John Young
Gemini, Apollo ve Uzay Mekiği programlarının hepsinde uçan, Ay’da yürüyen ve ilk Mekik uçuşunun komutanı olan astronot; 42 yıllık NASA kariyeri boyunca altı uzay uçuşu yaptı.
- Doğum tarihi
- 24 Eylül 1930
- Ülke
- ABD
- Görevi
- Apollo 16 komutanı, STS-1 komutanı
- Kurum
- NASA
- Rolü
- Astronot
- Ölüm tarihi
- 5 Ocak 2018
John Watts Young, uzay çağının en uzun soluklu astronotlarından biriydi. 1962’de NASA’ya katıldı, 1965’te Gemini 3 ile ilk uçuşunu yaptı, 1972’de Apollo 16’nın komutanı olarak Ay’da yürüdü ve 1981’de Columbia ile ilk Uzay Mekiği uçuşunu (STS-1) komuta etti. Hem Apollo hem de Mekik programında uçan yalnızca iki astronottan biriydi, Ay’da yürüyüp Mekik’le de uçan tek astronottu ve altı uzay uçuşunun sonunda toplamda yaklaşık 835 saati uzayda geçirdi. Bunun yanında, görev bilincini yönetimle çatışma pahasına savunan bir mühendis ve pilot olarak da hatırlanır.
Çocukluktan test pilotluğuna
Young, 24 Eylül 1930’da San Francisco’da doğdu. Çocukluğu Georgia’nın Cartersville kasabasında ve Florida’nın Orlando kentinde geçti. Georgia Teknoloji Enstitüsü’nde Deniz Kuvvetleri ROTC bursuyla okudu ve 1952’de sınıfının ikincisi olarak havacılık mühendisliği lisansını aldı; 6 Haziran 1952’de ABD Deniz Kuvvetleri’nde asteğmen olarak göreve başladı. Kore Savaşı sırasında Japon Denizi’nde USS Laws gemisinde topçu subayı olarak çalıştı, 1954 Aralık’ında pilot kanatlarını aldı ve VF-103 filosunda F9F Cougar, sonra F8U Crusader uçurdu. 1956’da Süveyş Krizi sırasında USS Coral Sea ile Akdeniz’e gitti.
1959’da Deniz Kuvvetleri Test Pilotu Okulu’nun 23. sınıfına katıldı ve yine ikincilikle bitirdi. Naval Air Test Center’da gelecekteki astronot Jim Lovell ile F-4 Phantom II’nin silah sistemleri üzerinde çalıştı. 1962’de F-4 ile iki tırmanma süresi dünya rekoru kırdı: 3.000 metreye 34,52 saniyede, 25.000 metreye 227,6 saniyede ulaştı. Eylül 1976’da 24 yıllık hizmetin ardından yüzbaşı rütbesiyle Deniz Kuvvetleri’nden emekli oldu.
Gemini: ilk uçuşlar
Young, Eylül 1962’de NASA’nın ikinci astronot grubuna seçildi. 23 Mart 1965’te Gus Grissom’ın pilotu olarak Gemini 3 ile uçtu. Mürettebat yörünge değiştirme manevralarını denedi. Uçuştan sonra Young’ın kapsüle gizlice kornet sığır eti sandviçi soktuğu ortaya çıktı ve konu ABD Kongresi’nde bir komite oturumuna kadar gitti.
18-21 Temmuz 1966’daki Gemini 10’da bu kez komutandı; pilotu Michael Collins’ti. Mürettebat Agena hedef aracına kenetlendi ve Agena’nın motorlarıyla 294 × 763 kilometrelik eliptik bir yörüngeye çıktı. Daha sonra, Gemini 8’in bıraktığı Agena ile buluştu ve yaklaşık üç metre mesafeden onunla birlikte uçtu. Collins, uzay yürüyüşünde mikrometeorit paketini geri aldı.
Apollo 10 ve Apollo 16
18-26 Mayıs 1969’da Apollo 10’un komuta modülü pilotu olarak Thomas Stafford ve Eugene Cernan ile uçtu. Komuta modülünün adı Charlie Brown, Ay modülünün adı Snoopy’ydi. Stafford ve Cernan Ay modülüyle yüzeyin 14,447 kilometre yakınına inerken Young, Ay’ın çevresinde tek başına yörüngede kaldı; bu yüzden Ay çevresinde yalnız dönen ilk kişi olarak anılır.
Gerçek Ay yürüyüşü ise 16-27 Nisan 1972’deki Apollo 16 ile geldi. Komutan Young, komuta modülü pilotu Ken Mattingly ve Ay modülü pilotu Charles Duke ile, hizmet modülündeki bir motor sorunu yüzünden beş saat kırk iki dakika gecikmeyle 20 Nisan’da Descartes Yaylası’na indi. Yüzeyde üç uzay yürüyüşü yaptılar: yaklaşık yedi, yedi ve beş saat. Ay yüzeyinde toplam 19 saat kaldılar ve 94 kilogram numune topladılar. Bunların arasında 11,7 kilogramlık Big Muley, Apollo programının topladığı en büyük kaya olarak kaydedildi.
Young’ın Ay’daki ilk sözleri şunlardı: “I’m glad they got ol’ Brer Rabbit here, back in the briar patch where he belongs.” Bu, kabaca “Eski Brer Rabbit’i buraya, ait olduğu dikenliğe getirdikleri için sevindim” demektir. İlk yürüyüşte ısı akışı deneyinin kablolarına takılıp iletişim bağlantısını kopardığı da kayıtlıdır. İkinci yürüyüşte Wreck Krateri’nde gezgin aracın seyrüsefer sisteminin çalışmadığı bir anda dönüş yolunu elle buldular.

Apollo 16 Ay modülü 24 Nisan’da kalktı ve komuta modülüyle birleşti. Mattingly dönüş yolunda uzayda film kasetlerini almak için dışarı çıktı. Kapsül 27 Nisan’da Christmas Adası’nın yaklaşık 350 kilometre güneydoğusuna indi ve USS Ticonderoga gemisiyle kurtarıldı.
Uzay Mekiği: STS-1 ve STS-9
Ocak 1973’te Mekik Şubesi şefi oldu ve astronotların tasarım görüşlerini mühendislere ulaştırdı. Ocak 1974’ten Mayıs 1987’ye kadar Astronot Ofisi’nin şefliğini yaptı; bu görevde Alan Shepard’ın yerini almıştı. Mekik’in Yaklaşma ve İniş Testleri sırasında T-38 refakat uçağıyla uçtu.
12-14 Nisan 1981’de Robert Crippen ile Columbia’nın ilk uçuşu STS-1’i yaptı. Fırlatma 12 Nisan sabahı saat 7.00’de (ABD Doğu saati) Kennedy Uzay Merkezi’ndeki LC-39A rampasından gerçekleşti; ilk deneme 10 Nisan’da, fırlatmadan 18 dakika önce bir bilgisayar hatası nedeniyle ertelenmişti. Uçuş Edwards Hava Kuvvetleri Üssü’ne iniş ile bitti. Bu, Uzay Mekiği’nin ilk uçuşuydu.

28 Kasım-8 Aralık 1983’teki STS-9’da komutan olarak yine Columbia ile uçtu. Mekik, ilk Spacelab modülünü taşıyordu; mürettebatta pilot Brewster Shaw, görev uzmanları Owen Garriott ve Robert Parker, yük uzmanları Byron Lichtenberg ve Ulf Merbold vardı. İnişten önce iki genel amaçlı bilgisayar arızalandı, yeniden başlatılıp programlanması gerekti; Mekik 8 Aralık’ta Edwards’a indi. Bu, Young’ın altıncı ve son uzay uçuşuydu.

Verileri göster
| 1965 | Gemini 3 |
|---|---|
| 1966 | Gemini 10 |
| 1969 | Apollo 10 |
| 1972 | Apollo 16 |
| 1981 | STS-1 |
| 1983 | STS-9 |
Challenger sonrası: güvenlik için ses yükseltmek
Young, Ocak 1986’daki Challenger kazasından sonra Rogers Komisyonu’na ifade verdi ve NASA’daki güvenlik kültürü eksikliğini açıkça eleştirdi. O sırada Hubble Uzay Teleskobu’nun yerleştirileceği STS-61-J görevine atanmıştı; kazadan sonra bu görev iptal edildi. Mayıs 1987’de Daniel Brandenstein Astronot Ofisi şefi oldu; Young ise Johnson Uzay Merkezi müdürünün mühendislik, operasyon ve güvenlik özel danışmanlığına verildi. Kendisi bu atamanın, NASA yönetimini kamuoyu önünde eleştirmesinin sonucu olduğuna inanıyordu. Bu görevde katı yakıt roketinin yeniden tasarımını izledi, ısı koruma karolarının güçlendirilmesini, iniş yüzeylerinin iyileştirilmesini, acil durum frenleme paraşütlerini ve GPS’in entegrasyonunu savundu. Şubat 1996’da Johnson Uzay Merkezi’nde teknik işlerden sorumlu müdür yardımcısı oldu; Mir ile ortak program ve Uluslararası Uzay İstasyonu’nun tasarımına katkı verdi.
Son yılları ve ölümü
Young, 31 Aralık 2004’te 42 yıllık NASA hizmetinin ardından emekli oldu. Kariyerinde 15.275 saatten fazla uçuş yaptı. Emekliliğinde asteroit çarpmalarından korunma ve Ay’a yerleşme gibi konularda konuşmalar yaptı. 2012’de James R. Hansen ile birlikte yazdığı otobiyografisi Forever Young yayımlandı.
John Young, 5 Ocak 2018’de Houston’daki evinde, zatürree komplikasyonları nedeniyle 87 yaşında öldü. 30 Nisan 2019’da Arlington Ulusal Mezarlığı’na defnedildi.
Neden önemli?
Young, Gemini, Apollo komuta modülü, Apollo Ay modülü ve Uzay Mekiği olmak üzere dört ayrı NASA aracını kullanan tek astronottur. Congressional Space Medal of Honor sahibidir, 1981’de STS-1 ve STS-2 mürettebatıyla birlikte Collier Trophy kazandı; ABD Astronot Onur Listesi’ne 1993’te girdi. Adı, Florida’daki bir otoyola, Orlando Bilim Merkezi’ndeki gezegenevine ve 2018’de uzaya giden bir Cygnus kargo aracına (S.S. John Young) verildi; 5362 numaralı asteroit de Johnyoung adını taşır.
























