The Faded Sun: Kesrith (C. J. Cherryh): konusu ve okuma rehberi
C. J. Cherryh'in 1978 tarihli romanı The Faded Sun: Kesrith, mri savaşçıları, regul tüccarlar ve insanlar arasındaki ihaneti anlatan üçlemenin ilk kitabıdır; özeti ve okuma sırası.
- Tür
- Roman
- Yazar
- C. J. Cherryh
- İlk yayın yılı
- 1978
The Faded Sun: Kesrith, Amerikalı yazar C. J. Cherryh'in 1978'de DAW Books'tan çıkan romanıdır ve "Faded Sun" üçlemesinin ilk kitabıdır. Kırk yılı aşkın bir savaşın sonunda insanlara bırakılan çöl gezegeni Kesrith'te, insanlar, regul adlı tüccar bir tür ve binlerce yıldır başkalarının savaşlarını dövüşen mri adlı savaşçı bir halk arasında geçer. Kitap, uzaylı kültürlerinin birbirini anlama çabasını ve anlayamama sınırını merkeze alan bir bilimkurgu romanıdır.
Kitap ne anlatıyor?
Kesrith'in merkezindeki soru, bir halkın kimliğini ve onurunu bir sözleşmeyle satan başka bir halka karşı ne yapabileceğidir. Regul'ler uzun bir savaşın ardından Kesrith'i insanlara bırakır; ama gezegenin asıl sakinleri sayılan ve regul adına dövüşen mri'lere bunu haber vermez. Kitap, bu ihanetin ve ihanete uğrayan bir halkın nasıl karşılık vereceğinin hikâyesidir.
Üç taraf birbirine tamamen yabancıdır. Mri'ler tek tek dövüşü ve eski gelenekleri değerli sayan, savaşı kitlesel öldürmek değil bir onur sınavı olarak gören bir kültürdür. Regul'ler ise ticaret ve siyasetle yaşayan, bodur görünümlü uzaylılardır. İnsanlar bu ikisinin ortasında, hiçbirini tam anlamayan üçüncü taraftır. Bir eleştirmen üçlemenin ana temasını, karakterlerin birbirleriyle konuşup pazarlık edebildiği ama gerçekten anlayamadığı bir dünya olarak özetler.
Hikâyenin duygusal merkezi, mri'lerin en genç savaşçılarından biri olan Niun'dur. Bir tanıtım metnine göre Niun çok sayıda dil, matematik ve silah tekniğinde ustalaşmıştır, ama gezegen dışında savaşmasına hiç izin verilmemiştir. İnsanların koşullarıyla kurulacak bir barışı kabul etmek istemez. Kitap, onun bu öfkesini ve kız kardeşiyle birlikte seçtiği yolu izler.
Kitabın özeti
Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır.
Kitap, regul ile insanlar arasındaki kırk yılı aşkın savaşın bittiği ve çöl gezegeni Kesrith'in insanlara devredildiği sırada başlar. Regul'ler, binlerce yıldır kendileri için savaşmış mri'lere bu devri haber vermez. Mri'ler sayıca iyice azalmıştır; bir tanıtım metnine göre geriye yalnızca on üç kişi kalmıştır. Böylece hizmet ettikleri taraf onları terk eder, savaştıkları taraf ise gezegeni devralır. Gezegene gelen insan yöneticiler arasında vali George Stavros ve yardımcısı Sten Duncan bulunur; regul tarafının ileri gelenlerinden biri ise Hulagh Alagn-ni'dir.
Mri tarafının başında iki kardeş durur. Niun, topluluğun en genç savaşçı sınıfı üyesi olan Kel'dir; birçok dil, matematik ve silah kullanımında yetkindir ama hiçbir zaman gezegen dışında savaşmasına izin verilmemiştir. Kız kardeşi Melein ise rahip sınıfı Sen'in son üyesidir. Barışı kabul etmeyen Niun, düşman ister insan ister regul olsun, mri'nin kabul edebileceği tek barışı kendi yöntemiyle aramaya karar verir. Regul'ler hile yapınca, Niun ve Melein, Duncan'la birlikte mri'nin hayatta kalmasının anahtarı olabilecek kutsal bir emaneti bulmaya çalışır.
Mri'ler için mesele artık yalnızca bir gezegeni kaybetmek değildir; sayıları azalmış bir halk, binlerce yıllık hizmetin ardından kendi geleceğini sorgulamak zorunda kalır. Duncan'ın bu hikâyedeki yeri de sabit değildir: üçleme boyunca mri'lerin dünyasına daha çok yaklaşacak ve sonunda onlardan biri olacaktır.
Kesrith kendi başına kapanan bir roman değildir; sonraki iki cilt, Shon'jir ve Kutath, aynı anlatıyı sürdürür. Üçleme boyunca Niun ve Melein'in mri'lerin eski anavatanına doğru yolculuğu, Niun'un olgunlaşması, mri'lerin binlerce yıllık "hizmet ve ihanet" döngüsünün sorgulanması ve sonunda Duncan'ın mri'leşmesi işlenir. Eleştirmen Kelly Jensen bu yüzden üç kitabın tek bir roman gibi, arka arkaya okunmasını önerir.
Yazar ve yazıldığı dönem
Carolyn Janice Cherry, 1942'de St. Louis'te doğdu. Yazarlıkta "Cherryh" adını editörü Donald A. Wollheim'ın önerisiyle aldı: "Cherry" soyadı fazla romantik bulunmuştu; baş harfler ise cinsiyetini gizlemeye yarıyordu. Oklahoma Üniversitesi'nde Latince lisansı yaptı (1964; arkeoloji, mitoloji ve mühendislik tarihi üzerine yoğunlaştı), Johns Hopkins'te klasikler yüksek lisansını tamamladı (1965) ve Oklahoma City'de lisede Latince ve klasik dersleri verdi. 1977'de John W. Campbell En İyi Yeni Yazar Ödülü'nü aldı; 1979'da "Cassandra" öyküsüyle Hugo kazandıktan sonra tam zamanlı yazarlığa geçti. 1976'dan beri seksenden fazla roman yayımladı; Alliance-Union dışında, uzun soluklu Foreigner serisi gibi başka geniş evrenleri de vardır.
Kesrith, Cherryh'in kariyerinin henüz başındaki yıllara aittir. Kitap, yazarın "Alliance-Union" adlı geniş gelecek tarihinin bir parçasıdır; SF Encyclopedia, Faded Sun üçlemesini bu evrenin alt serisi olarak sınıflandırır. Aynı evrene ait, çok daha fazla ödül almış romanlar için Downbelow Station (1982 Hugo En İyi Roman) ve Cyteen (1989 Hugo) sayfalarına bakabilirsiniz. Cherryh ayrıca 2016'da SFWA'nın Damon Knight Büyük Usta Ödülü'nü ve 2021'de Robert A. Heinlein Ödülü'nü aldı.
Kitaptaki bilim
Kesrith ağırlıklı olarak "sert" bilim değil, kültür ve insan bilimleri üzerine kuruludur. Kitaptaki asıl "deney", uzaylı bir halkın değer sistemini, dilini ve inançlarını bütünüyle kurmaktır. SF Encyclopedia, Cherryh'in yaklaşımını çok sayıda yabancı kültürü, karmaşık ilişkileriyle birlikte işlemesi olarak niteler. Cherryh'in klasikler ve arkeoloji eğitimi aldığını düşündüğümüzde, mri kültürünün tutarlılığını bu geçmişe bağlamak makul görünür; ama bu bir yorumdur, yazarın kendi beyanı değil.
Yine de kitabın sahnesi gerçek astronomiyle karşılaştırmaya değer. Kesrith bir çöl gezegenidir. Güneş Sistemi'ndeki en bilinen kurak dünya ise Mars'tır: NASA'ya göre atmosferi çok incedir ve ağırlıkla karbondioksit, azot ve argondan oluşur; sıcaklık yaklaşık 20 °C ile -153 °C arasında salınır. Yüzeyinde nehir vadileri, delta ve göl yatakları bulunması da gezegenin geçmişte sulu olduğunu gösterir. Yani çöl, bir gezegenin yaşam öyküsünün bir evresi olabilir. Bir gezegenin yıldızına olan uzaklığı bu gidişatı belirleyen etkenlerden biridir; bu fikri yaşanabilir bölge sayfasında bulabilirsiniz. Gerçek Mars için Mars sayfasına bakılabilir.
Romanın dünyası, yıldızlar arası bir savaşın ve yıldızlar arası bir ticaretin sıradan olduğu bir evrendir; olaylar birden fazla gezegende geçer. Gerçek uzaklıklarla karşılaştırınca fark büyüktür: Güneş'e en yakın yıldız olan Proxima Centauri yaklaşık 4,25 ışık yılı uzaklıktadır ve Voyager 1, şu anki hızıyla oraya yaklaşık 73 bin yılda varırdı. Bu nedenle kırk yıl süren bir yıldızlararası savaş, bugünkü teknolojiyle düşünülemez; bilimkurgunun sağladığı bir varsayımdır. Kitapta odak, yolculuğun fiziği değil, çatışan halkların ilişkisidir. Yıldızlar arası gerçek yolculuk seçenekleri için nesil gemileri sayfasına da göz atabilirsiniz.
Etkisi ve ödülleri
Kesrith hem Nebula hem Hugo ödüllerinde aday gösterildi ve Locus listesinde de yer aldı; kazandığına dair bir kayıt bulamadık. Üçleme sonraki yıllarda yeniden basıldı: 1987'de İngiltere'de, 2000'de ABD'de tek ciltlik derleme olarak yayımlandı. Sanatçı Michael Whelan'ın çizdiği kapak, serinin son cildi Kutath'ın 1980 tarihli ciltsiz baskısında kullanıldı ve ABD'deki derlemede yeniden yer aldı. Eleştirmenler ayrıdır: Kelly Jensen'in değerlendirmesi üçlemenin tatmin edici bir kapanış sunduğunu söyler; başka bir eleştirmen ise Kesrith'i "erken bir Cherryh kitabı" olarak niteler, uzaylı terimlerini sakar bulur ve karakterlerde fazla derinlik görmez.
Bilinen bir film veya dizi uyarlaması yoktur.
Okuma sırası: Faded Sun üçlemesi
- The Faded Sun: Kesrith (1978)
- The Faded Sun: Shon'jir (1978)
- The Faded Sun: Kutath (1979)
Yayın sırası ile okuma sırası aynıdır; üç kitap tek bir hikâyenin parçalarıdır. Üçleme, Alliance-Union evreninin bir alt serisidir; bu evrenin ödüllü romanlarına sitede ayrıca yer veriyoruz.
Kimlere uygun? Nereden başlanmalı?
Kesrith, uzaylı kültürlerinin ve çatışan değer sistemlerinin işlendiği, aksiyondan çok karakter ve dünya kurma odaklı bilimkurguyu sevenlere uygundur. Teknik ayrıntı arayan okur hayal kırıklığına uğrayabilir; kitabın ağırlığı gezegenler ve silahlar değil, kültür ve onurdur. Cherryh'i ilk kez okuyacaksanız, Kesrith üçlemenin başı olduğu için doğru bir noktadır ama yazarın Hugo ödüllü romanları Downbelow Station ve Cyteen de alternatif birer giriş kapısıdır. Yazarın diğer eserleri için yazar sayfasına bakabilirsiniz. Kitabın Türkçe baskısına dair güvenilir bir kayda ulaşamadığımız için burada belirtmiyoruz.
Yazarın diğer kitaplarıTümü →
Alliance-Union evreni okuma sırası (C. J. Cherryh): nereden başlanır?C. J. CherryhSeri / evren
Alliance Rising (C. J. Cherryh, Jane S. Fancher): konusu ve rehberiC. J. CherryhRoman
Rimrunners (C. J. Cherryh): konusu, bilimi ve okuma rehberiC. J. CherryhRoman
Merchanter's Luck (C. J. Cherryh): konusu, bilimi ve okuma rehberiC. J. CherryhRoman
Foreigner (C. J. Cherryh): konusu, atevi dünyası ve okuma rehberiC. J. CherryhRoman
The Pride of Chanur (C. J. Cherryh): konusu, bilimi ve okuma rehberiC. J. CherryhRoman
























