CAS Space

CAS Space (Çince adıyla Zhongke Yuhang; resmî unvanı CAS Space Technology Co., Ltd.), Çin Bilimler Akademisi'ne (CAS) bağlı Mekanik Enstitüsü'nün kuluçkasından çıkan ticari bir roket şirketidir. Şirketin roketleri Çince Lijian ("Güç oku") adını taşıyor; uluslararası yayınlarda Kinetica-1 ve Kinetica-2 olarak da anılıyor. Katı yakıtlı Lijian-1 küçük uydular için, sıvı yakıtlı Lijian-2 ise uydu takımyıldızları ve uzay istasyonuna düşük maliyetli kargo için tasarlandı. Genel merkezi Guangzhou'nun Huangpu bölgesinde.

CAS Space ne yapar?

Şirketin tanıtımına göre CAS Space, seri üretilen orta ve büyük sınıf ticari fırlatma araçlarının geliştirilmesi, üretimi ve fırlatma hizmetleri üzerinde çalışıyor; bunun yanında uzayda üretim, uzay bilimi deneyleri ve uzay turizmi gibi yeni alanlara da açılıyor. Guangzhou'daki merkezin yanında Pekin'de bir roket sistemleri araştırma merkezi ve Xi'an'da bir sıvı yakıtlı motor araştırma merkezi bulunuyor; çalışan sayısı 900'ü aşıyor.

CAS Space, 2023'ten bu yana Çin'deki özel ve ticari roket fırlatma pazarında en büyük paya sahip olduğunu, fırlatılan uydu sayısında ve yörüngeye taşınan yük kütlesinde sektörde ilk sırada bulunduğunu belirtiyor. Şirkete göre Çin'in özel roketlerine verilen yabancı uydu siparişlerinin tamamını CAS Space aldı; müşterileri Çin'in yanı sıra Avrupa, Kuzey Amerika, Güney Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'dan. Şirketin sitesinde 32 yerli ve 6 uluslararası müşteri sayılıyor.

Lijian-1 (Kinetica-1)

Lijian-1, katı yakıtlı kademelerden oluşan bir roket. 30 metre boyunda, gövde çapı 2,65 metre; kalkış kütlesi 135, kalkış itkisi 200 ton. 500 kilometre yükseklikteki Güneş eşzamanlı yörüngeye 1,5 ton, alçak Dünya yörüngesine 2 ton yük taşıyabiliyor ve 2,65 ile 3,35 metrelik iki burun konisi seçeneği sunuyor. Şirket, Lijian-1'de 13 teknolojinin Çin'de ilk kez kullanıldığını belirtiyor.

Roketin sitesinde yer verilen haberlere göre Lijian-1, Haziran 2023'teki ikinci uçuşunda 26 uyduyu birden yörüngeye taşıdı ve bu, o dönem Çin'de tek fırlatmada en çok uydu rekoru olarak duyuruldu. 20 Eylül 2026'da Jiuquan'daki Dongfeng Ticari Uzay İnovasyon Deneme Bölgesi'nden yapılan fırlatmada dokuz uydu birden yörüngeye bırakıldı. Bu, Lijian-1'in 16., Lijian ailesinin 17. uçuşuydu; CAS Space'e göre Lijian roketleri o güne kadar bir uzay aracını ve 121 uyduyu uzaya taşıdı, toplam yük kütlesi 21 tonu aştı. Şirket Ağustos 2026'da Lijian-1 ile Guangdong açıklarından ilk deniz fırlatmasını yapmaya hazırlandığını duyurdu.

Lijian-2 (Kinetica-2)

Lijian-2, CAS Space'in ilk sıvı yakıtlı roketi. Sıvı oksijen ve kerosen yakan roket 53 metre boyunda; şirket onu Çin'in ortak güçlendirici çekirdek (yan yana bağlanan aynı tip gövdeler) yapılandırmasındaki ilk fırlatma aracı olarak tanımlıyor. Gövde çapı 3,35, burun konisi çapı 4,2 metre; kalkış kütlesi 625, kalkış itkisi 753 ton. 500 kilometrelik Güneş eşzamanlı yörüngeye 8 ton, 200 kilometrelik alçak yörüngeye 12 ton yük taşıyabiliyor.

Roket ilk uçuşunu 30 Mart 2026'da yaptı ve şirketin açıklamasına göre Qingzhou (Hafif Gemi) kargo aracının ilk prototipini ve iki uyduyu, toplam 4,2 tonluk yükü yörüngeye bıraktı. CAS Space, Lijian-2'yi alçak yörünge takımyıldızlarının toplu kurulumu ve uzay istasyonuna düşük maliyetli kargo taşıma görevlerinin ana roketi olarak konumlandırıyor. İkinci Lijian-2 Ağustos 2026'da fabrikadan çıktı ve Ekim 2026'da fırlatılması planlanıyordu.

Verileri göster

Lijian-1 (katı yakıtlı)	1.5
Lijian-2 (sıvı oksijen-kerosen)	8

Gelecek planları

Şirketin ürün listesinde Lijian-2'nin ağır sürümü ve Lijian-3 roketi de yer alıyor. CAS Space ayrıca Lihong adlı uzay araçları geliştiriyor: Lihong-1, Ocak 2026'da alt yörünge deneme uçuşunu başarıyla tamamladı; yeniden kullanılabilir Lihong-2'nin ise 2027'de ilaç araştırma yükleriyle ilk uçuşunu yapması planlanıyor. Liqing adlı sıvı oksijen-kerosen motor ailesi de şirketin kendi geliştirdiği ürünler arasında.

Kısaca

• CAS Space, Çin Bilimler Akademisi Mekanik Enstitüsü'nün kuluçkasından çıkan Guangzhou merkezli roket şirketi.
• Katı yakıtlı Lijian-1 (Kinetica-1), 500 km Güneş eşzamanlı yörüngeye 1,5 ton taşıyor.
• Sıvı yakıtlı Lijian-2 (Kinetica-2), 30 Mart 2026'daki ilk uçuşunda 4,2 ton yükü yörüngeye bıraktı.
• Eylül 2026'ya kadar Lijian roketleri 121 uydu ve bir uzay aracı taşıdı.
• Şirket 2023'ten beri Çin'deki ticari roket fırlatma pazarında ilk sırada olduğunu belirtiyor.