace-1 gibi görevlerin hangi nesneye öncelik vereceği sorusu bu tartışmayla yakından bağlantılı.
Sırada ne var?
Sözleşmenin imzalanmasıyla görev, tasarımdan üretime geçiyor. Fırlatma tarihi 2030 olarak duyuruldu; uzay görevlerinde tarihlerin kayabildiği hatırlanırsa bu yılın kesin değil hedef olduğunu söylemek gerekir. Yakalama başarıyla gösterilirse Avrupa, kendi yörüngesel çöp sorununa ilk kez uygulamalı bir çözüm sunmuş olacak.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















