NASA, COMPASS ödülleriyle 23 ekibi seçti: küçük kolejlerden Roman ve Artemis'e uzanan projeler
NASA, 400 bin dolara kadar destek ve 24 ay süre sunan COMPASS ile Roman, Artemis, kara delik ve Titan çalışmalarını yürütecek 23 araştırma ekibini seçti; destekle yüzlerce öğrenci araştırmaya katılacak.

NASA, Bilim Görev Müdürlüğü'nün ROSES-2025 çağrısı kapsamındaki COMPASS Başlangıç Ödülleri'nden 23 araştırma ekibini seçti. NASA'nın açıklamasına göre ödüller en fazla 400 bin dolar bütçe ve 24 aylık süre sunuyor; destekle yüzlerce öğrenci, çoğunlukla lisans öğrencileri, üniversite öğretim üyeleri ve NASA'lı bilim insanı ile mühendislerle birlikte araştırma yapacak.
COMPASS'ın tam açılımı "Collaborative Opportunities for Mentorship, Partnership and Academic Success in Science", yani bilimde mentorluk, ortaklık ve akademik başarı için iş birliği fırsatları. Program, NASA'nın bilimsel önceliklerine hizmet eden araştırmaları yürütürken geleceğin bilim ve mühendislik iş gücünü yetiştirmeyi amaçlıyor. Desteklenen alanlar Dünya bilimi, Güneş fiziği (heliofizik), gezegen bilimi, biyolojik ve fiziksel bilimler ile astrofizik bölümlerini kapsıyor.
Kimler seçildi, neden bu kadar farklı kurumlar?
Seçimin ayırt edici yanı, kimlerin desteklendiği. NASA'nın açıklamasına göre program, NASA tarafından geleneksel olarak fonlanmayan akademik kurumlarla iş birliğine öncelik veriyor. Metinde, Carnegie sınıflandırmasındaki yaklaşık 4 bin yüksek öğretim kurumundan yalnızca 187'sinin "Research 1", yani en yüksek araştırma etkinliği kategorisinde yer aldığı belirtiliyor. Program bu kategorinin dışındaki kurumları hedefliyor; listede topluluk kolejleri, küçük özel kolejler ve devlet üniversitelerinin çeşitli yerleşkeleri yer alıyor.
NASA, programın "Federal Hibe Verme Süreçlerinin Denetimini İyileştirmek" başlıklı başkanlık kararnamesinin ilgili bölümüne de yanıt verdiğini yazıyor. Yani bu seçim, federal araştırma bütçesinin daha geniş bir kurum yelpazesine dağıtılması yönündeki politikanın bir uygulaması olarak sunuluyor.
Projelerin konuları
Listedeki projeler uzayın hemen her köşesine uzanıyor. Astrofizik tarafında Wake Forest Üniversitesi'nden Alejandro Cardenas Avendano'nun yürüteceği, aşırı kütle oranlı spiral çöküşler (extreme mass-ratio inspirals) için kalibre edilmiş arama hattı çalışması var; bu, küçük bir kara deliğin devasa bir kara deliğe doğru spiralle düşerken yaydığı kütleçekim dalgalarını arayan bir yöntem. Butler Üniversitesi'nden Aarran Shaw'ın projesi kara delik dönüşünü (spin) ölçen yansıma yöntemlerine odaklanıyor. North Carolina A&T'den Charlotte Wood ise Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu görüntüleriyle karanlık enerjinin doğasını çözmeye hazırlanıyor.
Roman'a dönük bir başka proje North Carolina Central Üniversitesi'nden Branislav Vlahovic'in ekibine ait: Roman ölçeğindeki taramalar için bütünleşik (ensemble) makine öğrenmesiyle sağlam fotometrik kırmızıya kayma tahmini geliştirilecek. DePaul Üniversitesi'nden Jesus Pando'nun projesi gökada çevreleri ile yıldız oluşum tarihlerini bağlayan Roman'a hazır araçlar üzerine. Maricopa İlçesi Topluluk Kolejleri Bölgesi'nde ise Carver Bierson, topluluk kolejlerinin öğrencileriyle erken evreni inceleyecek.
Heliofizikte Missouri Üniversitesi St. Louis'ten Azim Ahmadzadeh, güneş enerjetik parçacık (SEP) tahmin modellerinin hedeflerini Artemis programının ihtiyaçlarıyla hizalamayı ele alıyor. Sam Houston Eyalet Üniversitesi'nden Haodi Jiang ise yüz yıllık Güneş aşırı morötesi ışımasını makine öğrenmesiyle yeniden kurmaya çalışacak.
Gezegen bilimi cephesinde Claremont McKenna Koleji'nden Paul Nerenberg Titan benzeri ortamlarda organik maddelerin çözünürlüğünü ölçecek; Millsaps Koleji'nden Timothy Ward, Mars'a uygun magnezyum tuzlu sulu çözeltilerin sıcaklığa bağlı akmazlığını (viskozite) deneysel olarak belirleyecek. Dünya bilimlerinde ise Spelman Koleji'nden Jessica Terrien Dunn, TEMPO uydusunun verileriyle Atlanta'da bitkilerdeki ozon hasarını inceleyecek; Cal State Long Beach'ten Laurie Huning, Colorado Nehri havzasında kar örtüsünün su kaynaklarına katkısını tahmin edecek. Biyolojik ve fiziksel bilimler alanında Cal State Northridge'den Chhandak Basu'nun ekibi, tarımda mikro yerçekimi ve nem stresine uyum üzerine çalışacak.
Bu haber ne anlama geliyor, ne anlamıyor?
Ödüller küçük ölçekli: tek bir ekip için en fazla 400 bin dolar, iki yıl. Bunlar bir uzay aracı ya da büyük bir gözlemevi bütçesi değil; amaç, az fonlanan kurumlarda NASA ile çalışma alışkanlığı ve araştırma altyapısı oluşturmak. NASA'nın açıklamasında başvuru sayısı ya da ödül dağılımına dair ayrıntı verilmiyor, dolayısıyla seçimin ne kadar rekabetçi olduğunu bu metinden söylemek mümkün değil.
Sırada ne var? Ekiplerin önümüzdeki iki yıl boyunca yöntem ve ilk sonuçlarını bilimsel dergilerde ve konferanslarda paylaşması beklenebilir. NASA ayrıca bir sonraki ROSES çağrısı olan ROSES-2027'yi Ocak 2027'ye kadar yayımlamayı planlıyor; yeni çağrıda hangi program unsurlarının yer alacağı o zaman netleşecek.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















