Kinetica-2 ikinci uçuşunda 18 Qianfan uydusunu yörüngeye taşıdı

Çin'in ticari roket şirketi CAS Space'in Kinetica-2 roketi, Çince adıyla Lijian-2, 3 Kasım'da Pekin saatiyle 08.15'te (TSİ 03.15) kuzeybatı Çin'deki Jiuquan'da bulunan Dongfeng Ticari Uzay İnovasyon Deney Bölgesi'nden fırlatıldı. Şirketin açıklamasına göre roket, Qianfan uydu interneti ağının kutup yörüngesi 21. grubuna ait 18 uyduyu planlanan yörüngeye yerleştirdi ve görev tam başarıyla sonuçlandı. Çin'in resmî haber ajansı Xinhua da fırlatmayı aynı ayrıntılarla doğruladı.

Bu, Kinetica-2'nin ikinci uçuşu ve Lijian roket ailesinin 18. fırlatması. Roket ilk uçuşunu 30 Mart 2026'da yapmış, o uçuşta Çin Bilimler Akademisi'nin geliştirdiği 4,2 tonluk Qingzhou kargo aracı prototipini ve iki uyduyu taşımıştı. CAS Space'e göre bu kez ilk kez büyük ölçekli bir uydu interneti takımyıldızı için toplu yerleştirme yaptı.

Neden önemli?

Binlerce uydudan oluşması planlanan alçak yörünge internet ağları, düzenli ve sık fırlatma ister. Çin bu ağlar için devlete ait Uzun Yürüyüş roketlerini de kullanıyor; Kinetica-2 gibi ticari roketlerin devreye girmesi fırlatma kapasitesini genişletiyor. CAS Space şimdiye kadar katı yakıtlı Kinetica-1 (Lijian-1) ile tanınıyordu; Kinetica-2 ise sıvı oksijen ve kerosen yakıyor.

Şirket bültende Lijian ailesinin toplamda 1 uzay aracı ve 139 uyduyu, 27 tonu aşan kütleyle yörüngeye taşıdığını, yurt içi ve yurt dışından yaklaşık 40 müşteriye hizmet verdiğini açıkladı. Sivil ve ticari fırlatma pazarında birinci olduğu iddiası şirketin kendi değerlendirmesi.

Roketin yapısı

CAS Space'in verilerine göre Kinetica-2 53 metre boyunda, kalkış kütlesi 625 ton, kalkış itkisi 753 ton. Birinci kademede dokuz, ikinci kademede bir motor bulunuyor. Roket, Çin'de ilk kez ortak itici çekirdek (CBC) düzeniyle yapıldı: Aynı çaptaki 3,35 metrelik çekirdek gövde, yan itici olarak da kullanılabiliyor. Şirket bu düzenle 0, 2 ya da 4 yan itici takılarak alçak yörüngeye 2 ile 20 ton arasında yük taşınabileceğini söylüyor. Bugünkü yapılandırmanın kapasitesi 500 kilometrelik güneşe eşzamanlı yörüngeye 8 ton, 200 kilometrelik alçak yörüngeye 12 ton. Burun konisinin çapı 4,2 metre.

Bu uçuşta denenen yenilikler

Bültene göre ikinci kademe motoru bu görevde iki kez ateşlendi. Uydular farklı yörüngelere ya da sırayla bırakılacaksa motorun yeniden çalışabilmesi gerekir. Bu görevde iki ateşleme arasındaki süzülme evresi uzun olduğu için tank dibindeki çalkantı önleyici ve yakıt toplayıcı düzenekler iyileştirildi. Ağırlıksız ortamda sıvı yakıt tankın içinde dağılır; motoru yeniden ateşlemeden önce küçük bir itkiyle yakıtı tankın dibine oturtmak gerekir. CAS Space bu iş için ilk kez darbe genişlik modülasyonuyla (PWM) ayarlanan değişken itkili bir yöntem kullandı.

Şirket, birden fazla uyduyu rokettan ve birbirinden ayıran kilit açma düzeneğini Çin'de ilk geliştiren şirket olduğunu, düzeneğin farklı roketlerde on defadan fazla uçtuğunu ve Kinetica-2'de ilk kez bu görevde kullanıldığını belirtti. Uzay çöpünü azaltmaya yönelik olarak kademelerde kalan yakıtın ve basıncın boşaltılması (pasifleştirme) ile son kademenin yörüngeden indirilmesi tasarımlarının da geliştirildiği açıklandı.

Üretim tarafında ise seri üretim ve yedekli parça düzeni sayesinde tek bir roketin hazırlık süresinin üçte bir, insansız yakıt dolumu ve sıvı oksijen sıcaklığının etkin denetimi gibi önlemlerle fırlatma alanındaki test ve fırlatma süresinin dörtte bir kısaldığı bildirildi.

Sırada ne var?

CAS Space, Kinetica-2'yi kendi geliştirdiği Lixun-1 üst kademesiyle orta ve yüksek yörüngelere, hatta derin uzay görevlerine taşımayı hedefliyor. Şirket ayrıca roketin kademelerini demet halinde geri kazanma üzerine çalıştığını söylüyor; ancak bunun takvimini vermedi. Shaoxing'deki fabrikasının yılda 12 sıvı yakıtlı roket üretebilecek kapasitede olduğunu daha önce açıklamıştı. Bir sonraki uçuşun tarihi ve uyduların yörünge yüksekliği bültende yer almıyor.

Çin'in diğer büyük alçak yörünge internet ağı için son fırlatmayı Guowang ve Yaogan-40 haberimizde anlatmıştık.