WhatsApp X Facebook Telegram LinkedIn E-posta

Buzz Aldrin

Apollo 11'de Ay'a ayak basan ikinci insan. Yörüngede buluşma uzmanı, Gemini 12 uzay yürüyüşçüsü ve Mars savunucusu.

Doğum tarihi: 20 Ocak 1930
Ülke: ABD
Görevi: Emekli astronot, Apollo 11 Ay Modülü pilotu
Kurum: NASA; ABD Hava Kuvvetleri (emekli)
Rolü: Astronot

Buzz Aldrin, 21 Temmuz 1969'da (UTC) Ay yüzeyine ayak basan ikinci insan olarak tanınır. Apollo 11 görevinde Ay Modülü "Eagle"ın pilotuydu; komutan Neil Armstrong'dan on dokuz dakika sonra Sakinlik Denizi'nde yürüdü. Ancak katkısı bununla sınırlı değildir: yörüngede buluşma (rendezvous) konusundaki uzmanlığı, uzay yürüyüşü tekniklerine getirdiği çözümler ve yıllar süren Mars savunuculuğu onu uzay tarihinin en etkili figürlerinden biri yapmıştır. Bu metin yazılırken, Apollo 11 ekibinin hayatta kalan tek üyesi ve yaşayan en yaşlı astronottur.

Hayatı

Edwin Eugene Aldrin Jr., 20 Ocak 1930'da New Jersey'nin Glen Ridge kasabasında doğdu. Babası Birinci Dünya Savaşı'nda ordu pilotuydu, sonra Standard Oil'de yönetici oldu. Ablası Fay Ann'in "brother" sözcüğünü "buzzer" diye söylemesinden doğan "Buzz" lakabı, 1988'de yasal adı hâline geldi. Montclair Lisesi'nde futbol takımının merkez oyuncusuydu; takım 1946'da eyalet şampiyonu oldu.

Babası onu Deniz Harp Okulu'na yollamak istese de Aldrin, deniz tutmasından ve uçuşa duyduğu tutkudan ötürü West Point'i seçti. 1951'de sınıfın üçüncüsü olarak makine mühendisliği diplomasını aldı ve Hava Kuvvetleri'ne geçti. Kore Savaşı'nda F-86 Sabre ile 66 muharebe görevi uçtu, iki MiG-15 düşürdü ve iki Seçkin Uçuş Haçı ile üç Hava Madalyası kazandı. Sonrasında Almanya'daki Bitburg üssünde görev yaptı.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde (MIT) başladığı yüksek lisans çalışmasını doktoraya çevirdi ve Ocak 1963'te astronotik alanında doktorasını verdi. Tezinin konusu, insanlı uzay araçlarının yörüngede buluşması için görüş hattı yönlendirme tekniğiydi. Bu çalışma ona arkadaşları arasında "Dr. Rendezvous" (Dr. Buluşma) lakabını kazandırdı. Aynı yıl NASA'nın üçüncü astronot grubuna seçildi ve doktoralı ilk astronot oldu.

Uzay yolculukları

İlk uzay uçuşu, Kasım 1966'da Jim Lovell ile birlikte gerçekleştirdiği Gemini 12'ydi. Gemini programının son görevinde, önceki uçuşlarda uzay yürüyüşünde yorulan astronotların yaşadığı sorunların çözülmesi gerekiyordu. NASA eğitimi yeniden düzenledi: ağırlıksızlık için uçak yerine su altı antrenmanları kullanıldı, kapsülün dışına tutunma noktaları artırıldı ve ayakları sabitleyecek çalışma istasyonları kondu. Aldrin üç ayrı uzay yürüyüşü yaptı, toplamda beş saati aşkın süre kapsül dışında kaldı ve görevleri sorunsuz tamamlayarak uzay yürüyüşünün yöntemlerini kanıtladı.

Asıl ünü, Temmuz 1969'daki Apollo 11 görevinden gelir. Armstrong ve Aldrin Ay Modülü ile Ay'a inerken, Michael Collins komuta modülü Columbia ile Ay çevresinde yörüngede kaldı. İnişin ardından Aldrin, Armstrong'dan on dokuz dakika sonra yüzeye çıktı. Yüzeye adım attığında yaptığı yorum, "muhteşem ıssızlık" (magnificent desolation) sözleriyle hatırlanır. Ay yüzeyinde bilimsel deney düzenekleri kuruldu, örnekler toplandı. Presbiteryen kilisesinin bir ihtiyarı olan Aldrin, kendi dinî inancı doğrultusunda Ay'da özel bir kutsal ekmek ayini yaptı; Ay'da tüketilen ilk yiyecek ve içecek bu oldu. Kamuoyuna ise bu ayin hakkında uzun süre bilgi verilmedi.

Üç astronot, yaptıkları görev nedeniyle 1969'da Başkanlık Özgürlük Madalyası'nı, 2011'de ise Kongre Altın Madalyası'nı aldı.

NASA sonrası ve zorlu yıllar

Aldrin 1971'de NASA'dan ayrıldı ve Edwards Hava Kuvvetleri Üssü'ndeki Hava Kuvvetleri Test Pilotu Okulu'nun komutanı oldu. 1972'de 21 yıllık hizmetin ardından albay rütbesiyle emekli oldu. Bu dönem onun için kolay geçmedi. Annesinin 1968'de intihar etmesi ve ünün getirdiği baskı, depresyon ve alkol sorunlarını ağırlaştırdı. Hastanede tedavi gördü, çeşitli işlerde çalıştı, ancak başarılı olamadı. Ekim 1978'de alkolü kesin olarak bıraktı; sonrasında diğer bağımlılarla ilgilendi. Bu yılları anlatan "Return to Earth" (1973) ve "Magnificent Desolation" (2009) kitapları, o dönemde pek konuşulmayan ruh sağlığı sorunlarına dikkat çekti.

Daha sonra Mars için çalışmaya yoneldi. 1985'te, Dünya ile Mars arasında az yakıtla tekrar tekrar gidip gelmeyi sağlayan bir yörünge türü önerdi; bu yörünge "Aldrin cycler" (Aldrin döngüsü) olarak bilinir. Yaklaşık beş buçuk aylık Dünya-Mars yolculuğu ve aynı sürede dönüş içeren bu fikri, Purdue Üniversitesi mühendisleriyle geliştirmeyi sürdürdü. 1996'da yeniden kullanılabilir fırlatıcılar tasarlamak için Starcraft Boosters şirketini kurdu, ShareSpace Vakfı'nı destekledi, Mars Society'nin yönlendirme kurulunda yer aldı. 2013'te yazdığı bir makalede Ay'ı varış noktası değil, Mars'a açılan bir sıçrama noktası olarak tanımladı; 2015'te Florida Teknoloji Enstitüsü ile birlikte 2040'tan önce Mars'ta kalıcı bir yerleşim kurmayı öngören bir plan sundu.

Aldrin 1998'de Kuzey Kutbu'na gitti. Aralık 2016'da Güney Kutbu'ndaki Amundsen-Scott Üssü'nü ziyaret eden turist grubuyla birlikte yolculuk etti; 86 yaşıyla kutba ulaşan en yaşlı kişi oldu, ancak rahatsızlanınca tahliye edildi.

Mirası

Aldrin'in adı çoğu kişi için Ay'ın ikinci adamı olarak kalsa da, mühendislik ve uzay yürüyüşü alanındaki katkıları, çok daha geniş bir etki bıraktı. Gemini 12'de gösterdiği çalışma yöntemi, sonraki uzay yürüyüşlerinin temelini oluşturdu; yörüngede buluşma konusundaki tezi, Apollo'nun Ay yörüngesi işlemlerine yol gösterdi. Ruh sağlığı ve bağımlılık konusundaki açık sözlülüğü ise birçok insana cesaret verdi. Mars'a insan göndermek konusundaki ısrarı, bugün de uzay topluluğunda tartışılan fikirlerden biridir.