WhatsApp X Facebook Telegram LinkedIn E-posta

Chris Hadfield

ISS'i komuta eden ilk Kanadalı ve uzay yürüyüşü yapan ilk Kanadalı. Uzaydan çaldığı 'Space Oddity' ile dünyaca ünlendi; yazar ve konuşmacı.

Doğum tarihi: 29 Ağustos 1959
Ülke: Kanada
Görevi: Emekli astronot, test pilotu ve yazar
Kurum: Kanada Uzay Ajansı (emekli); Kanada Kraliyet Hava Kuvvetleri (emekli)
Rolü: Astronot

Chris Hadfield, Uluslararası Uzay İstasyonu'nu (ISS) komuta eden ilk Kanadalıdır ve uzayda uzay yürüyüşü yapan ilk Kanadalı astronottur. Savaş pilotu ve test pilotu olarak başladığı kariyeri, 2013'te istasyondan yayımladığı David Bowie'nin "Space Oddity" şarkısının yeni versiyonuyla geniş kitlelere ulaştı. Uzay yaşamını sosyal medya, fotoğraf ve müzikle anlatan Hadfield, belki de en tanınmış çağdaş astronotlardan biri oldu.

Hayatı

Chris Austin Hadfield, 29 Ağustos 1959'da Ontario'nun Sarnia kentinde doğdu; Milton yakınlarında bir mısır çiftliğinde büyüdü. Dokuz yaşında, televizyonda Apollo 11'in Ay'a inişini izlerken astronot olmaya karar verdi. Kanada Hava Kadetleri'ne katıldı ve on beş yaşında planör, on altı yaşında motorlu uçak pilotluğu bursu kazandı. 1978'de Kanada Silahlı Kuvvetleri'ne girdi, Royal Roads ve Kanada Kraliyet Askerî Koleji'nde okudu ve 1982'de makine mühendisliği lisans diplomasını onur derecesiyle aldı.

Askerî uçuş eğitiminin ardından CF-18 Hornet avcı uçağıyla NORAD görevlerinde bulundu; Kanada'nın Kuzey Kutbu bölgesinde bir Sovyet Tu-95 bombardıman uçağını önleyen ilk CF-18 pilotu oldu. 1988'de ABD Hava Kuvvetleri Test Pilotu Okulu'ndan, sınıfın seçkin mezunu ve "Liethen-Tittle" ödülünün sahibi olarak ayrıldı. ABD Deniz Kuvvetleri ile değişim programında test pilotu olarak çalıştı, Tennessee Üniversitesi Uzay Enstitüsü'nde havacılık sistemleri alanında yüksek lisans yaptı.

Hadfield 1992'de Kanada Uzay Ajansı'nın astronot programına kabul edildi. 2001-2003 arasında NASA'nın Rusya'daki Yuri Gagarin Kozmonot Eğitim Merkezi'nde operasyon direktörü olarak çalıştı; 2003'te yirmi beş yıllık askerî hizmetin ardından albay rütbesiyle emekli oldu ve NASA Astronot Ofisi'nde robotik şefliği yaptı.

Uzay yolculukları

Hadfield'ın ilk uçuşu, Kasım 1995'te Atlantis ile gerçekleştirilen STS-74'tü. NASA'nın Rus Mir istasyonuyla ikinci buluşma ve kenetlenme görevinde, ekip istasyona yaklaşık beş tonluk bir kenetlenme modülü taktı. Hadfield, bu uçuşta Kanada'dan Mir'e uçan ilk kişi oldu.

İkinci uçuşu Nisan 2001'de Endeavour ile STS-100 göreviydi. Ekip, ISS'e Kanada yapımı robot kol Canadarm2'yi ve İtalyan yapımı bir lojistik modülünü getirdi. Hadfield bu sırada uzay yürüyüşüne çıkarak Canadarm2'nin kurulumuna yardımcı oldu ve bunu yapan ilk Kanadalı oldu.

Üçüncü uçuşu 19 Aralık 2012'de Soyuz TMA-07M ile başladı. Önce Expedition 34 mürettebatına katıldı, mart 2013'te de ISS'in komutanı oldu; bu görevi üstlenen ilk Kanadalıydı. Beş kişilik ekibi yönetti, insan biyolojisi üzerine onlarca deneyin yürütülmesine yardım etti. Uzaydan çektiği Dünya fotoğraflarını sosyal medyada paylaştı, istasyondaki gitarı çaldı ve "Jewel in the Night" şarkısını 2012 Noel arifesinde yayımladı. 12 Mayıs 2013'te, komutanlığı devrettikten sonra ama Dünya'ya dönmeden önce, Bowie'nin "Space Oddity" şarkısının uyarlamasını içeren klibini yayımladı; bu video 2026 mayıs ayı itibarıyla 56 milyonu aşkın izlenmeye ulaştı. Hadfield mayıs 2013'te Dünya'ya döndü ve kısa süre sonra emekli olduğunu duyurdu; böylece askerî pilotluk ve astronotluktan oluşan otuz beş yıllık kariyerini tamamladı.

Sonraki yılları

Hadfield, uzay deneyimlerini ve hayat derslerini anlattığı "An Astronaut's Guide to Life on Earth" (2013) kitabıyla New York Times çok satanlar listesine girdi. Toplam beş kitap yayımladı. 2021'de Soğuk Savaş dönemini anlatan, ilk romanı "The Apollo Murders"ı çıkardı; devam kitapları "The Defector" (2023) ve "Final Orbit" (2025) yayımlandı. Ekim 2025'te dördüncü bir kitabın taslağını hazırladığını söyledi. Müzikle de ilgilenmeyi sürdürdü; Ed Robertson ve Wexford Gleeks ile "Is Somebody Singing?" parçasını kaydetti.

Sosyal medyada milyonlarca takipçisi oldu. Forbes dergisi onu "Dünya'dan ayrılmış belki de sosyal medyayı en iyi kullanan astronot" olarak nitelendirdi. Oğlu Evan ile birlikte yürüttüğü bu paylaşımlar, astronot yaşamının hem bilimsel hem sıradan yanlarını kamuoyuna açtı.

Mirası

Hadfield, 1996'da Ontario Nişanı'na, 2014'te Kanada Nişanı subaylığına layık görüldü; ayrıca NASA Olağanüstü Hizmet Madalyası gibi çok sayıda ödül aldı. Sarnia'daki havalimanına 1997'de onun adı verildi. Kanada Kraliyet Darphanesi, 2001'deki uzay yürüyüşünü gümüş ve altın madeni paralarla anmıştır.

Asıl mirası, uzay yolculuğunu sıradan insanlara yaklaştırmasıdır. Basit videolar, Dünya fotoğrafları ve samimi bir anlatımla, insanlık için uzayın uzak bir bilim projesi değil, yaşayan bir deneyim olduğunu gösterdi. Hazırlıklı olmak, korkuyu yönetmek ve ekip çalışması üzerine yazdıkları, astronotluğun dışındaki alanlarda da ilgiyle okunuyor.

Hadfield'ın anlatımındaki ortak tema, korkuyla başa çıkmanın ancak hazırlıkla mümkün olduğudur. Uzay yürüyüşü sırasında gözlerinden birinin aniden görmez hâle gelmesi gibi beklenmedik durumlar için yıllarca prova yaptığını, bu sayede panik yerine prosedüre başvurduğunu sık sık anlatır. Bu bakış açısı, yalnızca astronotlar için değil, sınav ya da iş görüşmesi öncesi heyecan yaşayan herkes için de ilgi çekici bulunur. Konferanslarda ve söyleşilerde bilimin ve havacılığın insan hayatındaki yerine dair konuşmayı sürdürmektedir.