Gemini XII'nin Dünya fotoğrafları Landsat'a giden yolu nasıl açtı?
Lovell ve Aldrin'in Kasım 1966'da çektiği Nil vadisi karesi, yörüngeden Dünya'yı izleme fikrini güçlendirdi; EROS ve Landsat bu birikimin üzerine kuruldu.

NASA'nın açıklamasına göre Gemini programının son uçuşu olan Gemini XII, 11-15 Kasım 1966 arasında Dünya yörüngesinde kaldı. Komutan pilot James Lovell ile pilot Buzz Aldrin'in 14 Kasım 1966'da çektiği bir fotoğraf, Kızıldeniz çevresini ve Nil vadisini gösteriyor. NASA Tarih Ofisi bu kareyi, Dünya'yı uzaydan izleme fikrinin nasıl bir uydu programına dönüştüğünü hatırlatmak için bu hafta yeniden öne çıkardı.
Uçuşun altmışıncı yılında kayda geçen bu bağlantı, Ay yarışının gölgesinde kalan bir sonucu anlatıyor: Gemini astronotlarının pencereden çektiği fotoğraflar, yeryüzünü incelemek için ayrı bir uydu programı kurulması tartışmasında somut kanıt olarak kullanıldı.
Gemini XII neyi sınadı?
Gemini XII, Mercury ile Apollo arasındaki köprü sayılan Gemini serisinin onuncu ve son insanlı uçuşuydu. NASA'nın görev sayfasına göre uçuş 11 Kasım 1966'da Cape Canaveral'daki 19 numaralı rampadan Titan II roketiyle başladı. Mürettebat, kendisinden önce bir Atlas roketiyle yörüngeye çıkarılan Agena hedef aracıyla buluşup kenetlendi. Agena, Apollo'nun Ay görevlerinde gerekecek buluşma ve kenetlenme tekniklerini denemek için kullanılan bir uzay aracıydı.
Görev planında üç uzay yürüyüşü (araç dışı etkinlik), bağlı halde yapılan bir ipli uçuş denemesi, Agena'nın motoruyla yörünge değiştirme ve otomatik atmosfere dönüş gösterisi vardı. Uçuşta ayrıca 14 bilimsel, tıbbi ve teknolojik deney bulunuyordu. Aldrin 12 Kasım'da 2 saat 29 dakikalık, 13 Kasım'da 2 saat 6 dakikalık, 14 Kasım'da ise 55 dakikalık etkinlik yaptı; 12 ve 14 Kasım'daki ayakta kalma tipi, yani kapak açıkken kabinden çıkmadan yapılan yürüyüşlerdi. Gemini XII 15 Kasım'da batı Atlas Okyanusu'na indi. Toplam süre 3 gün 22 saat 34 dakika 31 saniye oldu.
Lovell bundan önce 1965'te 14 günlük rekor uçuş Gemini VII'de yer almış, sonraki yıllarda Apollo 8 ile Ay'ın çevresinde dönen ilk üç kişiden biri olmuş ve Nisan 1970'te Apollo 13'ü komuta etmişti.
Fotoğraflardan uydu programına
NASA'nın anlatımına göre Lovell, Aldrin ve diğer Gemini astronotlarının çektiği kareler, yörünge görüntülerinin yeryüzünü incelemede işe yaradığını gösterdi. Bu görüntüler, bilim insanlarının özel bir yeryüzü gözlem uydusu programı için ileri sürdüğü gerekçeleri güçlendirdi.
Bu girişimin güçlü savunucularından biri, 1965-1971 arasında ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'nun (USGS) başkanlığını yapan William T. Pecora'ydı. Pecora 1969'daki bir açıklamasında, savunduğu Dünya Kaynakları Gözlem Uydusu (EROS) programının 1966'da, Mercury ve Gemini yörünge fotoğraflarının yeryüzü kaynakları çalışmalarına faydasının gösterilmesinin doğrudan sonucu olarak tasarlandığını söylemişti. NASA'ya göre EROS, daha sonra Landsat'a giden yolu açtı.
Landsat: yarım yüzyılı aşan kesintisiz kayıt
Landsat programının ilk uydusu, ERTS-1 adıyla 23 Temmuz 1972'de fırlatıldı; yeryüzünün kara yüzeyini izlemeye ayrılmış ilk uydu görevi oldu. NASA'nın Landsat sayfasına göre uydu 18 günde tüm gezegeni tarıyordu ve iki cihaz taşıyordu. Televizyon kamerası teknolojisine dayanan RBV, fırlatmadan günler sonra bir güç anahtarı devresindeki arıza yüzünden kapatıldı. Başlangıçta ikincil sayılan, 80 metre çözünürlüklü dijital tarayıcı MSS ise asıl cihaz haline geldi. Landsat 1, 6 Ocak 1978'e kadar çalıştı ve 300 binden fazla görüntü topladı.
Program bugün NASA ile USGS'nin ortak yönettiği, kara yüzeyinin en uzun kesintisiz uzay kaydını tutan seri. NASA, Landsat 9'un beş yıllık tasarım ömrü dönüm noktasına 27 Eylül 2026'da ulaştığını duyurdu. Kurum, Landsat'ın ücretsiz ve herkese açık verisinin yalnızca 2023'te ABD ekonomisine tahmini 25,6 milyar dolar değer kattığını belirtiyor. Verinin kullanım alanları arasında ekin sağlığı, orman yangınları, sel, bitki örtüsü ve arazi kullanımı değişimi sayılıyor. NASA, 14 Temmuz 2026 itibarıyla Landsat 10 uzay aracı için teklif çağrısını da yayımladı.
Neden önemli?
Gemini XII'nin ana başlığı kenetlenme ve uzay yürüyüşüydü; Dünya fotoğrafları yan ürün gibi görünebilir. Yine de bu örnek, bilimsel bir aracın çoğu zaman başka bir amaçla yapılan uçuşta ortaya çıkan veriyle doğduğunu gösteriyor. Pecora'nın sözü, kararın Gemini fotoğraflarından tek başına çıkmadığını da ima ediyor: NASA'nın metni bu görüntülerin gerekçeyi güçlendirdiğini söylüyor, programı tek başına doğurduğunu değil.
Sırada Landsat 10 var. Teklif çağrısı yayımlandığına göre uydunun yapımı için süreç ilerliyor; fırlatma tarihi ise bu kaynaklarda belirtilmiyor.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















