Falcon 9 ile Falcon Heavy karşılaştırması: Üç gövde taşıma gücünü ne kadar artırır?
Falcon Heavy, üç Falcon 9 birinci kademesini birleştirerek tek kullanımlıkken 63,8 tona kadar yük taşır. Güç, kapasite, maliyet, uçuş geçmişi ve görev seçimini karşılaştırdık.
- Konu
- Roketler
- Birinci
- Falcon 9
- İkinci
- Falcon Heavy
Falcon 9 mu, Falcon Heavy mi? Uyduların, kargo ve astronot görevlerinin büyük çoğunluğu için doğru araç Falcon 9; Falcon Heavy ise yalnız tek bir Falcon 9'un kaldıramayacağı kadar ağır ya da uzağa gidecek yükler için seçiliyor. İkisi de SpaceX roketi, aynı boydalar ve aynı motoru kullanıyorlar; fark, Falcon Heavy'nin üç birinci kademe gövdesini yan yana bağlayarak yaklaşık üç kat itki ve kabaca üç kat taşıma kapasitesi elde etmesinde.
Teknik özellikler yan yana
| Özellik | Falcon 9 | Falcon Heavy |
|---|---|---|
| Durum | Aktif | Aktif |
| Üretici | SpaceX | SpaceX |
| Ülke | ABD | ABD |
| İlk uçuş | 2010 | 2018 |
| Yükseklik | 70 m | 70 m |
| Kademe sayısı | 2 | 2 (üç birinci kademe gövdesiyle) |
| Taşıma kapasitesi (LEO) | 22.800 kg (tek kullanımlık), 17.500 kg (iniş yaparak) | 63.800 kg (tek kullanımlık), 57.000 kg (iki yan itici kurtarılırsa), 30.000 kg (üç gövde de kurtarılırsa) |
| Taşıma kapasitesi (GTO) | 8.300 kg (tek kullanımlık), 5.500 kg (iniş yaparak) | 26.700 kg (tek kullanımlık), 8.000 kg (tüm gövdeler kurtarılırsa) |
| Yeniden kullanım | Birinci kademe ve burun konisi | Yan iticiler (2022-2026 arası merkez gövdeler harcandı) |
Boyut ve güç
Şaşırtıcı ama iki roket de yaklaşık 70 metre yüksekliğinde. Fark boyda değil genişlikte: Falcon 9 tek bir 3,7 metrelik gövdeden oluşurken Falcon Heavy'de üç gövde yan yana durur ve toplam genişlik 12,2 metreye çıkar. Kalkış kütlesi Falcon 9'da yaklaşık 549 ton, Falcon Heavy'de yaklaşık 1.420 tondur.
İki roketin yakıtı aynı: gazyağı (RP-1) ve sıvı oksijen. Her gövdede dokuz Merlin 1D motoru bulunur; bu yüzden Falcon 9'un birinci kademesinde 9, Falcon Heavy'de 27 motor çalışır. Üstteki ikinci kademede ikisinde de tek bir Merlin Vacuum motoru vardır. Ayrıntılar için sıvı yakıtlı roket motoru sayfasına bakabilirsiniz.
- Falcon 9: birinci kademede yaklaşık 7.600 kN (7,6 MN) itki; ikinci kademede yaklaşık 934 kN.
- Falcon Heavy: deniz seviyesinde 22,82 MN, boşlukta 24,68 MN kalkış itkisi.
Falcon 9; Cape Canaveral'daki SLC-40, Kennedy Uzay Merkezi'ndeki LC-39A ve Vandenberg'deki SLC-4E rampalarından kalkabiliyor. Falcon Heavy ise LC-39A rampasından fırlatılıyor.
Taşıma kapasitesi
Asıl fark burada. Kapasite, roketin parçalarının kurtarılıp kurtarılmamasına göre değiştiği için tek bir rakam vermek yanıltıcı olur. Kurtarma için yakıt ayrıldığında yük azalır; bu fark alçak Dünya yörüngesinde ve yerdurağan geçiş yörüngesinde şöyle görünüyor:
- Alçak yörünge, Falcon 9: 22.800 kg (tek kullanımlık), 17.500 kg (insansız gemiye iniş yaparak).
- Alçak yörünge, Falcon Heavy: 63.800 kg (tek kullanımlık), yaklaşık 57.000 kg (iki yan itici kurtarılırsa), yaklaşık 30.000 kg (üç gövde de kurtarılırsa).
- Geçiş yörüngesi, Falcon 9: 8.300 kg (tek kullanımlık), 5.500 kg (iniş yaparak).
- Geçiş yörüngesi, Falcon Heavy: 26.700 kg (tek kullanımlık), 8.000 kg (tüm gövdeler kurtarılırsa).
Falcon Heavy ayrıca 16.800 kg'ı Mars'a, 3.500 kg'ı Plüton'a gönderebiliyor. Rakamlar yan yana konunca iki ilginç sonuç çıkıyor. Birincisi, iki yan itici kurtarıldığında bile Falcon Heavy'nin alçak yörünge kapasitesi (yaklaşık 57 ton), Falcon 9'un tek kullanımlık kapasitesinin (22,8 ton) iki buçuk katı. İkincisi, üç gövdenin de kurtarıldığı yapılandırmada geçiş yörüngesi kapasitesi 8 tona iner; bu, tek kullanımlık Falcon 9'un 8,3 tonuna çok yakın. Yani merkez gövdeyi de kurtarmak, Falcon Heavy'nin ağır yük avantajını büyük ölçüde törpülüyor.
Falcon Heavy'nin 26,7 tonluk geçiş yörüngesi kapasitesi, emekli Delta IV Heavy'nin (14,2 ton) yaklaşık iki katı. Daha da ağır yükler gerekirse, tamamen tek kullanımlık SLS alçak yörüngeye 95 ton taşıyor; yeni nesil Starship ise iki Falcon'un da yerini almak üzere geliştiriliyor (bkz. Falcon 9 ile Starship karşılaştırması).
Yeniden kullanım ve maliyet
Falcon 9'un birinci kademesi görevden sonra dikey inip yeniden uçabiliyor; yeniden kullanılabilir roket fikrinin en bilinen örneği bu. Burun konisinin yarıları da yeniden uçuyor. İkinci kademe ise her fırlatmada harcanıyor. 7 Kasım 2026 itibarıyla birinci kademe 670 denemede 659 kez başarıyla indirildi ve tek bir kademe en çok 37 kez uçtu. Fırlatma başına liste fiyatı 2026 için 74 milyon dolar olarak veriliyor. SpaceX yönetimi ikinci kademenin üretim maliyetinin yaklaşık 12 milyon dolar olduğunu açıkladı; 2024 tahminlerine göre bir fırlatmanın SpaceX için iç maliyeti 15-28 milyon dolar arasında.
Falcon Heavy'de yeniden kullanım daha karmaşık. İki yan itici fırlatma alanı çevresindeki iniş bölgelerine (LZ-2 ve LZ-40) neredeyse eş zamanlı olarak geri dönüyor ve yan iticiler ilk kez Haziran 2019'daki STP-2 görevinde yeniden kullanıldı. Merkez gövdenin hikâyesi ise zorlu: ilk uçuşta insansız gemiye sürtüp denizde kayboldu, ikinci uçuşta indi ama limana taşınırken dalgalar yüzünden kayboldu, üçüncüsünde gemiyi ıskaladı. Kasım 2022'den Ağustos 2026'ya kadar bütün uçuşlarda merkez gövde bilerek harcandı; Ekim 2026'daki NROL-97'de ise gövdelerin akıbeti açıklanmadı. Europa Clipper uçuşunda yan iticiler dahil roketin tamamı harcandı.
Falcon Heavy için 2017'de tek kullanımlık fırlatma 150 milyon dolar, 2022'de yeniden kullanımlı fırlatma 97 milyon dolar olarak anıldı. Bu rakamlar farklı yıllara ve farklı yapılandırmalara ait olduğundan Falcon 9'un 2026 liste fiyatıyla doğrudan kıyaslanamaz. Yine de mantık açık: Falcon Heavy'nin fırlatma başına bedeli daha yüksek, ama yük tek bir Falcon 9'a sığmıyorsa ya da hedef çok uzaksa, bu bedel anlamlı hâle geliyor. NASA'nın Roman Uzay Teleskobu için ödediği fırlatma hizmeti ve ilgili masraf toplamı 255 milyon dolar olarak aktarılıyor.
Uçuş geçmişi ve güvenilirlik
Falcon 9 ilk kez 4 Haziran 2010'da uçtu. Bugün uçan Block 5 sürümü ise 11 Mayıs 2018'de ilk fırlatmasını yaptı. 7 Kasım 2026 itibarıyla toplam 701 fırlatmadan 698'i tam başarılı, ikisi başarısız, biri kısmi başarı oldu; yani tam başarı oranı yüzde 99,6. Block 5 için bu oran 645 uçuşta 644 başarıyla yüzde 99,8. Başarısızlıklar arasında 2015'teki CRS-7 ve Temmuz 2024'teki Starlink Group 9-3 var; 2016'da AMOS-6 roketi ise yakıt doldurulurken rampada yok oldu ve fırlatma yapılmadığı için başarısızlık sayısına girmedi. 2024-2025'te ikinci kademe ve iniş kaynaklı birkaç anomali daha yaşandı.
Falcon Heavy ilk uçuşunu 6 Şubat 2018'de yaptı. 2019 ile 2022 arasında hiç uçmadı ve Ekim 2026'ya kadar 14 fırlatmanın 14'ünü başarıyla tamamladı. Yan itici iniş girişimlerinin hiçbiri başarısız olmadı; kayıplar merkez gövdelerle sınırlı kaldı.
Bu iki sicili yan yana koymak adil olmaz. Biri yüzlerce, diğeri on dört uçuşluk bir geçmişe dayanıyor. Falcon Heavy'nin kusursuz görünen sicili bu yüzden istatistiksel olarak Falcon 9'unkinden daha güvenilir olduğu anlamına gelmiyor; sadece henüz çok az uçtuğunu gösteriyor.
Hangi görevler için uygun?
Falcon 9 gündelik işlerin roketi. Starlink uyduları, Uluslararası Uzay İstasyonu'na kargo ve Crew Dragon ile astronot uçuşları, ortak yolculuk görevleri onunla yapılıyor. Bilim tarafında DART, TESS ve Euclid de Falcon 9 ile fırlatıldı. Türkiye'nin yükleri de bu roketle uçtu: Türksat 6A ile Türksat 5A ve 5B uyduları, İMECE yer gözlem uydusu ve Axiom Mission 3 ile Alper Gezeravcı'nın uçuşu. NASA, Falcon 9'u astronot taşımaya uygun sertifikalandırdı.
Falcon Heavy ise az sayıda, özel görev yapıyor. Psyche ve Europa Clipper sondaları ile Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu gibi NASA görevlerinin yanında X-37B uzay uçağı (USSF-52), NOAA'nın GOES-19 hava durumu uydusu, ViaSat-3 serisi uydular ve Ekim 2026'daki NROL-97 fırlatması bu roketin listesinde. Takvimde Astrobotic'in Griffin Mission One Ay iniş aracı var; NASA'nın Titan sondası Dragonfly için de Temmuz 2028 hedefleniyor, ancak bu tarihler değişebilir. Falcon Heavy ile bugüne kadar Türk uydusu uçmadı.
İnsan taşıma konusunda fark kesin: Falcon Heavy için insan taşıma sertifikasyonu planlanmıyor, insanlı görevler Falcon 9 ve Crew Dragon ile yapılıyor.
Kısaca
- Boy aynı (yaklaşık 70 m); Falcon Heavy üç gövdeyle 27 motor, 22,82 MN itki ve yaklaşık 1.420 ton kalkış kütlesine ulaşıyor.
- Alçak yörüngede tek kullanımlık kapasite 22.800 kg'a karşı 63.800 kg; geçiş yörüngesinde 8.300 kg'a karşı 26.700 kg.
- Kurtarma kapasiteyi düşürür: üç gövde de kurtarılırsa Falcon Heavy'nin geçiş yörüngesi kapasitesi 8.000 kg'a iner.
- Falcon 9 701 fırlatmada yüzde 99,6 tam başarıya, Falcon Heavy ise 14 fırlatmada 14 başarıya sahip; örneklem farkı çok büyük.
- İnsanlı uçuşlar, istasyon ikmali ve Starlink Falcon 9'a; ağır ya da uzak görevler Falcon Heavy'ye ait.
Sık sorulan sorular
Falcon Heavy, Falcon 9'dan kaç kat güçlü?
Kalkış itkisi yaklaşık üç kat (22,82 MN'a karşı yaklaşık 7,6 MN). Tek kullanımlıkken alçak yörünge kapasitesi 63.800 kg'a karşı 22.800 kg, yani yaklaşık 2,8 kat; geçiş yörüngesinde 26.700 kg'a karşı 8.300 kg, yani üç katın biraz üzerinde.
Falcon 9 ile Falcon Heavy aynı motoru mu kullanıyor?
Evet. İkisinin de birinci kademe gövdelerinde dokuzar Merlin 1D motoru, ikinci kademesinde tek bir Merlin Vacuum motoru var; Falcon Heavy'de üç gövde olduğu için birinci kademede toplam 27 motor çalışıyor. Yakıt ikisinde de gazyağı ve sıvı oksijen.
Hangisi insan taşıyabilir?
Falcon 9. Mayıs 2020'den beri Crew Dragon ile astronotları uzay istasyonuna götürüyor. Falcon Heavy için insan taşıma sertifikasyonu planlanmıyor.
Diğer karşılaştırmalarTümü →
Ariane 6 ile Ariane 5 karşılaştırması: Modüler yapı ne değiştirdi?Ariane 6
Vulcan Centaur ile Atlas V karşılaştırması: Hangisi daha çok yük taşır?Vulcan Centaur
Uzun Yürüyüş 5 ile Falcon Heavy karşılaştırması: Hangisi daha çok yük taşır?Uzun Yürüyüş 5
Falcon 9 ile Soyuz karşılaştırması: Hangisi daha çok taşır, hangisi yeniden kullanılır?Falcon 9
New Glenn ile Falcon Heavy karşılaştırması: Hangisi daha çok yük taşır?New Glenn
Falcon 9 ile Ariane 6 karşılaştırması: Hangisi yeniden kullanılabilir?Falcon 9


















