Gordon Cooper
Mercury Yedilisi'nin en genç astronotu Gordon Cooper, 1963'te Faith 7 ile Mercury'nin son ve en uzun uçuşunu yaptı, 1965'te Gemini 5 ile sekiz gün uzayda kaldı.
- Doğum tarihi
- 6 Mart 1927
- Ülke
- ABD
- Görevi
- NASA astronotu, test pilotu
- Kurum
- NASA
- Rolü
- Astronot
- Ölüm tarihi
- 4 Ekim 2004
Leroy Gordon Cooper Jr., NASA'nın ilk astronot grubu olan Mercury Yedilisi'nin en genç üyesiydi. 1963'te Mercury programının son ve en uzun uçuşu olan Faith 7'yi, 1965'te de sekiz gün süren Gemini 5 görevini komuta etti. Faith 7'de ciddi elektrik arızalarına karşın aracını elle yeniden girişe sokup hedefe çok yakın bir noktaya indirdi; Gemini 5'te ise insanın Ay'a gidip dönmeye yetecek kadar süre uzayda kalabileceğini gösteren bir uçuşun komutanıydı.
Oklahoma'dan Mercury'ye
Cooper 6 Mart 1927'de Oklahoma'nın Shawnee kentinde doğdu. Babası da uçuyordu ve Cooper çocukken uçmayı öğrendi: yaklaşık 12 yaşında resmî olmayan ilk tek başına uçuşunu yaptığı, 16 yaşında Piper J-3 Cub ile pilot lisansını aldığı aktarılır. Lisedeki yıllarının ardından Deniz Piyadeleri'ne yazıldı; 1946'da terhis edildi. Hawaii Üniversitesi'nde yedek subay eğitimi aldı, Haziran 1949'da ordu teğmeni olarak atandı ve komisyonunu aynı yıl Hava Kuvvetleri'ne devretti. 1950'den itibaren dört yıl boyunca Batı Almanya'daki Neubiberg Hava Üssü'nde F-84 ve F-86 uçurdu. Ardından Hava Kuvvetleri Teknoloji Enstitüsü'nde okuyup 1956'da havacılık ve uzay mühendisliği lisansını tamamladı. Aynı yıl, Edwards Hava Kuvvetleri Üssü'ndeki Deneysel Uçuş Test Pilot Okulu'na girdi; sınıf arkadaşlarından biri sonradan Gemini ve Apollo astronotu olacak Gus Grissom'du. Edwards'ta test pilotu ve proje yöneticisi olarak çalışırken 2.000'den fazla uçuş saati topladı; bunun 1.600 saati jet uçaklarındaydı.
Ocak 1959'da Washington'a çağrıldı ve 2 Şubat'ta NASA'nın Mercury projesine ilişkin bilgilendirmesine katıldı. Yaklaşık 110 pilot arasından seçilen yedi kişiden biri oldu. Mercury Yedilisi 9 Nisan 1959'da kamuoyuna tanıtıldığında Cooper en genç üyeydi. Mercury-Redstone 3 (Shepard) ve Mercury-Atlas 7 (Carpenter) uçuşlarında yer kontrol merkezi ile astronot arasındaki iletişimi yürüten kişi, yani CAPCOM oldu.
Faith 7: Mercury'nin son uçuşu
Cooper'ın uçuşu 14 Kasım 1962'de duyuruldu; yedeği Alan Shepard idi. Mercury-Atlas 9 görevi, 15 Mayıs 1963'te Cape Canaveral'daki 14 numaralı rampadan fırlatıldı. Cooper kapsülüne Faith 7 adını verdi. Yaklaşık 34 saat süren ve 22 yörünge turu atılan bu uçuşla Cooper, uzayda tam bir gün geçiren ilk Amerikalı oldu, uzayda uyuyan ilk Amerikalı oldu ve tamamen tek kişilik bir yörünge görevinde uçurulan son Amerikalı kapsül komutanı oldu.
Uçuşun ikinci yarısında arızalar birikti. 19. yörüngede bir elektrik sorunu saati ve jiroskopları devre dışı bıraktı, kabinde karbondioksit oranı yükseldi, sıcaklık 54 °C'yi aştı. Cooper yeniden girişi elle yaptı: kol saatiyle zamanı tuttu, pencereden yıldızların konumuna bakarak yönünü buldu, ardından retro roketleri ateşledi. Kapsülünü kurtarma gemisinin yaklaşık 6,4 kilometre yakınına indirdi. Bu uçuş, otomatik sistemler çöktüğünde bile eğitimli bir pilotun görevi kurtarabileceğinin örneği olarak anlatılır.

Gemini 5: sekiz gün
Cooper, 21 Ağustos 1965'te fırlatılan Gemini 5'in komuta pilotuydu; pilotu Charles “Pete” Conrad idi. Böylece Cooper, iki kez yörünge uçuşu yapan ilk kişi oldu. Görevin hedefi, Ay yolculuğuna yetecek süre boyunca uzayda kalabilmekti. Uçuş sırasında yakıt hücrelerinden birinin basıncı beklenmedik biçimde düştü. Sorun nedeniyle planlanan buluşma denemesi yapılamadı; bunun yerine Buzz Aldrin'in önerdiği “hayali buluşma” üçüncü günde gerçekleştirildi: hayali bir hedefe göre dört manevra (apogee, faz, düzlem ve koelliptik) uygulandı. Beşinci gün bir itici bloğu arızalandı ve itici gerektiren bazı deneyler iptal edildi.
Gemini 5 Atlantik'e, 29 Ağustos 1965'te indi; süre yaklaşık 8 gündü ve 120 yörünge turu atıldı. İniş noktasının planlananın yaklaşık 130 kilometre gerisinde kalması, bilgisayara Dünya'nın dönüş hızı 360°/24 saat olarak girildiği, oysa doğru değerin 360,98° olduğu için olmuştu. Görevin ilk amblemi de bu uçuşla ilgilidir: Cooper'ın önerdiği yama üzerindeki “8 Days or Bust” yazısı, NASA yönetimi tarafından kapatıldı.

Verileri göster
| 1959 | Mercury Yedilisi'ne seçildi |
|---|---|
| 1963 | Faith 7 (Mercury-Atlas 9) |
| 1965 | Gemini 5 |
| 1970 | NASA'dan emekli oldu |
Sonraki yıllar
Cooper, Apollo 10'un yedek komutanıydı; sonradan bu görevde yerine Alan Shepard geçti. 1968'de Daytona 24 Saat yarışına girmek istedi ama NASA yönetimi geri çekilmesini istedi. 31 Temmuz 1970'te albay rütbesiyle hem NASA'dan hem de Hava Kuvvetleri'nden emekli oldu. Toplam uzay süresi 9 gün 9 saat 14 dakikadır. Ödülleri arasında Legion of Merit, iki Distinguished Flying Cross, NASA Distinguished Service Medal ve NASA Exceptional Service Medal bulunur. Cooper 4 Ekim 2004'te Kaliforniya'nın Ventura kentinde 77 yaşında öldü.
Neden önemli?
Faith 7, Mercury programının kapanışıydı: Amerika'nın tek kişilik kapsül dönemi, insanın otomatik sistemlerin çöktüğü bir anda aracı elle yönetebildiğini göstererek sona erdi. Gemini 5 ise Ay yolculuğunun süre koşulunu insan üzerinde sınadı; ayrıca uzayda hassas manevra yapma konusunda ilk denemelerden birine sahne oldu.























