21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Kinetica-2 (Lijian-2) roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, özellikleri

Kinetica-2, CAS Space'in kerosen ve sıvı oksijenle çalışan, alçak yörüngeye yaklaşık 12 ton hedefleyen iki kademeli roketidir. 11/2026 itibarıyla iki uçuşu da başarılı oldu.

Durum
Aktif
Üretici
CAS Space (Çin Bilimler Akademisi'nin yan kuruluşu)
Ülke
Çin
İlk uçuş
2026
Yükseklik
yaklaşık 53 m
Kademe
2 (artı 2 yan güçlendirici)
Alçak yörüngeye yük
12.000 kg (500 km Güneş eşzamanlı yörüngeye yaklaşık 8.000 kg)
Yeniden kullanım
Henüz yok (birinci kademe ve yan güçlendirici kurtarma hedefi: 2027)

Kinetica-2 (Çincesi Lijian-2, 力箭二号), Çin'in CAS Space şirketinin geliştirdiği, kerosen ve sıvı oksijenle çalışan iki kademeli orta sınıf bir roketidir. Alçak Dünya yörüngesine yaklaşık 12 ton yük taşıyabilmesi hedeflenen roket, ilk uçuşunu 30 Mart 2026'da yaptı; 11/2026 itibarıyla iki kez fırlatıldı ve iki uçuşu da başarılı oldu.

Roketi üreten CAS Space, Çin Bilimler Akademisi'nin yan kuruluşu olan ticari bir şirkettir ve daha önce katı yakıtlı küçük roketi Kinetica-1 ile tanınıyordu. Kinetica-2, şirketin ilk sıvı yakıtlı roketidir ve onu küçük uydu fırlatıcısı olmaktan çıkarıp büyük takımyıldız uyduları ile uzay aracı prototiplerini taşıyabilen bir sınıfa taşıyor. Roketin ikinci uçuşunda 18 Qianfan uydusunu taşıması, bu amacın somut bir örneğidir.

Nasıl çalışır?

Kinetica-2'nin iki kademesi de sıvı yakıtlı roket motorlarıyla çalışır. Yakıt olarak rafine kerosen (RP-1), yükseltgen olarak sıvı oksijen kullanılır. Bu çift, kerosenin yoğun ve saklaması kolay olması, sıvı oksijenin ise güçlü bir yükseltgen olması sayesinde günümüzde birçok orta ve ağır sınıf roketin tercihidir. Sıvı yakıtlı motor, katı yakıtlılardan farklı olarak kısılabilir, durdurulabilir ve yeniden ateşlenebilir; bu da yörünge hassasiyeti ve ileride inişle kurtarma için önemlidir.

Wikipedia'daki tanıma göre birinci kademe, yan yana bağlanmış üç özdeş modüler gövdeden (bir çekirdek ve iki yan güçlendirici) oluşur; her gövdede üç adet YF-102 motoru bulunur. Her motorun deniz seviyesindeki itkisi 835 kilonewton olarak verilir; dokuz motorun toplamı yaklaşık 7.515 kilonewton eder ve Launch Library 2 kaydındaki toplam itki değeriyle aynıdır. İkinci kademede ise bir adet, boşluğa uyarlanmış YF-102V motoru vardır; o da kerosen ve sıvı oksijenle çalışır.

Kademeli yapının mantığı roket denklemine dayanır: boşalan tankları taşımamak, kalan kütleyi daha hızlı yapar. Alçak yörüngede kalmak için yatayda saniyede yaklaşık 7,8 kilometre hız gerekir. Birinci kademe ve yan güçlendiriciler roketi yoğun atmosferden çıkarıp yüksek hıza getirir, ardından kademe ayrılır ve ikinci kademe yükü hedef yörüngeye taşır. Yük, atmosferdeki yüksek basınç ve rüzgârdan burun konisi altında korunur; koni genellikle atmosfer yeterince seyrekleştiğinde ikiye ayrılıp atılır.

Aynı gövdeyi paralel çoğaltarak daha büyük roket yapma fikri (modüler tasarım), aynı gövde ve motor ailesiyle farklı kapasitede sürümler üretmeyi kolaylaştırır. Wikipedia'ya göre şirketin Şanghay borsası için hazırladığı halka arz belgesinde, dört yan güçlendiricili bir "Kinetica-2 Heavy" sürümü 2028 için duyurulmuştur. Bu bir plandır; roket henüz uçmamıştır.

Fırlatma yeri olarak Gobi Çölü'ndeki Jiuquan seçilmiştir; iç bölgede olduğu için ilk kademeler karada, boş bölgelere düşer.

Teknik özellikler

ÖzellikDeğer
ÜreticiCAS Space (Çin)
Yükseklikyaklaşık 53 m (Launch Library 2 kaydında 52 m)
Çap3,35 m
Kalkış kütlesi625 ton
Kademe2 (birinci kademe çekirdek + 2 yan güçlendirici)
MotorBirinci kademede 9 × YF-102; ikinci kademede 1 × YF-102V
YakıtKerosen (RP-1) / sıvı oksijen
Kalkış itkisiyaklaşık 7.515 kN (9 × 835 kN)
Alçak Dünya yörüngesine yük12.000 kg
Güneş eşzamanlı yörüngeye (500 km) yükyaklaşık 8.000 kg (kaynaklara göre 7,8-8 ton)
Fırlatma yeriJiuquan Uydu Fırlatma Merkezi, 140 numaralı alan
Yeniden kullanımHenüz yok (kurtarma hedefi 2027)

Yerdurağan geçiş yörüngesi için doğrulanmış bir kapasite değeri bulunamadığından tabloya konmamıştır. Kinetica-2'nin ilk görev alanı alçak ve kutupsal yörüngelerdir.

Uçuş geçmişi

Roketin yer testleri 2025'te yapıldı. İlk uçuş 30 Mart 2026'da (11:00 UTC) Jiuquan'dan gerçekleşti ve başarıyla sonuçlandı. Bu uçuşta üç yük vardı: Çin'in uzay istasyonu ikmal aracı olarak tanıtılan Qingzhou kargo aracının prototipi (Launch Library 2 kaydında "New March 02"), "New March 01" adlı yörüngede deney barındırma uydusu ve TS-01. Yani roket yörüngeye ilk denemede ulaştı.

İkinci uçuş 3 Kasım 2026'da (00:15 UTC) yapıldı ve Shanghai Spacesail Technologies'in G60 (Qianfan) takımyıldızı için 18 haberleşme uydusunu kutup yörüngesine taşıdı. Bu, roketin büyük bir takımyıldızın uydularını taşıdığı ilk uçuştu. Kutup yörüngesi, uydunun her turda Dünya'nın kutuplarına yakın geçtiği yörüngedir; Dünya altında dönmeye devam ettiği için uydu zamanla bütün yeryüzünün üzerinden geçer. Bu yüzden yer gözlemi ve küresel kapsama isteyen haberleşme ağları bu tür yörüngeleri kullanır.

UçuşTarih (UTC)YükSonuç
Y1 (ilk uçuş)30 Mart 2026Qingzhou prototipi, New March 01, TS-01Başarılı
Y23 Kasım 202618 Qianfan uydusu (G60 Polar Group #17)Başarılı

Başarı oranı. 11/2026 itibarıyla 2 fırlatmanın 2'si başarılıdır. Bu sayı, bir roketin güvenilirliği hakkında sağlam bir sonuç çıkarmak için çok azdır; roketin gerçek performansı ancak daha fazla uçuşla görülecektir. Şimdiye kadar kaydedilmiş bir arıza yoktur.

Yeniden kullanım

Roketin yeniden kullanıma yönelik adımları henüz birer hedeftir, gerçekleşmiş bir sonuç değildir. Wikipedia'ya göre birinci kademe ve yan güçlendiricilerin kurtarılması 2027 için planlanıyor; ayrıca 500 km Güneş eşzamanlı yörüngeye yaklaşık 20 ton taşıması amaçlanan, yeniden kullanılabilir bir "Kinetica-3" geliştirilmektedir. Launch Library 2 kaydında Kinetica-2 "yeniden kullanılabilir" olarak işaretlenmiştir; ancak 11/2026 itibarıyla iki uçuşta da herhangi bir kademe kurtarılmamıştır. Yeniden kullanımın nasıl işlediğini yeniden kullanılabilir roket maddesinden, bugün bunu başaran örneklerden biri için Falcon 9 sayfasından okuyabilirsiniz.

Taşıdığı önemli görevler

Roketin iki uçuşu da Çin'in ticari uzay ekonomisindeki iki ayrı eğilimi gösteriyor. İlki, istasyon ikmali için ticari kargo aracı geliştirme çabasıdır; Qingzhou prototipi bu amaçla uçuruldu. Çin'in kamusal uzay istasyonu çalışmaları için Çin Uzay Programı sayfasına bakabilirsiniz. İkincisi, çok sayıda uydudan oluşan takımuydu ağlarının kurulmasıdır. Launch Library 2'ye göre G60 ağının ilk aşamada 1.296 uyduya ulaşması hedefleniyor, uzun vadeli plan ise 12.000 uydudur; bunlar şirketin hedefidir, gerçekleşmiş rakam değildir.

Qianfan, Launch Library 2 kaydına göre Ku, Q ve V bantlı yüklere sahip alçak yörünge haberleşme uydularından oluşur ve Şanghay yerel yönetiminin desteklediği Shanghai Spacesail Technologies tarafından işletilir. Ağdaki uyduların hızla çoğalması fırlatıcı ihtiyacını büyütüyor; 18 uyduyu tek seferde taşıyabilen bir roket, uyduları teker teker ya da küçük gruplar halinde fırlatmaya kıyasla uçuş sayısını azaltır.

Sitedeki ilgili haber ve takvim sayfaları: Kinetica-2 ikinci uçuşunda 18 Qianfan uydusunu yörüngeye taşıdı ve Kinetica 2 fırlatması: SpaceSail Polar Group #17.

Benzer roketlerle karşılaştırma

12 tonluk alçak yörünge kapasitesiyle Kinetica-2, Çin'in orta sınıf roketleriyle aynı bölgede yer alır. Aşağıdaki değerler Launch Library 2 kayıtlarından alınmıştır; kaynaklar arasında rakam farkları olabilir.

RoketÜlkeKalkış kütlesiAlçak yörünge yüküYeniden kullanım
Kinetica-2Çin625 ton12.000 kgHenüz yok (hedef)
Uzun Yürüyüş 8Çin356 ton8.100 kgYok
Uzun Yürüyüş 12Çin428 ton12.000 kgYok
Uzun Yürüyüş 7Çinbelirtilmemiş13.500 kgYok
Falcon 9ABD549 ton22.800 kg (tek kullanımlık)Birinci kademe

Uzun Yürüyüş 12 ile alçak yörünge kapasitesi aynıdır; ancak Kinetica-2'nin kalkış kütlesi daha büyüktür. Kütle farkının nedenini kaynaklar açıklamıyor; kalkış kütlesi tek başına verimliliğin göstergesi de değildir. Falcon 9 ise birinci kademesini düzenli olarak kurtaran, böylece fırlatma sıklığını ve maliyet yapısını değiştiren roket olarak bu sınıfın referansıdır; Kinetica-2 henüz bu aşamaya ulaşmamıştır. Çin'in ticari roket şirketlerinden biri için LandSpace sayfasına da bakabilirsiniz.

Aynı şirketin Kinetica-1 roketiyle kıyaslandığında fark büyüktür: Kinetica-1 135 ton kalkış kütlesiyle alçak yörüngeye 2 ton taşırken, Kinetica-2 625 ton kütlesiyle 12 ton taşımayı hedefler; ayrıca Kinetica-1 katı, Kinetica-2 ise sıvı yakıtlıdır. Yani CAS Space, küçük uydu pazarından orta sınıf pazara geçmek için yakıt türünü de değiştirmiştir.

Sık sorulan sorular

Kinetica-2 kaç kez uçtu?

11/2026 itibarıyla iki kez: 30 Mart 2026'da ilk uçuş ve 3 Kasım 2026'da 18 Qianfan uydusuyla ikinci uçuş. İkisi de başarılı oldu.

Ne kadar yük taşır?

Alçak Dünya yörüngesine yaklaşık 12 ton, 500 km'deki Güneş eşzamanlı yörüngeye yaklaşık 8 ton (kaynaklara göre 7,8-8 ton). Yerdurağan geçiş yörüngesi için doğrulanmış bir değer yoktur.

Türkiye'den bir yük taşıdı mı?

Hayır; doğrulanan iki uçuşun yük listesinde (Qingzhou prototipi, New March 01, TS-01 ve 18 Qianfan uydusu) Türkiye'ye ait bir yük yoktur.

Kinetica-2 yeniden kullanılabilir mi?

Henüz değil. Birinci kademe ve yan güçlendiricilerin kurtarılması 2027 için hedeflenmektedir; iki uçuşta da kademe kurtarılmamıştır.

Diğer roketlerTümü →

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

İlgili haberler

  1. Kinetica-2 ikinci uçuşunda 18 Qianfan uydusunu yörüngeye taşıdıKinetica-2 ikinci uçuşunda 18 Qianfan uydusunu yörüngeye taşıdı3 Kasım 2026, 13:45
  2. Çin, Guowang ve Yaogan-40 uydularını fırlattı; dördüncü çeyrek yoğun geçecekÇin, Guowang ve Yaogan-40 uydularını fırlattı; dördüncü çeyrek yoğun geçecek1 Ekim 2026, 15:46

🚀 RoketlerTümü →

  1. Mir roketi (Güney Kore): nasıl çalışır, ne zaman uçacak, özellikleriMir roketi (Güney Kore): nasıl çalışır, ne zaman uçacak, özellikleriGeliştiriliyor
  2. Ceres-2 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriCeres-2 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriAktif
  3. Kuaizhou-11 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriKuaizhou-11 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriAktif
  4. Kinetica-2 (Lijian-2) roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, özellikleriKinetica-2 (Lijian-2) roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, özellikleriAktif
  5. Kinetica-1 (Lijian-1) roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, özellikleriKinetica-1 (Lijian-1) roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, özellikleriAktif
  6. Terran R roketi: nasıl çalışır, ne zaman uçacak, teknik özellikleriTerran R roketi: nasıl çalışır, ne zaman uçacak, teknik özellikleriGeliştiriliyor
  7. Tianlong-3 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriTianlong-3 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriGeliştiriliyor
  8. N1 roketi: nasıl çalışır, neden başarısız oldu, teknik özellikleriN1 roketi: nasıl çalışır, neden başarısız oldu, teknik özellikleriEmekli

Görev dosyalarıTümü →

  1. Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)NASA, ESA, JAXA, CSA, MBRSC
  2. Artemis MutabakatıArtemis MutabakatıNASA ve ABD Dışişleri Bakanlığı
  3. Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon
  4. Sovyet Uzay ProgramıSovyet Uzay ProgramıSSCB (OKB-1 ve diğer tasarım büroları)
  5. ExoMars ve Rosalind Franklin gezginiExoMars ve Rosalind Franklin gezginiESA (NASA ortaklığıyla)

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar