Falcon Heavy

Falcon Heavy, SpaceX'in kısmen yeniden kullanılabilen ağır yük roketidir. Güçlendirilmiş bir Falcon 9 gövdesinin iki yanına iki Falcon 9 birinci aşaması eklenerek yapılır ve kalkışta toplam 27 motor aynı anda çalışır. İlk uçuşunu 6 Şubat 2018'de, faydalı yük olarak Elon Musk'ın Tesla Roadster otomobilini taşıyarak yaptı. Bugün faaliyetteki roketler arasında taşıma kapasitesi yalnızca NASA'nın SLS roketinden düşüktür.

Görevin amacı

Falcon Heavy, tek bir Falcon 9'un kaldıramayacağı ağır uyduları ve Dünya yörüngesinin ötesine gidecek sondaları fırlatmak için geliştirildi. Fikir ilk kez 2005'te dile getirildi; SpaceX planı 2011'de Washington'da kamuoyuna açıkladı ve ilk uçuşu 2013'e koydu. Ancak üç gövdeyi tek bir roket gibi çalıştırmanın yapısal zorlukları ve Falcon 9'da yaşanan iki kaza, ilk uçuşu 2018'e kaydırdı. Musk, 2017'de projenin düşündüklerinden çok daha zor çıktığını açıkça kabul etti. Geliştirme tamamen özel sermayeyle yapıldı; Musk maliyetin 500 milyon doları aştığını söyledi.

Teknik özellikler

Roketin üç birinci aşama gövdesinin her birinde dokuz Merlin 1D motoru bulunur. Kalkıştan kısa süre sonra merkez gövde yakıt tasarrufu için gazını kısar; yan iticiler ayrıldıktan sonra yeniden tam güce çıkar. İkinci aşama, Falcon 9'unkiyle aynıdır.

• Yükseklik: Yaklaşık 70 metre
• Fırlatma kütlesi: Yaklaşık 1.420 ton
• Kalkış itkisi: Deniz seviyesinde 22,8 meganewton
• Alçak Dünya yörüngesine yük: Tüm iticiler harcanırsa 63,8 ton (kuramsal üst sınır)
• Yerdurağan aktarım yörüngesine yük: 26,7 ton; üç itici de geri kazanılırsa yaklaşık 8 ton
• Mars'a yük: 16,8 ton

Yan iticiler normalde fırlatma alanının yakınındaki iniş pistlerine geri döner; merkez gövde ise ya denizdeki insansız gemiye iner ya da en ağır görevlerde bilerek harcanır. Yapısal güvenlik payları uçuş yüklerinin yüzde 40 üzerinde tutuldu. Başlangıçta yan iticilerden merkez gövdeye yakıt aktarılması planlanmıştı, ancak bu sistem hiç kullanılmadı.

Falcon Heavy'nin ikinci aşamalarının çoğunda, motorun ateşlemeler arasında uzun süre beklemesine olanak tanıyan bir görev uzatma kiti kullanılır. Bu kitin en göze çarpan parçası, kerosen tankının üzerine boyanan gri bir banttır: Güneş ışığını emerek uzun bekleme sırasında yakıtın donmasını önler. Kıyaslama için, Nisan 2024'e kadar uçan harcanabilir Delta IV Heavy roketi yerdurağan aktarım yörüngesine en fazla 14,2 ton taşıyabiliyordu; Falcon Heavy ise yalnız yan iticileri geri kazanılan yapılandırmada bile yaklaşık 16 ton taşıyabiliyor. Yeni rakipler arasında Blue Origin'in New Glenn ve ULA'nın Vulcan Centaur roketleri sayılıyor.

Yolculuk ve önemli anlar

• 6 Şubat 2018: İlk uçuş; Tesla Roadster ve sürücü koltuğundaki "Starman" mankeni Güneş çevresinde Mars yörüngesini biraz aşan bir yörüngeye gönderildi.
• 11 Nisan 2019: İlk ticari uçuş Arabsat-6A; üç itici de ilk kez başarıyla indi.
• 25 Haziran 2019: ABD Savunma Bakanlığı'nın STP-2 görevinde 25 küçük uzay aracı fırlatıldı.
• 13 Ekim 2023: NASA'nın metal asteroit hedefli Psyche sondası yola çıktı.
• 14 Ekim 2024: Europa Clipper, Jüpiter'in uydusu Europa'ya doğru fırlatıldı.
• 30 Ağustos 2026: Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu fırlatıldı.
• 1 Ekim 2026: ABD Ulusal Keşif Ofisi için NROL-97 görevi; roketin 14. uçuşu.

Başarılar ve etkisi

Falcon Heavy, 1 Ekim 2026 itibarıyla yaptığı 14 fırlatmanın tamamını başarıyla tamamladı. İlk uçuştan bir yıl sonra imzalanan beş ticari sözleşme, geliştirme maliyetini karşılamaya yetti. ABD Uzay Kuvvetleri 2022'de roketi ulusal güvenlik görevleri için onayladı. NASA'nın amiral sınıfı gezegen görevlerinden ikisinin bu roketle fırlatılması, ağır yük taşımacılığında yeniden kullanılabilir roketlerin güvenilirliğine dair önemli bir sınav oldu.

Roketin takviminde yeni görevler de var: Astrobotic'in Griffin Ay iniş aracı için Kasım 2026, Satürn'ün uydusu Titan'a gidecek Dragonfly için Temmuz 2028 hedefleniyor. Ay yörüngesindeki Gateway istasyonunun ilk modüllerini de Falcon Heavy taşıyacaktı; ancak NASA Mart 2026'da Gateway çalışmalarını durdurduğunu duyurdu. SpaceX, uzun vadede hem Falcon 9'un hem de Falcon Heavy'nin yerini Starship'in almasını planlıyor.

Bilmeye değer

• İlk uçuş öncesinde Musk, roketin rampadan yeterince uzaklaşmasını bile başarı sayacağını söylemişti.
• İlk uçuşta Tesla Roadster'da David Bowie'nin "Life on Mars" şarkısı çalındı.
• 2017-2022 arasında harcanabilir bir Falcon Heavy fırlatmasının ilan edilen fiyatı 150 milyon dolardı.
• NASA, Roman teleskobunun fırlatma hizmeti ve ilgili masraflar için yaklaşık 255 milyon dolar ödedi.
• Yeniden kullanılabilir roketlerin ayrıntısı yeniden kullanılabilir roket sayfasında.