Alliance-Union evreni okuma sırası (C. J. Cherryh): nereden başlanır?
Cherryh'nin Alliance-Union evreni: Dünya Şirketi, Birlik ve Tüccar İttifakı'nın hikâyesi; kitapların yayın ve iç sırası, hangi kitaptan başlanacağı ve evrenin bilimi.
- Tür
- Seri / evren
- Yazar
- C. J. Cherryh
- İlk yayın yılı
- 1976
Alliance-Union evreni, Amerikalı yazar C. J. Cherryh'nin onlarca romana yayılan, insanlığın yıldızlara yayılışını ve bu yayılmanın siyasi sonuçlarını anlatan bilimkurgu evrenidir. Üçüncü ve dördüncü binyılları kapsar; merkezinde ışıktan hızlı yolculuğun mümkün olduğu, ama herkesin birbirine hâlâ yıllar uzaklıkta olduğu bir insanlık vardır. Evren tek bir seri değildir: birbirine bağlı alt dizilerden ve tek başına okunabilen romanlardan oluşur. Bu yazı, hangi kitabın nerede durduğunu, hangi sırayla okunabileceğini ve nereden başlanacağını özetler.
Alliance-Union evreni nedir?
Evrenin adı, üç ana gücünden gelir. Earth Company (Dünya Şirketi), uzay genişlemesini finanse eden özel girişimdir. Birlik (Union), Cyteen gezegeni merkezli, işgücünü büyük ölçüde klonlanmış, psikolojik olarak koşullandırılmış "azi" insanlarla sağlayan ayrılıkçı yönetimdir. Tüccar İttifakı (Merchanter Alliance) ise yıldızlararası ticareti elinde tutan tüccar ailelerinin tarafsız konfederasyonudur. Bu üç gücün çatışması, evrenin ana gerilimini oluşturur.
Bu yapının merkezinde, 2352-2353 yıllarında Pell İstasyonu'nda geçen büyük çatışma yer alır; Downbelow Station bu savaşın en bilinen romanıdır. Evrendeki birçok kitap, bu savaşın öncesini, sürecini ya da sonrasını anlatır.
Kaç kitap var?
Evreni anlatan kaynaklar, bugüne kadar 27 bilimkurgu romanı ve yedi öykü derlemesinden söz eder. C. J. Cherryh'nin bibliyografyası ise Alliance-Union romanlarını daha geniş gruplara böler ve kitaplar, hangi dizilerin evrene dahil sayıldığına göre otuz civarında olabilir. Bu yüzden "kesin sayı" kaynağa ve sayım ölçütüne göre değişir; aşağıdaki tablo bibliyografyadaki gruplamayı izler.
Yayın sırası ve gruplar
| Grup | Kitap | İlk yayın |
|---|---|---|
| The Hinder Stars | Alliance Rising | 2019 |
| The Hinder Stars | Alliance Unbound | 2024 |
| Company Wars | Heavy Time | 1991 |
| Company Wars | Hellburner | 1992 |
| Company Wars | Devil to the Belt | 2000 |
| Company Wars | Downbelow Station | 1981 |
| Company Wars | Rimrunners | 1989 |
| Company Wars | Merchanter's Luck | 1982 |
| Company Wars | Tripoint | 1994 |
| Company Wars | Finity's End | 1997 |
| Chanur | The Pride of Chanur | 1981 |
| Chanur | Chanur's Venture | 1984 |
| Chanur | The Kif Strike Back | 1985 |
| Chanur | Chanur's Homecoming | 1986 |
| Chanur | Chanur's Legacy | 1992 |
| Unionside | Forty Thousand in Gehenna | 1983 |
| Unionside | Cyteen | 1988 |
| Unionside | Regenesis | 2009 |
| Age of Exploration | Port Eternity | 1982 |
| Age of Exploration | Voyager in Night | 1984 |
| Age of Exploration | Cuckoo's Egg | 1985 |
| Mri Wars | The Faded Sun: Kesrith | 1978 |
| Mri Wars | The Faded Sun: Shon'jir | 1978 |
| Mri Wars | The Faded Sun: Kutath | 1979 |
| Era of Rapprochement | Serpent's Reach | 1980 |
| Era of Rapprochement | Wave Without a Shore | 1981 |
| Era of Rapprochement | The Scapegoat | 1985 |
| Hanan Rebellion | Brothers of Earth | 1976 |
| Hanan Rebellion | Hunter of Worlds | 1977 |
| Merovingen Nights | Angel with the Sword | 1985 |
Tablo, bibliyografyadaki gruplara göre verildi ve yayın yılı sırasını değil, grup içi sırayı gösterir. Merovingen Nights grubunda ayrıca yedi öykü derlemesi anılır.
Evren içi okuma sırası
Cherryh bu evren için iki kuralı açıkça belirtmiştir; geri kalan her şey, onun deyişiyle "gerçek tarih gibi" istediğiniz sırayla okunabilir:
- Heavy Time → Hellburner. Bu iki kitap, Downbelow Station'ın öncesini anlatır ve bu sırayla okunmalıdır.
- Cyteen → Regenesis. İkinci kitap birincinin devamıdır; sırayı değiştirmeyin.
Diğer gruplar için yayın sırası en güvenli yoldur: Chanur romanlarını, Faded Sun üçlemesini kendi yayın sıralarıyla okumak anlamlıdır.
Evren içi kronolojiye göre yaklaşık bir hat çıkarmak isterseniz şöyle ilerleyebilirsiniz: Kuruluş çağını anlatan Hinder Stars (Alliance Rising, Alliance Unbound), ardından Company Wars grubunun kendi sırası (Heavy Time, Hellburner, Downbelow Station, Rimrunners, Merchanter's Luck, Tripoint, Finity's End). Bibliyografyadaki Rimrunners kaydı, Downbelow Station'dan sonraki dönemi gösterir; diğer grupların evren içindeki tam yerlerini bu sayfa doğrulayamadığı için burada sıralamadık.
Kitabın özeti
Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır.
Evrenin ana çizgisi, Dünya'nın uzak istasyonları ve kolonileri elinde tutmaya çalıştığı bir dönemle başlar. Alliance Rising bu dönemi, Barnard Yıldızı çevresindeki Alpha İstasyonu'nda gösterir; Dünya'nın ışıktan hızlı bir gemiyle denetimi yeniden kurma girişimi ile tüccar gemilerinin giderek güçlenen bağımsızlığı karşı karşıya gelir. Yeni Tüccar İttifakı henüz yoktur; kuruluşu bu çatışmanın sonucudur.
Sonraki yıllarda Dünya Şirketi ile Cyteen merkezli Birlik arasında bir savaş, "Şirket Savaşı", patlak verir. Heavy Time ve Hellburner bu savaşın başlangıcını, Downbelow Station ise 2352-2353 yıllarındaki son evresini anlatır. Pell İstasyonu'ndaki bu çatışmada istasyon yönetimi, tüccar gemileri, Şirket'in filosu ve Birlik güçleri bir arada kalır; kitap çok sayıda bakış açısıyla ilerler. Şirket'in komutanı Conrad Mazian barışı kabul etmez ve haydut bir güce dönüşür; Rimrunners bu artakalanlarla yüzleşen Bet Yeager'ı izler, Merchanter's Luck ise tüccar gemilerinin gündelik yaşamını gösterir.
Hugo kazanan iki roman bu çizginin iki ucunu gösterir: Downbelow Station savaşın son evresini, Cyteen ise Birlik'in iç dünyasını. Birlik'in dünyası Cyteen ve Regenesis'te işlenir; Birlik'in işgücü olan klonlanmış, psikolojik olarak koşullandırılmış azi insanlar bu romanların merkezindedir. Chanur romanları, Faded Sun üçlemesi ve diğer gruplar bibliyografyada ayrı gruplar olarak sıralanır; The Pride of Chanur Chanur dizisinin ilk kitabıdır. Evrenin kuruluşunu anlatan Alliance Unbound (2024) ise Ross Monahan'ın Finity's End gemisine katılışını, kayıp tüccar gemilerinin izini Şirket'in elindeki Olympus İstasyonu'na kadar sürmesini ve denenmemiş bir ışıktan hızlı sürücüye sahip Shalleen gemisini anlatır. Yani evren tek bir büyük finale varmaz; her kitap aynı tarihin başka bir noktasından bakar ve evrenin bütünü, kitaplar bir araya geldikçe tamamlanır.
Yazar ve evrenin geçmişi
C. J. Cherryh (Carolyn Janice Cherry), 1 Eylül 1942'de St. Louis'te doğdu; Oklahoma Üniversitesi'nde Latince lisansı, Johns Hopkins'te klasik filoloji yüksek lisansı yaptı ve uzun yıllar lise öğretmenliği yapıp 1979'da tam zamanlı yazarlığa geçti. İlk romanları 1976'da çıktı; 1977'de Campbell En İyi Yeni Yazar Ödülü'nü aldı. Bibliyografyasında bilimkurgu ve fantezi dallarında seksenden fazla roman vardır. Bibliyografyadaki en eski Alliance-Union kitapları 1976'da, en yenileri 2019-2024'te çıktı; yani evren yaklaşık yarım yüzyıla yayılır.
Evrendeki bilim
Evrenin en dikkat çekici yanı, ışıktan hızlı yolculuğa dair "atlama" varsayımıdır. Özel göreliliğe göre kütlesi olan bir cismi ışık hızına çıkarmak sonsuz enerji gerektirir ve ışıktan hızlı seyahat nedensellik sorunları yaratır. Gerçek bilimdeki en tanınmış öneri, Miguel Alcubierre'nin 1994'te ileri sürdüğü bükülme sürücüsüdür; negatif enerji yoğunluğuna ihtiyaç duyar ve varsayımsaldır. Ayrıntısı özel görelilik ve Alcubierre sürücüsü sayfalarında.
Evrenin ikinci bilimsel dayanağı yıldız sistemleridir. Alliance Rising'in Alpha İstasyonu, Dünya'dan yaklaşık 5,96 ışık yılı uzaktaki Barnard Yıldızı çevresindedir; bu küçük kırmızı cücenin çevresinde 2024-2025'te dört gezegen doğrulanmıştır. Downbelow Station'ın Pell İstasyonu ise yaklaşık 11,9 ışık yıl uzaktaki Tau Ceti çevresindedir; yıldızın çevresinde kesinleşmiş gezegen yoktur ve yoğun bir enkaz diski vardır (Tau Ceti). Üçüncüsü, Cyteen'in klonlama ve koşullandırma teması; bu konuda Cyteen sayfasında bilimsel arka plan anlatılır. Son olarak istasyon yaşamı vardır; 1975'te NASA'nın Stanford yaz çalışmasının tasarladığı, 1,8 kilometre çaplı, 10.000 kişilik dönen halka bu bağlamda gerçek karşılığıdır (The High Frontier).
Etkisi ve ödülleri
Evrenin iki romanı, Downbelow Station (Hugo 1982) ve Cyteen (Hugo 1989), En İyi Roman Hugo'sunu kazandı. Downbelow Station, 1987'de Locus dergisinin "tüm zamanların en iyi 50 bilimkurgu romanı" listesine girdi. Rimrunners'ın kapak resmi 1990'da Hugo almıştır. Alliance Rising 2020 Prometheus Ödülü'nü kazandı. Cherryh 2016'da SFWA Damon Knight Büyük Usta Ödülü'ne layık görüldü.
Uyarlamaları
Alliance-Union evreninin bilinen bir film ya da dizi uyarlaması yoktur; evren yalnızca romanlarıyla yaşar.
Kimlere uygun, nereden başlanır?
Evren, siyasi bilimkurguyu ve istasyon ile gemi mürettebatı hikâyelerini sevenlere uygundur. Cherryh'nin kitapları çoğunlukla karakter ve iktidar ilişkilerine odaklanır; hızlı aksiyon aramayanlar için geniş bir okuma alanı sunar.
- Tek başına roman isteyenler: Merchanter's Luck, Company Wars grubunda yer alan, tüccar gemileri dünyasına odaklanan bir romandır; ilk adım olarak denenebilir.
- Ödüllü ana kitap: Downbelow Station, evrenin merkezindeki savaşı anlatır ve Hugo kazanmıştır; ama çok karakterli ve yoğun bir kitaptır.
- Karakter odaklı hikâye: Rimrunners, savaştan sonra hayatta kalmaya çalışan eski bir askerin öyküsüdür.
- Evrenin kuruluşu: Alliance Rising, bibliyografyada ilk sırada yer alır ve evrenin kuruluş dönemini anlatır.
- Ayrı bir dizi: The Pride of Chanur, Chanur dizisinin ilk kitabıdır.
- İddialı ve uzun bir kitap: Cyteen, Hugo kazanmış, klonlama ve siyaset üzerine bir romandır; devamı Regenesis'tir ve sırayı değiştirmemek gerekir.
Cherryh'nin kendi önerisi, kitapların "gerçek tarih gibi" okunabileceği yönündedir; yani hangi kitaptan başladığınız, evreni anlamanızı engellemez. Yazarın diğer kitapları için yazar sayfasına bakın.
Yazarın diğer kitaplarıTümü →
Alliance Rising (C. J. Cherryh, Jane S. Fancher): konusu ve rehberiC. J. CherryhRoman
Rimrunners (C. J. Cherryh): konusu, bilimi ve okuma rehberiC. J. CherryhRoman
Merchanter's Luck (C. J. Cherryh): konusu, bilimi ve okuma rehberiC. J. CherryhRoman
Foreigner (C. J. Cherryh): konusu, atevi dünyası ve okuma rehberiC. J. CherryhRoman
The Pride of Chanur (C. J. Cherryh): konusu, bilimi ve okuma rehberiC. J. CherryhRoman
The Faded Sun: Kesrith (C. J. Cherryh): konusu ve okuma rehberiC. J. CherryhRoman
























