21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Uzay Kültürü

Gemini XII'nin Dünya fotoğrafları Landsat'a giden yolu nasıl açtı?

Lovell ve Aldrin'in Kasım 1966'da çektiği Nil vadisi karesi, yörüngeden Dünya'yı izleme fikrini güçlendirdi; EROS ve Landsat bu birikimin üzerine kuruldu.

Uzay KültürüNASA
Gemini XII'nin Dünya fotoğrafları Landsat'a giden yolu nasıl açtı?

NASA'nın açıklamasına göre Gemini programının son uçuşu olan Gemini XII, 11-15 Kasım 1966 arasında Dünya yörüngesinde kaldı. Komutan pilot James Lovell ile pilot Buzz Aldrin'in 14 Kasım 1966'da çektiği bir fotoğraf, Kızıldeniz çevresini ve Nil vadisini gösteriyor. NASA Tarih Ofisi bu kareyi, Dünya'yı uzaydan izleme fikrinin nasıl bir uydu programına dönüştüğünü hatırlatmak için bu hafta yeniden öne çıkardı.

Uçuşun altmışıncı yılında kayda geçen bu bağlantı, Ay yarışının gölgesinde kalan bir sonucu anlatıyor: Gemini astronotlarının pencereden çektiği fotoğraflar, yeryüzünü incelemek için ayrı bir uydu programı kurulması tartışmasında somut kanıt olarak kullanıldı.

Gemini XII neyi sınadı?

Gemini XII, Mercury ile Apollo arasındaki köprü sayılan Gemini serisinin onuncu ve son insanlı uçuşuydu. NASA'nın görev sayfasına göre uçuş 11 Kasım 1966'da Cape Canaveral'daki 19 numaralı rampadan Titan II roketiyle başladı. Mürettebat, kendisinden önce bir Atlas roketiyle yörüngeye çıkarılan Agena hedef aracıyla buluşup kenetlendi. Agena, Apollo'nun Ay görevlerinde gerekecek buluşma ve kenetlenme tekniklerini denemek için kullanılan bir uzay aracıydı.

Görev planında üç uzay yürüyüşü (araç dışı etkinlik), bağlı halde yapılan bir ipli uçuş denemesi, Agena'nın motoruyla yörünge değiştirme ve otomatik atmosfere dönüş gösterisi vardı. Uçuşta ayrıca 14 bilimsel, tıbbi ve teknolojik deney bulunuyordu. Aldrin 12 Kasım'da 2 saat 29 dakikalık, 13 Kasım'da 2 saat 6 dakikalık, 14 Kasım'da ise 55 dakikalık etkinlik yaptı; 12 ve 14 Kasım'daki ayakta kalma tipi, yani kapak açıkken kabinden çıkmadan yapılan yürüyüşlerdi. Gemini XII 15 Kasım'da batı Atlas Okyanusu'na indi. Toplam süre 3 gün 22 saat 34 dakika 31 saniye oldu.

Lovell bundan önce 1965'te 14 günlük rekor uçuş Gemini VII'de yer almış, sonraki yıllarda Apollo 8 ile Ay'ın çevresinde dönen ilk üç kişiden biri olmuş ve Nisan 1970'te Apollo 13'ü komuta etmişti.

Fotoğraflardan uydu programına

NASA'nın anlatımına göre Lovell, Aldrin ve diğer Gemini astronotlarının çektiği kareler, yörünge görüntülerinin yeryüzünü incelemede işe yaradığını gösterdi. Bu görüntüler, bilim insanlarının özel bir yeryüzü gözlem uydusu programı için ileri sürdüğü gerekçeleri güçlendirdi.

Bu girişimin güçlü savunucularından biri, 1965-1971 arasında ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'nun (USGS) başkanlığını yapan William T. Pecora'ydı. Pecora 1969'daki bir açıklamasında, savunduğu Dünya Kaynakları Gözlem Uydusu (EROS) programının 1966'da, Mercury ve Gemini yörünge fotoğraflarının yeryüzü kaynakları çalışmalarına faydasının gösterilmesinin doğrudan sonucu olarak tasarlandığını söylemişti. NASA'ya göre EROS, daha sonra Landsat'a giden yolu açtı.

Landsat: yarım yüzyılı aşan kesintisiz kayıt

Landsat programının ilk uydusu, ERTS-1 adıyla 23 Temmuz 1972'de fırlatıldı; yeryüzünün kara yüzeyini izlemeye ayrılmış ilk uydu görevi oldu. NASA'nın Landsat sayfasına göre uydu 18 günde tüm gezegeni tarıyordu ve iki cihaz taşıyordu. Televizyon kamerası teknolojisine dayanan RBV, fırlatmadan günler sonra bir güç anahtarı devresindeki arıza yüzünden kapatıldı. Başlangıçta ikincil sayılan, 80 metre çözünürlüklü dijital tarayıcı MSS ise asıl cihaz haline geldi. Landsat 1, 6 Ocak 1978'e kadar çalıştı ve 300 binden fazla görüntü topladı.

Program bugün NASA ile USGS'nin ortak yönettiği, kara yüzeyinin en uzun kesintisiz uzay kaydını tutan seri. NASA, Landsat 9'un beş yıllık tasarım ömrü dönüm noktasına 27 Eylül 2026'da ulaştığını duyurdu. Kurum, Landsat'ın ücretsiz ve herkese açık verisinin yalnızca 2023'te ABD ekonomisine tahmini 25,6 milyar dolar değer kattığını belirtiyor. Verinin kullanım alanları arasında ekin sağlığı, orman yangınları, sel, bitki örtüsü ve arazi kullanımı değişimi sayılıyor. NASA, 14 Temmuz 2026 itibarıyla Landsat 10 uzay aracı için teklif çağrısını da yayımladı.

Neden önemli?

Gemini XII'nin ana başlığı kenetlenme ve uzay yürüyüşüydü; Dünya fotoğrafları yan ürün gibi görünebilir. Yine de bu örnek, bilimsel bir aracın çoğu zaman başka bir amaçla yapılan uçuşta ortaya çıkan veriyle doğduğunu gösteriyor. Pecora'nın sözü, kararın Gemini fotoğraflarından tek başına çıkmadığını da ima ediyor: NASA'nın metni bu görüntülerin gerekçeyi güçlendirdiğini söylüyor, programı tek başına doğurduğunu değil.

Sırada Landsat 10 var. Teklif çağrısı yayımlandığına göre uydunun yapımı için süreç ilerliyor; fırlatma tarihi ise bu kaynaklarda belirtilmiyor.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı
  2. NASA Space Apps Challenge rekor kırdı: 593 etkinlikte 181.835 kayıtlı katılımcı
  3. NASA, öğrenciler için nükleer enerjili Ay üssü tasarım yarışması başlattı
  4. NASA, COMPASS ödülleriyle 23 ekibi seçti: küçük kolejlerden Roman ve Artemis'e uzanan projeler
  5. Endeavour'un son uçuşunu çekenler anlattı: 2012'deki Los Angeles yolculuğunun perde arkası
  6. NASA'nın ilk fuarı MAX POWER: X-70 Fractal, astronot alımı ve Ay Üssü duyuruları

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  6. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  4. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce
  5. Xavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsündeXavier Siklonu Cook Adaları'nda 5. kategoriye çıktı: Kasım rekoru Aqua'nın görüntüsünde20 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar