23 Kasım 2026, PazartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Bugün uzayda, Sıradaki fırlatma: Ariane 64 Block 2 fırlatması: Amazon Leo (LE-04)23 Kasım 2026, 14:09

Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu

NASA'nın Hubble kadar keskin ama yüz kat geniş görüş alanına sahip kızılötesi teleskobu Roman, 30 Ağustos 2026'da fırlatıldı; L2 noktasına giderken devreye alma testlerini sürdürüyor.

Ajans / kurum
NASA
Fırlatma tarihi
30 Ağustos 2026
Durum
Yolda
Hedef
Güneş-Dünya L2
Verileri göster
Fırlatma tarihi30 Ağustos 2026
RoketFalcon Heavy (SpaceX)
Fırlatma üssüLC-39A, Kennedy Uzay Merkezi
AjansNASA
HedefGüneş-Dünya L2 noktası
Dünya'ya uzaklık~1,5 milyon km
Ana ayna çapı2,4 m
Görüş alanıHubble'ın en az 100 katı
DurumDevreye alma aşamasında (Ekim 2026)
İlk görüntüler2027 başı (planlanan)

Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu, NASA'nın kızılötesi ışıkta çalışan yeni büyük gözlemevidir. 30 Ağustos 2026'da Florida'dan bir Falcon Heavy roketiyle fırlatıldı ve Dünya'dan yaklaşık 1,5 milyon kilometre uzaktaki Güneş-Dünya L2 noktasına doğru yol alıyor. Adını NASA'nın ilk astronomi başkanı olan ve Hubble'ın "annesi" diye anılan Nancy Grace Roman'dan alır. Teleskop, Hubble'a yakın keskinlikte ama çok daha geniş bir alanı tek seferde görüntüleyebildiği için gökyüzünü haritalamada çığır açması beklenen bir araçtır. 2010'daki on yıllık astronomi değerlendirmesinde ABD'nin bir sonraki on yıl için birinci önceliği seçilmişti.

Görevin amacı

Roman'ın bilim hedefleri kozmoloji ile ötegezegen araştırmalarını bir araya getirir:

  • Evrenin genişlemesini hızlandıran karanlık enerjinin doğasını üç bağımsız yöntemle incelemek: baryon akustik salınımları, uzak süpernovalar ve zayıf kütleçekimsel merceklenme
  • Kütleçekimsel mikromerceklenme yöntemiyle binlerce ötegezegen bulmak; Ay kütlesinin birkaç katı kadar küçük gezegenlere ve yıldızına bağlı olmayan "serbest dolaşan" gezegenlere ulaşmak
  • Yıldız ışığını bastıran koronagraf ile yakın yıldızların çevresindeki dev gezegenleri doğrudan görüntülemeyi denemek
  • Samanyolu ve uzak galaksiler üzerine misafir araştırmacı programlarıyla geniş bir topluluğa veri sunmak

Bu hedefler ESA'nın Euclid görevini tamamlayıcı niteliktedir; iki teleskop farklı yöntemlerle aynı soruya, karanlık enerjinin ne olduğuna yanıt arar.

Mikromerceklenme yöntemi, Roman'ı diğer gezegen avcılarından ayırır. Bir yıldız, arkasındaki başka bir yıldızın tam önünden geçtiğinde kütleçekimi bir mercek gibi davranır ve arka plandaki yıldızın ışığını kısa süreliğine büyütür. Ön plandaki yıldızın bir gezegeni varsa bu büyütme eğrisinde küçük ama belirgin bir sapma görülür. Yöntem, yıldızına uzak, soğuk gezegenleri ve hiçbir yıldıza bağlı olmadan uzayda dolaşan gezegenleri bulabildiği için, yıldızın önünden geçişleri izleyen Kepler ve TESS gibi görevlerin kaçırdığı bir nüfusu ortaya çıkaracak. Bunun için Roman, Samanyolu'nun yoğun merkez bölgesini düzenli aralıklarla tekrar tekrar görüntüleyecek.

Uzay aracı ve araçları

Teleskobun temelinde ABD Ulusal Keşif Ofisi'nin (NRO) bağışladığı, Hubble ile aynı boyda 2,4 metrelik bir ana ayna bulunur. Bu ayna daha kısa odak uzaklığına sahip olduğu için çok daha geniş bir görüş alanı sağlar. Araç yaklaşık 4,1 kilovatlık güç üretir. İki bilim aleti vardır:

  • Geniş Alan Aleti (WFI): 300,8 megapiksellik, görünürden yakın kızılötesine (0,48-2,30 mikrometre) uzanan bir kamera. Tek karede 0,28 derece karelik alan görür; bu, Hubble'ın görüntüleme kameralarından yaklaşık 100 kat geniş demektir.
  • Koronagraf Aleti (CGI): Yıldız ışığını bastıran yeni teknolojileri uzayda deneyen, küçük görüş alanlı yüksek karşıtlıklı bir kamera ve tayfölçer.

Her iki alet Aralık 2024'te teleskoba yerleştirildi.

Yolculuk ve önemli anlar

  • 2016: Görev geliştirme ve fırlatma için onay aldı (o dönemki adı WFIRST).
  • 2018-2020 ve 2025: Federal bütçe tekliflerinde iptal ya da kesinti gündeme geldi; Kongre her seferinde fonu korudu.
  • 2020: Görev, NASA'nın ilk astronomi başkanının adını aldı.
  • Eylül 2021: Kritik tasarım incelemesini geçti.
  • 25 Kasım 2025: Teleskobun inşası tamamlandı.
  • 21 Haziran 2026: Kennedy Uzay Merkezi'ne ulaştı; Temmuz'da halkın gönderdiği 1.350.144 ismin kayıtlı olduğu hatıra plakası takıldı.
  • 30 Ağustos 2026: Falcon Heavy ile fırlatıldı; ayrılmanın ardından güneş panelleri açıldı ve iletişim kuruldu.
  • 31 Ağustos 2026: Üç dakikalık rota düzeltme ateşlemesi yapıldı.
  • 1 Eylül 2026: Anten ve güneşlik açıldı, koronagraf çalıştırıldı.
  • 14-15 Eylül 2026: NASA, araçta en az 22 yıllık bilim operasyonuna yetecek yakıt bulunduğunu açıkladı; Geniş Alan Aleti çalıştırıldı.
  • 30 Eylül 2026: Yönlendirme sistemi başarıyla test edildi ve koronagraf ilk gözlemini yaptı.

Beklenenler

Teleskop yaklaşık 90 günlük bir devreye alma dönemi geçiriyor ve fırlatmadan yaklaşık 100 gün sonra, Aralık 2026 başında L2 çevresindeki yörüngesine ulaşması bekleniyor. NASA ilk bilim görüntülerini 2027 başında yayımlamayı planlıyor. Ana görev beş yıl için tasarlandı. Bu sürede Roman'ın, Samanyolu'nun merkez bölgesini tekrar tekrar gözleyerek mikromerceklenme olaylarını yakalaması, milyarlarca galaksinin biçimini ölçmesi ve binlerce süpernovayı izlemesi bekleniyor. Verilerin, genel göreliliğin kozmik ölçeklerde geçerli olup olmadığını sınamaya ve ilk kara deliklerin izini sürmeye de katkı sağlaması planlanıyor.

Roman'ın veri politikası da dikkat çekiyor: ana taramaların verileri gecikme olmadan herkese açık olacak. Bu sayede dünyanın her yerindeki araştırmacılar aynı anda aynı veriler üzerinde çalışabilecek; Euclid, Rubin Gözlemevi ve James Webb gibi tesislerle ortak analizler de kolaylaşacak.

Bilmeye değer

  • Ana aynası yeni üretilmedi; casus uydusu projesinden kalan ve NASA'ya bağışlanan bir donanımdır.
  • Geniş Alan Aleti, Hubble'ın bir karede gördüğünün yaklaşık 100 katını tek seferde görebiliyor.
  • Görev, birden fazla bütçe döneminde iptal tehlikesi atlattı ve planlanan en geç tarihten önce fırlatıldı.
  • Yer istasyonu ağında NASA'nın yanı sıra ESA'nın Avustralya'daki ve JAXA'nın Misasa'daki derin uzay antenleri de yer alıyor.

Diğer görevlerTümü →

Görevle ilgili haberler

  1. Roman Uzay Teleskobu'nun ilk görüntüleri 7 Aralık'ta canlı yayınla gösterilecekRoman Uzay Teleskobu'nun ilk görüntüleri 7 Aralık'ta canlı yayınla gösterilecek18 Kasım 2026, 01:04
  2. Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu Falcon Heavy ile yola çıktıNancy Grace Roman Uzay Teleskobu Falcon Heavy ile yola çıktı7 Ekim 2026, 21:29
  3. SpaceNews Icon Awards 2026 finalistleri açıklandıSpaceNews Icon Awards 2026 finalistleri açıklandı7 Ekim 2026, 17:18
  4. Roman Teleskobu'ndan yakıt sürprizi: Hassas manevra görev ömrünü 22 yıla taşıyabilirRoman Teleskobu'ndan yakıt sürprizi: Hassas manevra görev ömrünü 22 yıla taşıyabilir18 Eylül 2026, 00:21
  5. Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu Falcon Heavy ile fırlatıldıNancy Grace Roman Uzay Teleskobu Falcon Heavy ile fırlatıldı31 Ağustos 2026, 14:00
  6. Roman Uzay Teleskobu yolda: Hubble keskinliğinde, yüz kat geniş bakışRoman Uzay Teleskobu yolda: Hubble keskinliğinde, yüz kat geniş bakış29 Ağustos 2026, 03:02

✨ Günün seçkisi23 Kasım

The Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)📚 Günün kitabıThe Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)Joanna Cole · 1990

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. Işık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyorIşık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyor1 saat önce
  2. NASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'neNASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'ne3 saat önce
  3. Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)6 saat önce
  4. Dragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndüDragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndü7 saat önce
  5. Samanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdiSamanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdi8 saat önce

Çok okunanlar

  1. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor
  2. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı
  4. Uzay Yolu: İlk Temas'taki gibi uzaylılar Dünya'yı gerçekte nasıl fark ederdi?
  5. BepiColombo Merkür'ün yörüngesine girdi: ikinci uzay aracı, ilk çift araç

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar