Kinetica-2 (Lijian-2) roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, özellikleri
Kinetica-2, CAS Space'in kerosen ve sıvı oksijenle çalışan, alçak yörüngeye yaklaşık 12 ton hedefleyen iki kademeli roketidir. 11/2026 itibarıyla iki uçuşu da başarılı oldu.
- Durum
- Aktif
- Üretici
- CAS Space (Çin Bilimler Akademisi'nin yan kuruluşu)
- Ülke
- Çin
- İlk uçuş
- 2026
- Yükseklik
- yaklaşık 53 m
- Kademe
- 2 (artı 2 yan güçlendirici)
- Alçak yörüngeye yük
- 12.000 kg (500 km Güneş eşzamanlı yörüngeye yaklaşık 8.000 kg)
- Yeniden kullanım
- Henüz yok (birinci kademe ve yan güçlendirici kurtarma hedefi: 2027)
Kinetica-2 (Çincesi Lijian-2, 力箭二号), Çin'in CAS Space şirketinin geliştirdiği, kerosen ve sıvı oksijenle çalışan iki kademeli orta sınıf bir roketidir. Alçak Dünya yörüngesine yaklaşık 12 ton yük taşıyabilmesi hedeflenen roket, ilk uçuşunu 30 Mart 2026'da yaptı; 11/2026 itibarıyla iki kez fırlatıldı ve iki uçuşu da başarılı oldu.
Roketi üreten CAS Space, Çin Bilimler Akademisi'nin yan kuruluşu olan ticari bir şirkettir ve daha önce katı yakıtlı küçük roketi Kinetica-1 ile tanınıyordu. Kinetica-2, şirketin ilk sıvı yakıtlı roketidir ve onu küçük uydu fırlatıcısı olmaktan çıkarıp büyük takımyıldız uyduları ile uzay aracı prototiplerini taşıyabilen bir sınıfa taşıyor. Roketin ikinci uçuşunda 18 Qianfan uydusunu taşıması, bu amacın somut bir örneğidir.
Nasıl çalışır?
Kinetica-2'nin iki kademesi de sıvı yakıtlı roket motorlarıyla çalışır. Yakıt olarak rafine kerosen (RP-1), yükseltgen olarak sıvı oksijen kullanılır. Bu çift, kerosenin yoğun ve saklaması kolay olması, sıvı oksijenin ise güçlü bir yükseltgen olması sayesinde günümüzde birçok orta ve ağır sınıf roketin tercihidir. Sıvı yakıtlı motor, katı yakıtlılardan farklı olarak kısılabilir, durdurulabilir ve yeniden ateşlenebilir; bu da yörünge hassasiyeti ve ileride inişle kurtarma için önemlidir.
Wikipedia'daki tanıma göre birinci kademe, yan yana bağlanmış üç özdeş modüler gövdeden (bir çekirdek ve iki yan güçlendirici) oluşur; her gövdede üç adet YF-102 motoru bulunur. Her motorun deniz seviyesindeki itkisi 835 kilonewton olarak verilir; dokuz motorun toplamı yaklaşık 7.515 kilonewton eder ve Launch Library 2 kaydındaki toplam itki değeriyle aynıdır. İkinci kademede ise bir adet, boşluğa uyarlanmış YF-102V motoru vardır; o da kerosen ve sıvı oksijenle çalışır.
Kademeli yapının mantığı roket denklemine dayanır: boşalan tankları taşımamak, kalan kütleyi daha hızlı yapar. Alçak yörüngede kalmak için yatayda saniyede yaklaşık 7,8 kilometre hız gerekir. Birinci kademe ve yan güçlendiriciler roketi yoğun atmosferden çıkarıp yüksek hıza getirir, ardından kademe ayrılır ve ikinci kademe yükü hedef yörüngeye taşır. Yük, atmosferdeki yüksek basınç ve rüzgârdan burun konisi altında korunur; koni genellikle atmosfer yeterince seyrekleştiğinde ikiye ayrılıp atılır.
Aynı gövdeyi paralel çoğaltarak daha büyük roket yapma fikri (modüler tasarım), aynı gövde ve motor ailesiyle farklı kapasitede sürümler üretmeyi kolaylaştırır. Wikipedia'ya göre şirketin Şanghay borsası için hazırladığı halka arz belgesinde, dört yan güçlendiricili bir "Kinetica-2 Heavy" sürümü 2028 için duyurulmuştur. Bu bir plandır; roket henüz uçmamıştır.
Fırlatma yeri olarak Gobi Çölü'ndeki Jiuquan seçilmiştir; iç bölgede olduğu için ilk kademeler karada, boş bölgelere düşer.
Teknik özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Üretici | CAS Space (Çin) |
| Yükseklik | yaklaşık 53 m (Launch Library 2 kaydında 52 m) |
| Çap | 3,35 m |
| Kalkış kütlesi | 625 ton |
| Kademe | 2 (birinci kademe çekirdek + 2 yan güçlendirici) |
| Motor | Birinci kademede 9 × YF-102; ikinci kademede 1 × YF-102V |
| Yakıt | Kerosen (RP-1) / sıvı oksijen |
| Kalkış itkisi | yaklaşık 7.515 kN (9 × 835 kN) |
| Alçak Dünya yörüngesine yük | 12.000 kg |
| Güneş eşzamanlı yörüngeye (500 km) yük | yaklaşık 8.000 kg (kaynaklara göre 7,8-8 ton) |
| Fırlatma yeri | Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi, 140 numaralı alan |
| Yeniden kullanım | Henüz yok (kurtarma hedefi 2027) |
Yerdurağan geçiş yörüngesi için doğrulanmış bir kapasite değeri bulunamadığından tabloya konmamıştır. Kinetica-2'nin ilk görev alanı alçak ve kutupsal yörüngelerdir.
Uçuş geçmişi
Roketin yer testleri 2025'te yapıldı. İlk uçuş 30 Mart 2026'da (11:00 UTC) Jiuquan'dan gerçekleşti ve başarıyla sonuçlandı. Bu uçuşta üç yük vardı: Çin'in uzay istasyonu ikmal aracı olarak tanıtılan Qingzhou kargo aracının prototipi (Launch Library 2 kaydında "New March 02"), "New March 01" adlı yörüngede deney barındırma uydusu ve TS-01. Yani roket yörüngeye ilk denemede ulaştı.
İkinci uçuş 3 Kasım 2026'da (00:15 UTC) yapıldı ve Shanghai Spacesail Technologies'in G60 (Qianfan) takımyıldızı için 18 haberleşme uydusunu kutup yörüngesine taşıdı. Bu, roketin büyük bir takımyıldızın uydularını taşıdığı ilk uçuştu. Kutup yörüngesi, uydunun her turda Dünya'nın kutuplarına yakın geçtiği yörüngedir; Dünya altında dönmeye devam ettiği için uydu zamanla bütün yeryüzünün üzerinden geçer. Bu yüzden yer gözlemi ve küresel kapsama isteyen haberleşme ağları bu tür yörüngeleri kullanır.
| Uçuş | Tarih (UTC) | Yük | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Y1 (ilk uçuş) | 30 Mart 2026 | Qingzhou prototipi, New March 01, TS-01 | Başarılı |
| Y2 | 3 Kasım 2026 | 18 Qianfan uydusu (G60 Polar Group #17) | Başarılı |
Başarı oranı. 11/2026 itibarıyla 2 fırlatmanın 2'si başarılıdır. Bu sayı, bir roketin güvenilirliği hakkında sağlam bir sonuç çıkarmak için çok azdır; roketin gerçek performansı ancak daha fazla uçuşla görülecektir. Şimdiye kadar kaydedilmiş bir arıza yoktur.
Yeniden kullanım
Roketin yeniden kullanıma yönelik adımları henüz birer hedeftir, gerçekleşmiş bir sonuç değildir. Wikipedia'ya göre birinci kademe ve yan güçlendiricilerin kurtarılması 2027 için planlanıyor; ayrıca 500 km Güneş eşzamanlı yörüngeye yaklaşık 20 ton taşıması amaçlanan, yeniden kullanılabilir bir "Kinetica-3" geliştirilmektedir. Launch Library 2 kaydında Kinetica-2 "yeniden kullanılabilir" olarak işaretlenmiştir; ancak 11/2026 itibarıyla iki uçuşta da herhangi bir kademe kurtarılmamıştır. Yeniden kullanımın nasıl işlediğini yeniden kullanılabilir roket maddesinden, bugün bunu başaran örneklerden biri için Falcon 9 sayfasından okuyabilirsiniz.
Taşıdığı önemli görevler
Roketin iki uçuşu da Çin'in ticari uzay ekonomisindeki iki ayrı eğilimi gösteriyor. İlki, istasyon ikmali için ticari kargo aracı geliştirme çabasıdır; Qingzhou prototipi bu amaçla uçuruldu. Çin'in kamusal uzay istasyonu çalışmaları için Çin Uzay Programı sayfasına bakabilirsiniz. İkincisi, çok sayıda uydudan oluşan takımuydu ağlarının kurulmasıdır. Launch Library 2'ye göre G60 ağının ilk aşamada 1.296 uyduya ulaşması hedefleniyor, uzun vadeli plan ise 12.000 uydudur; bunlar şirketin hedefidir, gerçekleşmiş rakam değildir.
Qianfan, Launch Library 2 kaydına göre Ku, Q ve V bantlı yüklere sahip alçak yörünge haberleşme uydularından oluşur ve Şanghay yerel yönetiminin desteklediği Shanghai Spacesail Technologies tarafından işletilir. Ağdaki uyduların hızla çoğalması fırlatıcı ihtiyacını büyütüyor; 18 uyduyu tek seferde taşıyabilen bir roket, uyduları teker teker ya da küçük gruplar halinde fırlatmaya kıyasla uçuş sayısını azaltır.
Sitedeki ilgili haber ve takvim sayfaları: Kinetica-2 ikinci uçuşunda 18 Qianfan uydusunu yörüngeye taşıdı ve Kinetica 2 fırlatması: SpaceSail Polar Group #17.
Benzer roketlerle karşılaştırma
12 tonluk alçak yörünge kapasitesiyle Kinetica-2, Çin'in orta sınıf roketleriyle aynı bölgede yer alır. Aşağıdaki değerler Launch Library 2 kayıtlarından alınmıştır; kaynaklar arasında rakam farkları olabilir.
| Roket | Ülke | Kalkış kütlesi | Alçak yörünge yükü | Yeniden kullanım |
|---|---|---|---|---|
| Kinetica-2 | Çin | 625 ton | 12.000 kg | Henüz yok (hedef) |
| Uzun Yürüyüş 8 | Çin | 356 ton | 8.100 kg | Yok |
| Uzun Yürüyüş 12 | Çin | 428 ton | 12.000 kg | Yok |
| Uzun Yürüyüş 7 | Çin | belirtilmemiş | 13.500 kg | Yok |
| Falcon 9 | ABD | 549 ton | 22.800 kg (tek kullanımlık) | Birinci kademe |
Uzun Yürüyüş 12 ile alçak yörünge kapasitesi aynıdır; ancak Kinetica-2'nin kalkış kütlesi daha büyüktür. Kütle farkının nedenini kaynaklar açıklamıyor; kalkış kütlesi tek başına verimliliğin göstergesi de değildir. Falcon 9 ise birinci kademesini düzenli olarak kurtaran, böylece fırlatma sıklığını ve maliyet yapısını değiştiren roket olarak bu sınıfın referansıdır; Kinetica-2 henüz bu aşamaya ulaşmamıştır. Çin'in ticari roket şirketlerinden biri için LandSpace sayfasına da bakabilirsiniz.
Aynı şirketin Kinetica-1 roketiyle kıyaslandığında fark büyüktür: Kinetica-1 135 ton kalkış kütlesiyle alçak yörüngeye 2 ton taşırken, Kinetica-2 625 ton kütlesiyle 12 ton taşımayı hedefler; ayrıca Kinetica-1 katı, Kinetica-2 ise sıvı yakıtlıdır. Yani CAS Space, küçük uydu pazarından orta sınıf pazara geçmek için yakıt türünü de değiştirmiştir.
Sık sorulan sorular
Kinetica-2 kaç kez uçtu?
11/2026 itibarıyla iki kez: 30 Mart 2026'da ilk uçuş ve 3 Kasım 2026'da 18 Qianfan uydusuyla ikinci uçuş. İkisi de başarılı oldu.
Ne kadar yük taşır?
Alçak Dünya yörüngesine yaklaşık 12 ton, 500 km'deki Güneş eşzamanlı yörüngeye yaklaşık 8 ton (kaynaklara göre 7,8-8 ton). Yerdurağan geçiş yörüngesi için doğrulanmış bir değer yoktur.
Türkiye'den bir yük taşıdı mı?
Hayır; doğrulanan iki uçuşun yük listesinde (Qingzhou prototipi, New March 01, TS-01 ve 18 Qianfan uydusu) Türkiye'ye ait bir yük yoktur.
Kinetica-2 yeniden kullanılabilir mi?
Henüz değil. Birinci kademe ve yan güçlendiricilerin kurtarılması 2027 için hedeflenmektedir; iki uçuşta da kademe kurtarılmamıştır.
Diğer roketlerTümü →
Ceres-2 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriGalactic EnergyÇin · 2026
Kuaizhou-11 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriExPace (CASIC'in yan kuruluşu)Çin · 2020
Kinetica-1 (Lijian-1) roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, özellikleriCAS Space (Çin Bilimler Akademisi'nin yan kuruluşu)Çin · 2022
Proton roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriHrunichev Uzay MerkeziRusya · 1965
Vikram-1 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriSkyroot AerospaceHindistan · 2026
Spectrum roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriIsar AerospaceAlmanya · 2025





















