21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Surviving Mars: oynanışı ve oyundaki gerçek Mars atmosferi, MOXIE, radyasyon bilimi

Surviving Mars, Mars'ta kupollar, dronlar ve kolonistlerle bir yerleşim kurdurur. Oyundaki oksijen, toz fırtınası, radyasyon ve terraforming fikirlerini NASA ölçümleriyle karşılaştırıyoruz.

Tür
Hayatta kalma / inşa
Çıkış yılı
2018
Geliştirici
Haemimont Games
Yayıncı
Paradox Interactive
Platformlar
PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, Xbox One; Relaunched sürümü: Windows, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S
Türkçe dil desteği
Arayüz ve altyazı Türkçe (seslendirme İngilizce)

Surviving Mars, Haemimont Games'in geliştirdiği ve Paradox Interactive'in 15 Mart 2018'de yayımladığı bir Mars kolonisi kurma oyunudur. Kırmızı Gezegen'e önce roketle malzeme ve robot yollar, ardından insan getirir, kurduğunuz yerleşimin kendi ayakları üzerinde durmasını sağlamaya çalışırsınız. Oyun bir şehir kurma yapımıdır ama sıradan bir şehirden farkı şudur: dışarıda soluyabileceğiniz hava, içebileceğiniz su ve tarım yapabileceğiniz toprak yoktur; her şeyi üretmeniz gerekir. Bu sayfada oyunun nasıl oynandığını kısaca anlatıyor, asıl ağırlığı ise oyunun dokunduğu gerçek bilime veriyoruz: Mars'ın ince havası, toz fırtınaları, oksijen üretimi, radyasyon ve gezegeni "yaşanabilir kılma" tartışması.

Oyun ne anlatıyor?

Hikâye düz bir senaryodan çok bir kurulum hâlindedir. Bir devletin ya da şirketin sponsorluğunda Mars'a gidiyor, iniş yerinizi seçiyor ve ilk roketinizle gelen kaynakları kullanarak ilk yapıları dikiyorsunuz. Sponsor seçimi başlangıç koşullarını belirler; aralarında ABD, Avrupa, Hindistan, Çin, Rusya, Japonya ve Brezilya gibi gerçek ülke ve kurumlarla birlikte kurgusal şirketler de vardır. Zamanla koloni büyür, ilk Mars doğumlu çocuklar dünyaya gelir, bilim ağacı açılır ve bazı oyunlarda size garip "gizem" olayları eşlik eder. Bu gizemlerin bir kısmı salgın ve rakip şirket gibi dünyevi, bir kısmı yapay zekâ isyanı ve uzaylı teması gibi tamamen kurgusaldır; bilimle ilgili bölümde bu ayrımı yapacağız.

Oyunun görsel dili de dikkat çekicidir: geliştiricilerin anlattığına göre estetik, The Jetsons ve Futurama gibi eski kuşak bilimkurgu çizgilerinden esinlenir. Yani oyun bilimsel sorunları ciddiye alır ama görünüşte şirin bir gelecek hayali sunar.

Fragman

Nasıl oynanır?

Oyun bir iniş roketiyle başlar: roketle gelen kaynaklar, dronlar, prefabrik yapılar ve gezgin araçlarla ilk üssü kurarsınız. Temel döngü şöyledir:

  • Maden ve suyu bulmak: Yüzeyde ve yeraltında metal, nadir metal, beton ve su gibi kaynak yatakları vardır; bazı yerlerde polimer de bulunur. Gıda, yakıt, makine parçası, elektronik, enerji ve oksijen ise kendiniz üretmeniz ya da Dünya'dan getirtmeniz gereken kaynaklardır.
  • Altyapıyı kurmak: Güneş panelleri, su çıkarma tesisleri, oksijen üreticileri, depolar ve kabloların hepsi önce çalışır hâle gelmeli; ardından kupollar kurulur. Kupol, içinde yaşam alanları, işyerleri ve eğlence yerleri barındıran basınçlı ortamdır.
  • Kolonistleri yönetmek: Her kolonistin özellikleri, kusurları ve uzmanlığı vardır; moral, konfor, akıl sağlığı ve sağlık gibi göstergeler oyun boyunca dalgalanır. Mutlu kolonistler çocuk sahibi olabilir, mutsuzlar ise "Dünya özlemi" yaşayıp geri dönebilir ya da isyan edebilir.
  • Araştırma yapmak: Teknoloji ağacı fizik, mühendislik, toplum, biyoteknoloji ve robotik olmak üzere beş koldan oluşur.
  • Felaketlerle baş etmek: Toz fırtınaları, göktaşı yağmurları, soğuk dalgaları ve toz şeytanları (dust devil) altyapınızı sınar.
  • Dışarıyla ticaret: Para esas olarak nadir metal ihracatından gelir; oyunun ekonomisi roketlerle Dünya'ya bağlıdır.

Bu yapı oyunu kısmen bir önceden düşünme bulmacasına çevirir: bir kupolu kurmadan önce enerji, oksijen ve su dengesini hesaplamanız gerekir. Oyun mod desteğiyle birlikte yayımlandı; topluluk içerikleri Steam Atölyesi üzerinden paylaşılır.

Oyundaki bilim

Surviving Mars'ın en iyi yanı, Mars'ın gerçek koşullarını oynanış kuralına çevirmesidir. Geliştiricilerin anlattığına göre ekip, bilim insanlarının Mars'ı kolonileştirmeyi düşünürken ele aldığı gerçek zorlukları inceledi ve bunları mekaniğe dönüştürdü. Aşağıda oyundaki ana fikirleri gerçek ölçümlerle karşılaştırıyoruz.

İnce hava ve düşük basınç

NASA'nın verdiği bilgiye göre Mars atmosferi çoğunlukla karbondioksit, azot ve argondan oluşur. Atmosferin yaklaşık yüzde 95'i karbondioksittir; oksijen ise yaklaşık yüzde 0,17 ile bir iz miktardır. Yüzeydeki ortalama basınç yaklaşık 610 paskaldır, yani Dünya'daki deniz seviyesi basıncının yüzde 0,6'sı kadar. Bu yüzden kupol fikri gerçek tasarımlarda da öne çıkar: insanın dışarıda uzay giysisi olmadan yaşaması mümkün değildir. Oyunun kupolları bu sorunu çok kolay bir çözüme indirger; gerçekte basınçlı yaşam alanları çok daha karmaşık mühendislik ister.

Gün, yıl ve sıcaklık

Mars'ta bir gün (sol) yaklaşık 24,6 saattir; bir Mars yılı 669,6 sol, yani 687 Dünya günü sürer. Ayrıntısı Mars günü (sol) sayfamızda. Gezegen Güneş'ten ortalama 228 milyon kilometre, yani yaklaşık 1,5 astronomik birim uzaktadır. NASA'ya göre yüzey sıcaklığı en fazla 20 °C'ye çıkar, en düşük yaklaşık -153 °C'ye iner. Soğuk dalgaları oyunda da bir felaket türüdür; ısıtma ve enerji planı hem oyunda hem gerçekte yaşamsaldır. Gerçek yüzeyde ayrıca su-buzu vardır: NASA'nın aktardığına göre kutup bölgelerinde yüzeyin hemen altında su-buzu bulunur, tuzlu su ise mevsimsel olarak bazı yamaçlardan akar. Oyunda suyun yüzeyden ve yeraltından elde edilen temel bir kaynak olması bu gerçeklikle uyumludur.

Oksijeni yerinde üretmek: MOXIE

Oyunda oksijen üreticisi kurmak ilk işlerden biridir. Gerçek dünyada buna en yakın deney, Perseverance gezgininin taşıdığı MOXIE'dir. MOXIE, Mars havasını toplar, sıkıştırır, yaklaşık 800 °C'ye ısıtır ve "katı oksit elektrolizi" yöntemiyle karbondioksiti oksijen ile karbonmonoksite ayırır. 20 Nisan 2021'deki ilk çalıştırmada 5,37 gram oksijen üretti; tasarım hedefi saatte 10 gram iken en iyi performansında saatte 12 gram'a ulaştı. Toplamda 16 çalıştırmada yaklaşık 122 gram oksijen verdi ve saflığı yüzde 99,6'ya kadar çıktı. Bu rakam küçük bir köpeğin yaklaşık on saatlik nefesine denk geliyor; ama deney bir prensibi kanıtladı: Mars'ta nefes alınabilir oksijen yerinde üretilebilir. Oyunda oksijen üreticileri tek bir bina olarak kurulur; gerçek bir koloni için çok daha büyük sistemler gerekecektir.

Toz fırtınaları

Oyundaki toz fırtınaları gerçek bir olguya dayanır. NASA, Mars'taki rüzgârların gezegenin büyük bölümünü kaplayan toz fırtınaları üretecek güçte olduğunu, fırtınalardan sonra tozun çökmesinin aylar sürebildiğini bildirir. Gezegeni çepeçevre saran küresel fırtınalar ortalama 5,5 Dünya yılında bir görülür. 2018'deki fırtına yüzeyde kaydedilen en geniş fırtına olarak Kuzey Amerika ile Rusya'nın toplamı kadar bir alanı kapladı ve güneş enerjisiyle çalışan Opportunity gezgininin sonunu getirdi. Oyundaki fırtınalar da altyapınızı sınayan bir felakettir. Öte yandan Mars'ın havası çok ince olduğu için fırtına rüzgârları filmlerde gösterildiği kadar güçlü hissedilmez; bu konuda Marslı'daki gibi bir toz fırtınası astronotu devirebilir mi? yazımıza bakabilirsiniz.

Radyasyon, toprak ve iletişim

Mars'ın küresel bir manyetik alanı yoktur; NASA, güney yarımküredeki kabuğun bazı bölgelerinin güçlü mıknatıslanmış olduğunu ve bunun yaklaşık 4 milyar yıl önceki bir manyetik alanın izi olduğunu söyler. Alan olmadığı için yüzey, Güneş ve kozmik parçacıklara karşı kalkansızdır. Curiosity'nin Radiation Assessment Detector aleti yolculuk sırasında Güneş kaynaklı radyasyon sıçramaları kaydetti ve insanlı bir Mars görevinin ciddi radyasyon riski taşıyabileceğini gösterdi; ölçümlerden türetilen tahminlere göre gidiş-dönüş yolculukta alınacak doz yaklaşık 0,66 sievert düzeyindedir. Toprağa gelince, Phoenix iniş aracı 2008'de Mars toprağında perklorat bulmuştur; toprağın yaklaşık binde 5'i bu tuzdur ve tiroit ile böbreğe zararlıdır. Gerçek bir koloni için toprağın bu zehirli tuzdan arındırılması gerekir. Yolculuk süresi de önemli bir ayrıntıdır: Dünya ile Mars'ın en uygun konumu yaklaşık her 26 ayda bir gelir; Hohmann transferi denen en ekonomik yörüngeyle yolculuk yaklaşık dokuz ay sürer. Dünya ile Mars arasında sinyal gecikmesi 4 ile 24 dakika arasında değişir. Oyunda komutlar anında karşılık bulur, gerçek bir kontrol merkezinde ise her komutun etkisini dakikalar sonra görürsünüz.

Mars'ı yaşanabilir kılmak (terraforming)

Green Planet genişleme paketi, oyuna gezegeni dönüştürme mekaniği getirir. Gerçek bilim bu konuda çok daha karamsardır. NASA'nın desteklediği bir çalışmada (Jakosky ve Edwards, 2018), kutup buzullarında ve toprakta tutulan bütün karbondioksit serbest bırakılsa bile atmosfer basıncının yalnızca 6 milibardan 12 milibara çıkacağı hesaplandı; bu, Dünya'daki deniz seviyesi basıncının yüzde 1,2'si demektir. Atmosfere 100 milibar karbondioksit eklemenin getireceği ısınma ise yaklaşık 10 kelvin düzeyinde, yani sıvı su için yetersizdir. Mars'ın manyetik alanının olmaması atmosferin Güneş rüzgârıyla yavaş yavaş aşınmasına yol açar. Kısacası oyundaki hızlı terraforming bilimsel olarak bugünkü bilgimizle desteklenmiyor; tartışmanın etik yönünü Mars'ı yaşanabilir kılmak bir kütüphaneyi yakmak mı? ve Mars buzu üzerine Gerçeğe Çağrı'daki gibi Mars'ın buzu eritilince solunabilir hava oluşur mu? yazılarımızda okuyabilirsiniz.

Neyi basitleştiriyor?

Oyundaki "gizem" olayları bilimden çok kurmacadır: yapay zekâ isyanı ve uzaylı teması bilimsel bir temele dayanmaz. Gerçekte düşük yerçekimi (Dünya'nınkinin yaklaşık yüzde 38'i) uzun kalışlarda insan fizyolojisini etkiler; oyun ise kolonistlerin sağlığını moral, konfor, akıl sağlığı ve sağlık gibi birkaç göstergeye indirger. Yine de oyun, kaynak bağımlılığı, enerji ve oksijen zinciri, toz ve soğuk gibi gerçek tehlikeleri doğru yönde tutar. Gerçek görevleri merak edenler için NASA'nın Mars benzetimi CHAPEA-2 haberimiz ise gerçek hayatta bir Mars habitatı simülasyonunun nasıl geçtiğini anlatıyor.

Geliştirme hikâyesi

Haemimont Games'in yönetmeni Gabriel Dobrev, yapımcı ise Bisser Dyankov'dur. Stüdyo daha önce Tropico serisinin üç oyununu, Victor Vran'ı ve Grand Ages: Rome gibi yapımları geliştirmişti; Surviving Mars bu yönetimsel oyun deneyimini uzay temasıyla birleştirir. Geliştirme notlarına göre ekip başlangıçta uzay temelli bir oyun düşündü, ardından "Mars yarışı"nın yarattığı ilgi nedeniyle Mars'ta karar kıldı. Mart 2021'de oyunun geliştirmesi Abstraction Games'e devredildi; 2025'te Paradox Interactive, Haemimont Games'in tam sahibi oldu. Müziği George Strezov ve Jonatan Palmgren besteledi. Yayımlandığı günden itibaren mod desteği olması, oyuna uzun ömür kazandırdı.

Etkisi ve ödülleri

Oyun, yayımlandığında genel olarak olumlu karşılandı. Metacritic'te PC sürümü 100 üzerinden 76, PlayStation 4 sürümü 73, Xbox One sürümü 76 puan aldı; PC Gamer 80, IGN 7,8 ve GameSpot 8 verdi. Sonraki yıllarda genişleme paketleri çıktı: Space Race (15 Kasım 2018) rakip koloniler ve Japonya ile Brezilya sponsorlarını, Green Planet (16 Mayıs 2019) terraforming'i, Green Planet ile birlikte gelen Project Laika Mars'ta çiftlik hayvanı ve evcil hayvan beslemeyi, Below and Beyond (7 Eylül 2021) yeraltı ve asteroit üslerini, Martian Express (28 Ağustos 2022) tren ulaşımını ekledi. Oyunun adını taşıyan iki yan yapım da var: Surviving the Aftermath ve Surviving the Abyss. 10 Kasım 2025'te yenilenmiş sürümü Surviving Mars: Relaunched yayımlandı; bu sürüm tüm genişlemeleri içerir, görsel ve arayüzü yeniler ve "Martian Assembly" adlı yeni bir siyasi sistem ekler.

Hangi platformlarda var, Türkçe mi?

Orijinal oyun 15 Mart 2018'de Windows, macOS, Linux, PlayStation 4 ve Xbox One için çıktı. Yenilenmiş Relaunched sürümü Windows (Steam), PlayStation 5, Xbox One ve Xbox Series X|S üzerinde bulunur. Steam mağaza sayfası hem orijinal oyun hem de Relaunched için Türkçeyi destekli diller arasında gösterir; seslendirme yalnızca İngilizcedir, yani Türkçe arayüz ve altyazı vardır. Oyun ücretli (premium) bir yapımdır.

Kimlere uygun? Benzer oyunlar

Surviving Mars, gerçek uzay bilimini yönetimsel bir bulmaca olarak sevenlere uygundur; hızlı refleks gerektirmez, planlama ister. Mars koloni fikrini özgür ve bilimsel bir araçla keşfetmek isterseniz Mars Simulation Project sayfamıza göz atın. Roket mühendisliği tarafını merak edenler için Kerbal Space Program, Mars konusunu kitapla okumak isteyenler için The Case for Mars ve Mars üçlemesi güzel tamamlayıcılardır. Diğer seçenekler için en iyi uzay oyunları listemize de bakabilirsiniz.

Benzer oyunlarTümü →

🎮 Uzay oyunlarıTümü →

  1. Galaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiGalaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiAksiyon / macera
  2. Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiStarlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiAksiyon / macera
  3. Everspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiEverspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiAksiyon / macera
  4. SpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıSpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıAksiyon / macera
  5. SpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiSpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiAksiyon / macera
  6. Helldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiHelldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiAksiyon / macera
  7. Lethal Company: oynanışı ve oyundaki gerçek Ay, Titan, ötegezegen uydusu bilimiLethal Company: oynanışı ve oyundaki gerçek Ay, Titan, ötegezegen uydusu bilimiAksiyon / macera
  8. Among Us: oynanışı ve oyundaki gerçek vakum, yaşam destek, izolasyon bilimiAmong Us: oynanışı ve oyundaki gerçek vakum, yaşam destek, izolasyon bilimiAksiyon / macera

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Dizi ve filmlerTümü →

  1. The Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarThe Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarSeri / evren
  2. Halo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiHalo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiSeri / evren
  3. MonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerMonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerSeri / evren
  4. Transformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneTransformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneSeri / evren
  5. Predator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorPredator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorSeri / evren

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar