Roket nedir, nasıl çalışır?
Roket, yaktığı yakıtın gazını arkaya yüksek hızla püskürterek ileri itilen araçtır. Yakıcısını da yanında taşıdığı için havasız uzayda da çalışır.
- Konu
- Uzay araştırmaları
- Kaynak
- Wikipedia
Roket, ürettiği sıcak gazı arkaya doğru yüksek hızla püskürterek ileri itilen araçtır. Çalışma ilkesi Newton'un üçüncü yasasıdır: her etkiye eşit ve zıt bir tepki vardır. Motor gazı geriye atar, roket öne gider.
En çok karıştırılan nokta şu: roketin itilmek için arkasında bir şeye yaslanmasına gerek yoktur. İtme, atılan gazın kütlesi ile hızının çarpımından doğar. Roket yakıtının yanması için gereken oksijeni de yanında taşıdığı için — jet motorlarının aksine — havasız uzayda da çalışır.
Hızın matematiği Tsiolkovski roket denklemiyle verilir: kazanılan hız, egzoz hızı ile başlangıç kütlesinin son kütleye oranının logaritmasının çarpımıdır. Pratik sonucu şudur: aracın büyük bölümünün yakıt olması gerekir. Roketlerin etkin egzoz hızı 4.500 metre/saniye mertebesine kadar çıkabilir, yani deniz seviyesindeki ses hızının yaklaşık 15 katı.
Yakıtlar üç gruba ayrılır: katı (yakıt ve yakıcı tek gövdede karışık hâlde), sıvı (ayrı tanklarda; örneğin sıvı hidrojen + sıvı oksijen) ve hibrit. Boşalan tankların ağırlık yapmaması için roketler kademeli yapılır: biten kademe atılır, kalan kademe hızlanmayı sürdürür.
Hedef hızlar yüksektir: yaklaşık 200 kilometre yükseklikteki alçak Dünya yörüngesinde kalmak için saniyede yaklaşık 7,8 kilometre, Dünya'nın çekiminden tamamen kurtulmak için saniyede yaklaşık 11,2 kilometre gerekir.
