The Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalar

The Expanse, insanlığın Güneş Sistemi'ni kolonileştirdiği ama henüz yıldızlara ulaşamadığı bir gelecekte geçen bilimkurgu evreni. Dünya'yı Birleşmiş Milletler yönetiyor, Mars askerî gücü yüksek bağımsız bir cumhuriyet, asteroit kuşağıyla dış gezegenlerin uydularında yaşayan "Kuşaklılar" ise iki büyük gücün sömürüsü altında. Bu kırılgan dengeyi, Güneş Sistemi dışından gelmiş bir yabancı teknolojinin ortaya çıkışı bozuyor. Evren, Daniel Abraham ile Ty Franck'in James S. A. Corey ortak imzasıyla yazdığı dokuz romandan ve dokuz kısa öyküyle novelladan oluşuyor; televizyon uyarlaması The Expanse ise altı sezon sürdü. Bu sayfada dizinin sezonlarını, kitapların okuma sırasını ve ikisinin birbirine nasıl karşılık geldiğini bulacaksınız.

Fragman

Kısa bir evren tarihi

Serinin ilk romanı Leviathan Wakes, Haziran 2011'de yayımlandı ve 2012'de Hugo En İyi Roman ödülüne aday gösterildi. Abraham ve Franck sonraki on yıl boyunca neredeyse her yıl bir kitap çıkardı; dokuzuncu ve son roman Leviathan Falls Kasım 2021'de raflara geldi. Seri bütün olarak 2017'de Hugo En İyi Seri ödülüne aday oldu, 2020'deki ikinci adaylığında ödülü kazandı.

Alcon Television Group kitapların televizyon haklarını 4 Eylül 2013'te aldı. Syfy kanalı 11 Nisan 2014'te pilot bölüm beklemeden on bölümlük bir ilk sezon sipariş etti ve diziyi kanalın en iddialı yapımı olarak tanıttı. Mark Fergus ile Hawk Ostby'nin geliştirdiği dizi 14 Aralık 2015'te yayına başladı. Kadroda BM yetkilisi Chrisjen Avasarala rolünde Shohreh Aghdashloo, Ceres'li dedektif Joe Miller rolünde Thomas Jane ve gemi subayı James Holden rolünde Steven Strait vardı. Holden'ın mürettebatını Dominique Tipper (Naomi Nagata), Cas Anvar (Alex Kamal) ve Wes Chatham (Amos Burton) canlandırdı; ikinci sezonda Frankie Adams Marslı asker Bobbie Draper olarak kadroya katıldı.

Dizi eleştirmenlerden görselliği, karakterleri ve siyasi anlatısı için övgü aldı; özellikle gemilerin ivmelenmesini, düşük yerçekimini ve yörünge hareketini ciddiye alan yaklaşımıyla öne çıktı. Bu yönünü The Expanse neden en gerçekçi uzay dizisi sayılıyor? yazımızda ayrıntılı ele aldık. Dizi altı adaylıktan üçünde Hugo En İyi Dramatik Sunum ödülünü kazandı.

Amazon dönemi

Syfy, üç sezonun ardından Mayıs 2018'de diziyi iptal etti. Kendilerine "Screaming Firehawks" adını veren hayranlar 100 binden fazla imzalı bir kampanya başlattı, bağışlarla kiraladıkları bir uçağa "#SaveTheExpanse" pankartı taktırıp Amazon Studios'un üzerinde uçurdu. George R. R. Martin ve Danimarkalı astronot Andreas Mogensen gibi isimler de kampanyaya destek verdi. Aynı ay Amazon Prime Video diziyi dördüncü sezon için devraldı.

Amazon döneminin ilk sezonu 12 Aralık 2019'da tek seferde yayımlandı; beşinci sezon 15 Aralık 2020'de başladı. Amazon, Kasım 2020'de altıncı sezonun son sezon olacağını açıkladı ve dizi 14 Ocak 2022'de sona erdi. Abraham ve Franck son sezonu bir bitiş değil "ara" olarak gördüklerini söyledi. Hikâye şimdilik başka mecralarda sürüyor: Ocak 2023'te duyurulan 12 sayılık The Expanse: Dragon Tooth çizgi romanı, dizinin bittiği yerden devam ediyor.

Kronolojik sıra

Dizinin kendisi zaman sırasıyla ilerliyor; ama dizinin evreninde geçen bir oyun ve çizgi romanlar bu çizginin öncesine ve sonrasına ekleniyor. Aşağıdaki tablo dizi evrenindeki yapımları olayların geçtiği sıraya göre veriyor.

Sıra	Yapım	Yıl	Tür
1	The Expanse: A Telltale Series: dizinin öncesi, Camina Drummer'ın hikâyesi	2023	Oyun
2	The Expanse Origins: Rocinante mürettebatının geçmişi	2017	Çizgi roman
3	The Expanse, 1-3. sezon (Syfy): Leviathan Wakes, Caliban's War, Abaddon's Gate	2015-2018	Dizi
4	The Expanse, 4. sezon (Prime Video): Cibola Burn	2019	Dizi
5	The Expanse, 5-6. sezon (Prime Video): Nemesis Games, Babylon's Ashes	2020-2022	Dizi
6	The Expanse: Dragon Tooth: dizinin finalinden sonrası	2023	Çizgi roman

BOOM! Studios'un dört sayılık ikinci çizgi roman dizisi ise 4. ve 5. sezonlar arasında geçiyor. Telltale oyunu beş bölüm hâlinde Temmuz-Eylül 2023 arasında çıktı.

Yayın sırası: altı sezon

1. 1. sezon (Syfy), 14 Aralık 2015-2 Şubat 2016, 10 bölüm: Leviathan Wakes'in ilk yarısı
2. 2. sezon (Syfy), 1 Şubat-19 Nisan 2017, 13 bölüm: Leviathan Wakes'in sonu, Caliban's War'un başı ve "Drive" öyküsü
3. 3. sezon (Syfy), 11 Nisan-27 Haziran 2018, 13 bölüm: Caliban's War'un sonu ve Abaddon's Gate
4. 4. sezon (Prime Video), 12 Aralık 2019, 10 bölüm: Cibola Burn ve "Gods of Risk" novellası
5. 5. sezon (Prime Video), 15 Aralık 2020-2 Şubat 2021, 10 bölüm: Nemesis Games
6. 6. sezon (Prime Video), 10 Aralık 2021-14 Ocak 2022, 6 bölüm: Babylon's Ashes ve "Strange Dogs" novellası

Her sezonun son bölümü, karşılık geldiği kitabın adını taşıyor. Son üç roman (Persepolis Rising, Tiamat's Wrath, Leviathan Falls) diziye uyarlanmadı; bu kitaplar altıncı romandan otuz yıl sonra başlıyor.

Kitapların okuma sırası

Romanlar yayın sırasıyla okunmalı. Novellalar ve kısa öyküler isteğe bağlı; yazarların numaralandırmasına göre romanların arasına yerleştirilebilir ya da hepsi sonda, bütün kısa metinleri bir araya getiren Memory's Legion derlemesinden okunabilir.

1. "Drive", The Churn, The Butcher of Anderson Station (romanlardan önce geçen öyküler)
2. Leviathan Wakes (Haziran 2011)
3. "The Last Flight of the Cassandra" (Leviathan Wakes sırasında)
4. Caliban's War (Haziran 2012)
5. Gods of Risk
6. Abaddon's Gate (Haziran 2013)
7. The Vital Abyss
8. Cibola Burn (Haziran 2014)
9. Nemesis Games (Haziran 2015)
10. Babylon's Ashes (Aralık 2016)
11. Strange Dogs
12. Persepolis Rising (Aralık 2017)
13. Auberon
14. Tiamat's Wrath (Mart 2019)
15. Leviathan Falls (Kasım 2021)
16. The Sins of Our Fathers (son romandan sonra geçiyor)

Kitaplar dört bölüme ayrılıyor: ilk üç roman, protomolekül denen yabancı organizmanın keşfini ve Halka'nın açılışını anlatan başlangıç üçlemesi; Cibola Burn ilk koloni dünyalarından birinde geçen bir ara hikâye; Nemesis Games ile Babylon's Ashes, Kuşaklı isyancı Marco Inaros'un "Özgür Donanma"sıyla savaşı anlatan bölüm; son üç roman ise Laconia sistemine çekilen Marslı bir filonun yıllar sonra geri dönüşünü anlatan Laconia bölümü.

Nereden başlamalı?

İzleyiciler için tek doğru giriş noktası dizinin birinci sezonu. İlk sezon üç ayrı hikâye çizgisiyle açılıyor: Ceres'teki bir kayıp kadın soruşturması, buz taşıyan yük gemisi Canterbury'nin yok edilmesi ve Dünya'daki siyasi oyunlar. Bu çizgiler sezon ilerledikçe birbirine bağlanıyor; o yüzden ilk birkaç bölümde vazgeçmemek, hikâyenin oturmasına zaman tanımak gerekiyor. Telltale oyunu ve çizgi romanlar dizinin tadını çıkarmak için gerekli değil, ama Drummer ya da Rocinante mürettebatını sevenlere ek hikâye sunuyor.

Diziyi bitirip devamını merak edenler için en mantıklı adım, yedinci roman Persepolis Rising. Ancak dizi bazı karakterleri ve olayları kitaplardan farklı işlediği için, son üç romandan önce en azından Babylon's Ashes'i okumak ya da seriye en baştan, Leviathan Wakes ile başlamak daha sağlam bir yol. Kitaplar dizinin göstermediği pek çok ayrıntı ve bakış açısı barındırıyor.

Kaç sezon ve kaç kitap var?

Kısa cevap: dizi altı sezon ve toplam 62 bölüm; ilk üç sezon Syfy'de, son üç sezon Amazon Prime Video'da yayımlandı. Roman serisi dokuz kitap; buna dokuz novella ve kısa öykü ekleniyor. Evrenin diğer parçaları arasında Telltale'in beş bölümlük oyunu, çeşitli çizgi romanlar, bir masa oyunu ve bir masaüstü rol yapma oyunu var. Owlcat Games'in aksiyon rol yapma oyunu The Expanse: Osiris Reborn ise Haziran 2025'te duyuruldu.

Kısaca

• The Expanse, James S. A. Corey imzalı dokuz romanlık seriden (2011-2021) uyarlanan, altı sezonluk (2015-2022) bir bilimkurgu dizisi.
• Syfy diziyi üç sezonun ardından 2018'de iptal etti; hayran kampanyasının ardından Amazon Prime Video üç sezon daha çekti.
• Altı sezon ilk altı romana karşılık geliyor; her sezon finali bir kitabın adını taşıyor.
• Son üç roman diziye uyarlanmadı; dizinin devamını merak edenler Persepolis Rising ile sürdürebilir.
• Yeni başlayanlar için giriş noktası birinci sezon ya da ilk roman Leviathan Wakes.