21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Prey (2017): oynanışı ve oyundaki gerçek uzay yarışı, hafıza, Ay yörüngesi bilimi

Arkane'ın Ay çevresindeki Talos I istasyonunda geçen 2017 tarihli bilimkurgu oyunu, beyin ve hafıza kurgusunu gerçek bilimle birleştiriyor. Oyunu ve dayandığı gerçek uzay bilimini anlatıyoruz.

Tür
Aksiyon / macera
Çıkış yılı
2017
Geliştirici
Arkane Studios (Arkane Austin)
Yayıncı
Bethesda Softworks
Platformlar
PC (Windows), PlayStation 4, Xbox One
Türkçe dil desteği
Türkçe yok (Steam'de arayüz ve altyazı dilleri arasında Türkçe listelenmiyor)

Prey (2017), Arkane'ın Austin ekibinin yaptığı, Bethesda Softworks'ün yayımladığı birinci şahıs bir bilimkurgu "immersive sim" oyunudur. Oyuncu, Ay çevresinde dönen Talos I adlı araştırma istasyonunda uyanır; istasyonu Typhon adlı düşmanca bir uzaylı türü ele geçirmiştir ve çıkış yolunu kendi seçimlerinizle bulmanız gerekir. Bu yazıda hikâyenin sürprizlerine dokunmadan oyunun nasıl işlediğini, arkasındaki gerçek bilimi (uzay yarışı tarihi, Ay çevresindeki yörüngeler, ağırlıksız hareket, beyin ve hafıza, taklitle kamuflaj) ve oyunun nerede basitleştirdiğini ele alıyoruz.

Prey ne anlatıyor?

Oyun alternatif bir tarihte geçer: Sovyetler Birliği 1958'de yörüngedeki bir uydusunda Typhon adı verilen uzaylılarla karşılaşır, bu olay ve sonraki gelişmeler uzay araştırmalarının gidişatını değiştirir. Yıllar sonra TranStar şirketi, Ay çevresindeki bu eski istasyonu devralıp Talos I adıyla bir araştırma laboratuvarına dönüştürür. Oyunun şimdiki zamanı yaklaşık 2035'tir. Siz, istasyonda çalışan bilim insanı Morgan Yu'yu yönetirsiniz (oyun başında erkek ya da kadın sesini seçebilirsiniz); istasyonu ele geçiren Typhon'lara karşı elinizdeki araç gereç ve yeteneklerle hayatta kalmaya çalışırsınız.

Oyunun adı eski bir seriyi çağrıştırsa da bu oyun 2006 tarihli Prey ile ya da iptal edilen devam oyunuyla hikâye bağı kurmaz; geliştiriciler yalnızca "uzaylılar tarafından avlanan kahraman" temasını ve adı devralmıştır. Kendi cümlemizle özetleyelim: Prey, kapalı bir istasyonda geçen, korku ile bilimkurgu arasında duran, her kapıya birden fazla yoldan varabildiğiniz bir hayatta kalma macerasıdır. Ayrıntıları keşfetmek oyunun asıl keyfi olduğundan hikâyenin gelişimini burada anlatmıyoruz.

Nasıl oynanır?

Prey, birinci şahıs gözünden oynanan bir "immersive sim"dir: bir sorunu çözmek için tek bir doğru yol yoktur, oyunun sistemleri birbiriyle konuşur ve siz bunları kendi yolunuzla birleştirirsiniz. Başlıca mekanikler şunlardır:

  • Sürekli istasyon: Talos I ayrı ayrı bölümlerden değil, birbirine bağlı tek bir yapıdan oluşur. Yeni yetenek ya da anahtar kodu kazandıkça önceden giremediğiniz yerlere dönersiniz; istasyonun dışına, uzay boşluğuna da çıkabilir ve kestirme yollar bulabilirsiniz.
  • Gloo Cannon: Köpük benzeri bir madde sıkan bu alet düşmanları yerinde dondurur, duvarlara yapıştırılarak geçici merdiven ve platform olarak da kullanılır.
  • Neuromod'lar ve yetenek ağacı: Topladığınız ya da üretmeyi öğrendiğiniz Neuromod'lar, insani yetenekleri (hackleme, dayanıklılık) ve Typhon kaynaklı "uzaylı" güçleri (kısa mesafe ışınlanma, madde taklidi, zihin ele geçirme) açan bir ağaç kurar. Çok fazla uzaylı yeteneği seçerseniz istasyonun savunması sizi de tehdit olarak görmeye başlar.
  • Taklitçiler (Mimic): Bazı Typhon'lar odadaki sıradan bir nesneye, örneğin bir fincana ya da sandalyeye dönüşerek saklanır. Odaya girip "bu eşya hep burada mıydı?" diye kuşkulanmak oyunun gerilim kaynaklarından biridir.
  • Psychoscope: Çevreyi taramanıza ve Typhon'ların yerini saptamanıza yarayan alettir.
  • Geri dönüşüm ve üretim: Topladığınız çöpleri geri dönüşüm makinesinde hammaddeye çevirir, üretim cihazlarında mühimmat, ilk yardım malzemesi ve yeni silah yapabilirsiniz; kaynak yönetimi, savaşmak kadar önemlidir.

Oyun, bir aksiyon oyunu gibi doğrudan da, gizlilik ve çevre kullanımıyla da oynanabilir. Yayımlandıktan sonra gelen güncellemelerle "Survival" modu (silahların aşınması gibi ek zorluklar) ve "New Game Plus" eklenmiştir.

Oyundaki bilim

Prey bir bilimkurgu; yani kimi şeyleri bilerek uydurur. Ama kurmaca hikâyenin altında gerçek bilimle karşılaştırılabilecek birçok fikir yatıyor. Aşağıda neyin gerçeğe yaslandığını, neyin oyun gereği basitleştirildiğini ayırıyoruz.

Alternatif uzay yarışı

Oyunun kurmaca tarihi, gerçek uzay yarışının üstüne kurulur. Gerçekte ilk yapay uydu Sputnik 1, 4 Ekim 1957'de fırlatıldı; ilk insanlı uçuş olan Vostok 1, 12 Nisan 1961'de gerçekleşti. ABD Başkanı John F. Kennedy 25 Mayıs 1961'de Kongre'den, on yıl bitmeden "bir insanı Ay'a indirip sağ salim Dünya'ya döndürme" hedefini istedi ve Apollo 11, 20 Temmuz 1969'da bu hedefi gerçekleştirdi. Oyunun hikâyesi bu çizgiden ayrılır: Kennedy'ye yönelik suikast girişiminin başarısız olduğu ve uzaylı bir türün 1958'de bulunduğu bir dünyaya geçilir. Yani Vorona 1 uydusu ve Typhon gerçek değildir; ama "yörüngede bir istasyon, onu işleten rakip güçler" fikri uzay yarışının gerçek ruhunu taşır. Ayrıntılar için Apollo 11 görevi ve Ay'a yolculuklar sayfalarına bakabilirsiniz.

Ay çevresinde bir istasyon

Talos I, Ay çevresinde bir yörüngededir. Gerçekte Ay çevresindeki yörüngeler hem fiziksel hem de pratik zorluklar taşır. Ay, Dünya'ya hep aynı yüzünü gösterir; Dünya ile Ay'ın uzak yüzü arasında doğrudan radyo görüşü mümkün değildir, çünkü Ay sinyali engeller. Bu sorun gerçek bir göreve konu oldu: Çin'in Queqiao röle uydusu 20 Mayıs 2018'de Dünya–Ay sisteminin L2 Lagrange noktası çevresindeki bir "halo yörüngesine" fırlatıldı ve Chang'e 4'ün Ay'ın uzak yüzüyle haberleşmesini sağladı. Bu yörüngenin Apollo dönemindeki bir görev için önerilmesi 1966'da Robert Farquhar'a aittir; ancak uygulamasını Çin yaptı. Lagrange noktalarının üçü (L1, L2, L3) kararsızdır: oraya bırakılan bir cisim kendiliğinden dışarı kayar, bu yüzden uzay araçları noktanın çevresindeki yarı kararlı halo yörüngelerini kullanır ve yakıtla düzeltme yapar. Hayran kaynaklarında Talos I'in Dünya–Ay L2 noktasında olduğu yazılır; biz bunu resmî bir kaynakta doğrulayamadığımız için kesin bilgi olarak vermiyor, istasyonu "Ay çevresinde" diye anlatıyoruz. Lagrange noktalarının oyundaki karşılığını daha derin görmek isterseniz Tacoma yazımıza bakın.

Ağırlıksızlık ve istasyon dışı hareket

Oyunda istasyonun içinde sabit bir zemin üzerinde yürürsünüz, dışına çıktığınızda ise ağırlıksız süzülür ve küçük itkilerle yön değiştirirsiniz. Gerçekte sabit bir "aşağı" yönü ancak istasyonun dönmesiyle (merkezkaç ivmesiyle) elde edilir; Uluslararası Uzay İstasyonu dönmez, içinde herkes ağırlıksızdır. Dönen istasyon fikrinin tarihi için Noordung'un The Problem of Space Travel yazısına bakabilirsiniz. Oyundaki ağırlıksız hareket ise bağlı olduğu gerçek örneğe, NASA'nın 1984'te üç mekik görevinde kullandığı MMU'ya (Manned Maneuvering Unit) benzer: astronotlar bir halatla bağlı olmadan serbestçe uzayda hareket etti; itki kaynağı sıkıştırılmış azot gazıydı ve iki tankta toplam yaklaşık 11,8 kg azot vardı, bu da yaklaşık altı saatlik bir uzay yürüyüşüne yetiyordu. Oyundaki hareket çok daha özgürdür; gerçek hayatta yakıt sınırlıdır. Uzay yürüyüşünün ayrıntıları için Uzay yürüyüşü nasıl yapılır? sayfasını önerebiliriz.

Neuromod'lar, beyin ve hafıza

Oyunun merkezindeki Neuromod'lar kurgudur: beyne takılınca anında karmaşık bir beceri öğreten, çıkarılınca bu beceriyle birlikte sonradan edinilen anıları da silen cihazlar. Gerçek dünyada böyle bir cihaz yok. Gerçek karşılığı olan en yakın teknoloji "derin beyin uyarımı"dır: beyne yerleştirilen elektrotlarla belirli bölgelerin uyarıldığı bu yöntem, Parkinson hastalığındaki titremelerin tedavisi için ABD'de FDA tarafından 1997'den beri esansiyel ve Parkinson tremoru, 2002'den beri de Parkinson hastalığı için onaylanmıştır. Ama bu yöntem yeni beceriler yazmaz, var olan devrelerin çalışmasını ayarlar.

Hafıza konusunda gerçek bilimin en bilinen örneği Henry Molaison'un (H.M.) vakasıdır. 1953'te epilepsi nedeniyle iki yanda orta şakak lobu ve hipokampüsün büyük bölümü ameliyatla alınan Molaison, sonrasında yeni anılar oluşturma yeteneğini neredeyse tümüyle yitirdi ("anterograd amnezi"); çalışma belleği ve beceri öğrenme yetenekleri ise korundu. Vaka, hipokampüsün anıların oluşmasındaki rolünü gösterdi ve ilk kez 1957'de Scoville ile Brenda Milner tarafından bildirildi. Prey'in "sonradan edinilen anıların silinmesi" fikri, bu gerçek tablonun kurmaca bir ters yüzüdür: gerçekte yeni anıları oluşturan mekanizma bozulur, oyunda ise cihaz çıkarılınca belirli bir dönemin anıları gider.

Taklitçiler: doğada bir gerçek var mı?

Oyundaki Mimic'ler, bulundukları odada kendilerinden küçük hemen her nesneye dönüşebilir; oyun geliştiricileri bu yeteneği önceden yazılmış sahnelerle değil, yapay zekânın kendisinin seçtiği nesnelerle çalıştırdıklarını söylüyor. Doğada buna benzeyen en ünlü örnek taklitçi ahtapottur (Thaumoctopus mimicus): 1998'de Endonezya'nın Sulawesi açıklarında bulunan bu tür, derisindeki kromatofor hücreleriyle rengini ve şeklini değiştirerek başka deniz canlılarını taklit edebilir. Ancak ahtapot kütlesini değiştirmez ve masadaki fincan olamaz; oyun burada "taklit" kavramını bilimin çok ötesine taşır.

Oyun neyi basitleştiriyor?

  • Typhon'lar gerçek bilim açısından tamamen kurgudur; bilinen bir gözlem ya da kuram yoktur.
  • İstasyonun yerçekimi, enerji ve yaşam destek sistemleri oyun akışını bozmayacak biçimde ayrıntısız bırakılmıştır.
  • Uzay boşluğuna açılan kapılar, basınç ve radyasyon gibi gerçek tehlikeler oyunda hafifletilmiştir; gerçeğini uzay boşluğu: vakum, sıcaklık, radyasyon ve sessizlik sayfasında bulabilirsiniz.

Prey'in asıl bilimsel değeri, kesin cevaplar vermesinden çok, "beyin nedir, anılarımız ve kimliğimiz birbirinden ayrılabilir mi?" gibi soruları kuramsal bir oyun alanına dönüştürmesindedir. Benzer temalı bir film olan Ay (Moon) oyunun ilham aldığı yapıtlardan biri olarak anılır.

Geliştirme hikâyesi

Oyunun geliştirilmesi, Arkane Austin'in 2012 tarihli Dishonored'ı bitirmesinin ardından başladı. Arkane'ın CEO'su Raphaël Colantonio projenin yönetmeniydi. Ekip iki projeye bölündü: Dishonored 2 ve ilk şahıs gözüyle, derinlikli simülasyonu ve anlatısı olan yeni bir bilimkurgu oyunu. Oyunun ilk adı "Project Danielle"di; bu ad, System Shock'taki yapay zekâ SHODAN'a bir saygı duruşuydu. Başka bir yapım olan "Prey 2" 2014'te iptal edilince Bethesda, Arkane'ın oyununa "Prey" adını vermesini istedi. Colantonio sonraki söyleşilerde bu kararı ekipten hiç kimsenin istemediğini söyledi.

Oyunun tasarımı System Shock'un ve Arkane'ın ilk oyunu Arx Fatalis'in "tek büyük zindan" fikrine dayanır; Talos I bu fikrin uzaydaki karşılığıdır. İstasyonun görünümü, farklı dönemlerde farklı ellerde genişletilmiş bir yapı fikrini yansıtır: 1960'ların ABD retro-fütürizminden Sovyet bloğunun brütalist mimarisine ve TranStar yöneticilerinin Art Deco lüksüne uzanan karışık bir mimari. Müziği Doom (2016) ile tanınan Mick Gordon besteledi. Oyun E3 2016'da duyuruldu ve 2017 Mayısında çıktı. Haziran 2018'de Mooncrash adlı rogue-like ek paketi geldi; bu pakette istasyonun yerleşimi sabit kalır ama düşman ve eşya yerleşimi her denemede rastgele değişir. Aralık 2018'de ise "Typhon Hunter" adlı bir çok oyunculu mod ve bir sanal gerçeklik bulmaca paketi ücretsiz olarak eklendi.

Etkisi ve ödülleri

Metacritic'e göre oyun PC'de 82, PlayStation 4'te 79, Xbox One'da 84 puan aldı ("genel olarak olumlu"). Eleştirmenler özellikle ortamı, seviye tasarımını ve çevresel hikâye anlatımını övdü; ana hikâye ve oynanış için görüşler daha karışıktı. Oyun, Golden Joystick Awards'ta "En İyi Hikâye Anlatımı", The Game Awards 2017'de "En İyi Aksiyon Oyunu" ve SXSW Gaming Awards'ta "Anlatıda Üstünlük" kategorilerinde aday gösterildi. Zamanla oyunun itibarı yükseldi; birçok yayın onu şimdiye kadar yapılmış en iyi "immersive sim" örneklerinden biri sayıyor. Öte yandan ticari performansının Arkane'ın beklentilerinin altında kaldığı yazılıyor ve Arkane Austin'in sonraki işi Redfall (2023) oldu.

Hangi platformlarda var, Türkçe mi?

Prey, Windows (PC), PlayStation 4 ve Xbox One için çıktı. Fiyat modeli ücretlidir (tek seferlik satın alma); Mooncrash ek paketi ayrıca satılır. Steam'deki mağaza sayfasında desteklenen diller arasında Türkçe yoktur: arayüz ve altyazı için İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Almanca, İspanyolca, Lehçe, Brezilya Portekizcesi, Rusça, Japonca ve Çince seçenekleri listelenir. Yani Türkçe arayüz ya da altyazı yok; oyun metin ağırlıklı olduğu için okuma akıcılığı gerektirir (notlar, e-postalar ve ses kayıtları hikâyenin büyük bölümünü taşır).

Kimlere uygun? Benzer oyunlar

Prey; keşfederek ve her şeyi kendi yolunuzla çözerek oynamayı sevenlere, kapalı istasyonda geçen gerilimli bilimkurgu hikâyelerine ve beyin, kimlik, hafıza gibi felsefi sorulara ilgi duyanlara uygun. Yüksek tempolu, doğrusal bir aksiyon bekleyenler için yavaş gelebilir; korku öğeleri de vardır. Benzer atmosferi arayanlar için sitemizde yer alan Dead Space, The Callisto Protocol, Observation ve Tacoma yazıları iyi birer başlangıçtır.

Fragman

Benzer oyunlarTümü →

🎮 Uzay oyunlarıTümü →

  1. Galaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiGalaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiAksiyon / macera
  2. Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiStarlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiAksiyon / macera
  3. Everspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiEverspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiAksiyon / macera
  4. SpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıSpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıAksiyon / macera
  5. SpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiSpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiAksiyon / macera
  6. Helldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiHelldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiAksiyon / macera
  7. Lethal Company: oynanışı ve oyundaki gerçek Ay, Titan, ötegezegen uydusu bilimiLethal Company: oynanışı ve oyundaki gerçek Ay, Titan, ötegezegen uydusu bilimiAksiyon / macera
  8. Among Us: oynanışı ve oyundaki gerçek vakum, yaşam destek, izolasyon bilimiAmong Us: oynanışı ve oyundaki gerçek vakum, yaşam destek, izolasyon bilimiAksiyon / macera

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Dizi ve filmlerTümü →

  1. The Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarThe Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarSeri / evren
  2. Halo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiHalo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiSeri / evren
  3. MonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerMonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerSeri / evren
  4. Transformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneTransformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneSeri / evren
  5. Predator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorPredator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorSeri / evren

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar