21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Astronomi ve Gökyüzü

Leonidler 17-18 Kasım gecesi zirvede: saatte 15 meteor, fırtına beklenmiyor

Uluslararası Meteor Örgütü'nün hesabına göre Leonidler 17 Kasım'da 23.45 UT'de, yani Türkiye saatiyle 18 Kasım 02.45'te zirve yapacak. Beklenen hız saatte yaklaşık 15 meteor.

Astronomi ve GökyüzüIMO / NASA
Leonidler 17-18 Kasım gecesi zirvede: saatte 15 meteor, fırtına beklenmiyor

Leonid meteor yağmuru bu hafta en yüksek etkinliğine ulaşıyor. Uluslararası Meteor Örgütü'nün (IMO) 2026 takvimine göre yağmurun "düğüm geçişi" 17 Kasım'da 23.45 UT'de gerçekleşecek; Türkiye saatiyle bu, 18 Kasım gecesi 02.45'e denk geliyor. IMO, beklenen saatlik hızı (ZHR) yaklaşık 15 olarak veriyor. Başka bir deyişle bu yıl bir meteor fırtınası değil, sakin bir zirve söz konusu.

ZHR, radyantın tepe noktasında olduğu ve gökyüzünün çok karanlık olduğu ideal koşullarda tek bir gözlemcinin saatte görebileceği meteor sayısını anlatan standart bir ölçü. Gerçek gözlemlerde şehir ışığı, bulut ve ufka yakın radyant yüzünden görülen sayı bunun altında kalıyor. NASA da aynı noktayı vurguyor: ideal koşullarda saatte 15 civarı meteor beklenebilir, ancak çoğu gözlemci bundan azını görecek.

Zirve ne zaman, nereye bakılmalı?

IMO'ya göre yağmur 6 Kasım ile 30 Kasım arasında etkin. Radyant, yani meteorların çıkış noktası gibi göründüğü yer, Aslan takımyıldızında; IMO'nun verdiği koordinatlar rektasansiyon 152°, dik açıklık +22°. Aslan gece ilerledikçe yükseldiği için meteorların sayısı genellikle sabaha doğru artıyor.

Zirve zamanı konusunda iki ayrı hesap var. Düğüm geçişi 17 Kasım 23.45 UT. Maslov'un 2007'de yayımladığı hesap ise 17 Kasım 16.00 UT'yi, yani Türkiye saatiyle 19.00'u gösteriyor ve o da yaklaşık 15'lik bir ZHR öngörüyor. Her iki zamanın da aralığında kalan geceyi ve ertesi şafağı izlemek mantıklı. NASA'nın gökyüzü rehberi de 17 ve 18 Kasım'ın erken saatlerini, Ay battıktan sonra izlemeyi öneriyor.

Meteorlar nereden geliyor?

Leonidlerin kaynağı 55P/Tempel-Tuttle kuyruklu yıldızı. NASA'nın açıklamasına göre çekirdeği yaklaşık 3,6 kilometre genişliğinde ve Güneş'in çevresindeki bir turunu 33 yılda tamamlıyor. Dünya her kasımda kuyruklu yıldızın geride bıraktığı toz kuşağına giriyor ve bu parçacıklar atmosfere saniyede yaklaşık 71 kilometre hızla çarpıyor. NASA, Leonidleri bu hızıyla en hızlı meteorlar arasında sayıyor.

IMO'nun notuna göre kuyruklu yıldızın bir sonraki Güneş'e en yakın geçişi (günberi) 20 Mayıs 2031'de. Şu anda gözlenen parçacıklar kuyruklu yıldızın önünde ilerliyor. Yani Dünya'nın bu yıl geçtiği bölge kuyruklu yıldızın kendisine değil, geçmişte bıraktığı eski izlere ait.

Modeller üç düşük yoğunluklu iz gösteriyor

IMO takvimi, Vaubaillon (2025) ve Sato'nun (2025) model hesaplarından söz ediyor: Dünya 2026'da kuyruklu yıldızın geçmiş dönüşlerinde bıraktığı birkaç toz izinin yakınından geçecek, fakat hepsi düşük yoğunlukta. Takvimdeki zamanlar şöyle (Türkiye saati UT'ye 3 saat eklenerek bulundu):

Tarih (UT)Türkiye saatiİzin bırakıldığı yılIMO'nun nitelemesi
17 Kasım 10.3317 Kasım 13.331533Zayıf (Sato)
18 Kasım 21.5519 Kasım 00.551800Düşük düzey (Vaubaillon)
19 Kasım 03.3119 Kasım 06.311699Zayıf (Sato)
19 Kasım 03.5219 Kasım 06.521699Düşük düzey (Sato)
19 Kasım 16.2619 Kasım 19.261600Zayıf (Sato)
19 Kasım 16.4219 Kasım 19.421600Çok zayıf (Vaubaillon)

Vaubaillon'un notuna göre 1800 yılına ait iz Dünya'ya ulaşıyor ama meteoroit sayısı belirgin bir patlama için yeterli değil. 1600 yılının eski ve bölünmüş izi de Dünya'nın yakınından geçiyor; ancak aradaki mesafe fazla büyük olduğu için anlamlı bir etkinlik beklenmiyor. Sato ise izlerin toz yoğunluğunun düşük olduğunu, buna karşılık benzer durumlara göre daha düşük atılma hızlarının meteor etkinliğinde ılımlı bir artışa işaret ediyor olabileceğini yazıyor. Bu, kesin bir öngörü değil; yalnızca zirve günlerinde sayıların hafifçe tahminin üstüne çıkma ihtimali.

Tablodaki zamanların bir bölümü Türkiye'de gündüze ya da akşama denk geliyor. Gece yarısından sonrasına rastlayan en kayda değer aday, 18 Kasım 21.55 UT'deki, yani Türkiye'de 19 Kasım 00.55'teki karşılaşma.

Geçmişin fırtınaları neden hâlâ konuşuluyor?

Leonidler, kuyruklu yıldızın 33 yıllık döngüsü yüzünden zaman zaman gerçek bir meteor fırtınasına dönüşüyor. NASA, 1966'daki Leonid fırtınasını olağanüstü bir olay olarak anıyor: 15 dakikalık bir sürede dakikada binlerce meteor görülmüş ve gökyüzü yağmur gibi görünmüş. Bu sayfanın kapağındaki dört kare, NOIRLab arşivindeki 18 Kasım 1966 gecesine ait görüntüler. 2026'nın tablosu ondan çok farklı: kuyruklu yıldız 2031'deki günberisine hâlâ uzak, Dünya yalnızca zayıf izlerin kıyısından geçiyor.

Nasıl izlenir?

NASA'nın önerileri basit: şehir ışıklarından uzak karanlık bir yer seçin, gözlerin karanlığa alışması için yaklaşık 30 dakika bekleyin ve gökyüzünün olabildiğince geniş bölümüne bakın. Ay ilk dördün evresine yakın olduğu için zayıf meteorları en rahat Ay battıktan sonraki saatlerde yakalamak mümkün. Kasım ayının diğer gök olaylarını Kasım 2026 gökyüzü rehberimizde bulabilirsiniz.

Açık soru, Sato'nun işaret ettiği ılımlı artışın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği. IMO, gözlemcilerden veri göndermesini istiyor; zirve saatindeki sayımlar, modellerin düşük yoğunlukta gördüğü izlerin gerçekte ne kadar meteor ürettiğini sınamak için işe yarayacak.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. NASA'nın Chandra'sından bebek yıldızların seslerini içeren yeni albüm
  3. Euclid'in tayfları gökadalarda yıldız oluşumunun haritasını çıkardı
  4. SN 2026ahvu: NGC 1433'teki yakın Ia türü süpernova 18-23 Kasım'da tepe parlaklığına varacak
  5. Euclid ilk büyük veri paketini yayımladı: 900 milyon gökada, 15 bin mercek adayı
  6. Hubble, Roman'ın izleyeceği hedeflerden oluşan kozmik bir örnek koleksiyonu sundu

Çok okunanlar

  1. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  2. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  3. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  4. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  5. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı
  6. Ölmekte olan yıldızda son termal darbenin izi: ALMA dev bir gaz halkası ve kum saati buldu

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar